Технологическая карта урока

Саха өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин уонна наукатын министиэристибэтэ

«Н.Г. Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи профессионально-педагогическай колледж»

ТЕХНОЛОГИЧЕСКАЙ КАРТА

“Киһи уорганын терминологията олонхо тылыгар туттуллуута»

Бэлэмнээтилэр: Валентина Максимовна Назарова, Сахаяна Мироновна Варламова

Н.Г.Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи профессиональнай-педагогическай

колледж аангылыйа уонна саха тылын уһуйааччылара

Бүлүү, 2023 с.

Уруок: Анатомия, литература ааҕыыта

Оскуола: Дьокуускайдааҕы

Кылаас: устудьуоннар

УМК:

Уруок тиэмэтэ:

Уруок тиибэ:  интегрированнай

Уруок көрүҥэ: Чинэтии.

Учуутал сыала:

• Истэн, кѳрѳн, ѳйгѳтутар дьо5урун сайыннарар.

• Тыл саппааҺын байытыы, о5о толкуйдуур, санарар дьођурун сайыннарыы.

• Омук тылын дьуерэлии тутан, олонхо тылын судургутук ылынарыгар тэннээн керер уеруйуэхтэрин сайыннарыы

Үөрэнээччи сыала:

• Үөрэнээччи оңорон көрөр, толкуйдуур, истэр, дьо5урун сайыннарыы.

• Өй-санаа баайын хаңатыы уонна үтүө5э киһилии сиэргэ-майгыга иитии

Уруоксоруктара:

• Олоңхо саха норуотун киэн туттуута, баайа буоларын өйдөтүү.

• Олоңхо5о үс дойду өйдөбүлэ.

• Төрөөбүт төрүт тылбыт сүмэтин иҥэринии

• Υөрэтиллэр предмеккэ интэриэьи уескэтии.

Үөрэтииметодтара:Кэпсэтии, ырытыы

Үөрэтиифуормата:Биирдиилээн, уопсай, уонна бөлөҕүнэн

Үөрэтии түмүктэрэ: 

Саҥа өйдөбүлү (дьайыы ньыматын) арыйыы уруога

1 сорудах

Дьэ эрэ, оччоҕуна уорганнары тиһиктэринэн наардыаҕын эрэ:

«Билбэти арыйыы” усулуобуйатын тэрийии:

Ыйытык:

-          Бу тиһиктэр уонна уорганнар туох  үлэни толороллоруй?

1

Эппит-хааммыт хайдах үлэлиирий?

2 сорудах

Практическай үлэ “Тымыр тэбиитин кэмнээһин”.

О5олоор, истиҥ эрэ:

-          Муударай өйдөөх киһиттэн ыйыппыттар: “Киһиэхэ саамай наадалаах баай буолуу дуу, биллии-көстүү дуу?”диэн. Эһиги санааҕытыгар туох диэн эппиэттээбитэ буолуой?

-          Кини маннык эппиэттээбит: «Ханныга да буолбатах, киһиэхэ саамай наадалааҕа - доруобуйата». Сөпкө быһаарбыт дуо?То5о?

-Доруобуйаны харыстыыр туһуттан биһиги сүрүн уоргаммыт сүрэх тэбиитин тымыр тэбиитин нөҥүө сатаан кээмэйдэнэ үөрэниэхтээхпит.

- Ойууга курдук уҥа илиибитинэн хаҥас илиибит бэгэччэгин бигээн тымырбыт тэбэр сирин (пульсу) булабыт. 1 мүнүүтэ устата тымырбыт хаста тэбэрин ааҕабыт (слайд), бэлиэтэнэбит.

- Эһиги сааскыт хаһый? Өскөтүн тымыргыт мүнүүтэ устата 78-тан  85-кэ дылы тэбэр буоллаҕына үчүгэй, онтон лаппа аҕыйах эбэтэр түргэн буоллаҕына бырааска көрдөрүөххэ наада.

Доруобуйа - бу киһи олоҕун сүрүн сыаннастарыттан биирдэстэр буолар. Онтон доруобуйа култуурата - киһи бэйэтин олоҕун иннигэр эппиэтинэһэ буолар. Доруобуйалаах киһи олоҕор туруоруммут сыалын-соругун ситиһэр кыахтанар. Ол иһин ханнык баҕарар киһи атын киһиэхэ үчүгэйи баҕардаҕына - доруобай буол диэн алгыыр.

Алгыыр диэн мээнэҕэ эппэтим. Алгыс диэн тугуй

Норуот тылынан айымьны өссө ханнык көрүҥүн билэҕит.

Чыпчаалын бэлиэтиир саха норуотугар фольклор ханнык керунэ. Саамай сөп олоҥхо буолар.

Олоҥхо тиэмэтигэр киллэрии

Хас биирдии омук бэйэтэ киэн туттуулаах, дьоӊӊо кэпсиирдээх буолар. Биһиги, сахалар, оннук киэн туттарбыт – Олоңхо.

О5олоор, олоңхо диэн тугуй? Ким билэрий?

Олоңхо диэн норуот тылынан уус-уран айымньытын саамай улахан, чыпчаала буолар. Олоӊхо бэрт былыр үөскээбит, ол иһин «үһү» диибит.

Олоңхо5о туох туһунан кэпсэнэрий? Олоңхо5о улуу бухатыырдар мүччүргэннээх сырыыларын туһунан кэпсэнэр.

Олоңхо Аан дойдуга киэңник билиннэ. Тас дойдуларга тиийэ кэрэхсэннэ.

О5олоор,ханнык олоңхолору билэ5итий? ….

Саамай улахан олонхо «Дьулуруйар Ньургун Боотур». Кини аан дойдуга тахсыбыта. Араас омук тылынан тылбаастаммыта. Онон нууччалар, эбээннэр, англичааннар, французтар бэйэлэрин тылларынан аа5аллар. Олоӊхону биир эбэтэр хас да олоӊхоһут толорор.

Оҕолор үс бөлөҕүнэн арахсан олороллор

Дуосканы кереллер

Тиэмэни таайаллар

О5олор эппиэттэрэ

О5олор септеех эппиэти биэрэргэ дьулуьалларБеле5унэн аа5аллар, ырыталлар.

Уопсай

Презентация

ла

Презентация

Бэйэ-бэйэни хонтуруолланыы

Билэр о5олортон сиэттэрэн билэллэрин кэпсииллэр.

2.2 О5олору билбэттэригэр (үөрэнэр сорукка) таhаарар түгэн

Сорудах:

О5олор билбэттэрин ырытыы

Саҥарыы

ААЛ ЛУУК МАЬЫ УМНУМАН!!

СЭБИРДЭХ

КИНИГЭЛЭРИ БИЛИЬИННЭРИИ

3 сорудах

Олоҥхо тылыгар туттуллар киһи уорганнарын бэлиэтиир тыллары булуохпут ырытыахпыт.

4 сорудах

Эти-сиини чэбдигирдэрбитигэр хайдах хамсаныылары оноробут

Быйыл Сахабыт сиригэр физкультурнай хамсааһын тэриллибитэ 100 сылын бэлиэтиир уонна дойдубут салайааччыта Владимир Владимирович Путин 2024 сылы спорт сылынан биллэриэхтээх. Онон эппитин-хааммытын доруобуйабытын бөҕ

Кинигэлэрин арыйаллар. Аа5арга бэлэм олороллор.

Оҕолор бары презентацияны көрөн саҥа билиини иҥэрэллэ

Уопсай

Уопсай

Презентация

2.3 Үөрэнэр соругу таhаарыы

Саҥарыы

Бэйэ үлэтэ

Кинигэ

Үөрэнэр соругу

толоруу

Бэйэ үлэтэ

Дуоска, карточкалар

Дуоска тахсан үлэлииллэр.

Сыннньалан

3.1.Саҥа өйдөбүлү

(дьайыы ньыматын) боруобалаан туттуу

Ааҕыыы уонна ырытыы

ТЕРДУС ТУЬУМЭХ

ГЕРОЙДАР САНАЛАРЫН ТААЙЫЫ

Карточканан улэ. Бэриллибит карточкаларга геройдар саналара ыьыллыбыт ким саната буоларын таайыы.

БЭЬИС ТУЬУМЭХ

4) Игра. Описание внешности.  Each group get one puzzle. You should get the picture and one of you should describe the character.(TimirDyigistey,Urun Aar Toyon,AdımaSierHotun)

5). Our next task is puzzle. Try to find 8 words from the topic. I`ll give you 5 min. Count the number of the words and write on the paper.

АЛТЫС ТУЬУМЭХ

10 уратыны бул. Презентациянан улэ

Тыллаах былыт. Бэриллибит карточкаттан олонхо тылын булан этии.

Блиц-ыйытыктарга эппиэт.

УОПСАЙ ОЛОНХО ТУРГУТУК

Истэллэр. Батыһыннараллар.

Уопсай

Бэйэ үлэтэ

Кинигэ

Сыаналаныы

1.О5олор бэйэлэрин өйдөбүллэрин сыаналаныылара

2. О5олор бэйэлэрин дьарыктарын сыаналаныылара

Санарыы ырытыы

Бүгүҥҥү уруокка туох саҥаны биллигит? Тоҕо биһиги, сахалар, олоҥхону үөрэтиэхтээхпитий-билиэхтээхпитий?

Ол аата олоҥхо биһиги норуоппут тыла-өһө, олоҕо-дьаһаҕа, сиэрэ-туома, итэҕэлэ түмүллүбүт улуу айымньыта диэхпитин сөп дуо?

Уруогу ейдеебуттэр

Экранна кестер олонхо геройдарын ус сирэйиттэн тала5ыт

(алгыстаах былыт тунэтии)

Куннут ситиьиилэээх таьаарыылаах буоллун, олунньу 13 кунугэр туох кунун бэлиэтиибитий? Саамай сеп, тереебут тылыгытын таптаан харыстаан диэн этэн туран бугунну уруокпутун тумуктуубут.

Керсуеххэ диэри!

Эппиэттииллэр

Керсуеххэ диэри!

Уопсай

Бэйэ-бэйэни хонтуруолланыы

Санаа атастаьыы.

То5о бу өс хоһооннору билиэххэ наадатын быһаараллар. айымньыны аа5ар наадалаа5ын быьаараллар, бэйэ-бэйэлэрин эппиэттэрин ситэрэн-хоторон биэрэллэр.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/608423-tehnologicheskaja-karta-uroka