Проектная деятельность на уроках чувашского языка

Ачасене проект ёырма в\рентмелли мелсемпе меслетсем.

Пурнăё пĕр чарăнми малалла шăвать. Ёапла пулнă, малашне те ёаплах пулĕ. Вĕрентъпе воспитани парас ĕё те ниепле те пĕр вырăнта тăма пултараймасть. Пурнăё хăвăрт улшăнать пулсан та учителĕн пĕлтерĕшĕ чакмасть, унăн яваплăхĕ вара ъссех пырать. ёавна шута илсе вĕрентекенсем хăйсен пĕлĕвне ъстерсех тăма тăрăшаёёĕ: уроксенче тĕрлĕ мелсемпе тата меслетсемпе усă кураёёĕ, информаципе коммуникаци технологийĕсене алла илеёёĕ. вĕренекенсене тĕрлĕ шайри конкурсене хутшăнма хистесе, ертсе пыраёё\.

Проект в=л ачасене х=йсене к=м=ла каякан \ёе суйласа илме паракан мел. Проекта хат\рлен\ тапх=рта кашни ачан активл=х\пе пуёарул=х\, ушк=нпа \ёлеме пултарни, тавра кур=м\ аталанать. Ёак мелпе ч=ваш ч\лхи урок\сенче т\рл\ ъс\мри ачасемпе \ёлеме пулать.

Ачасене т\пчев \ёне яв=ётарасси ман шутпа пит\ актуалл=, м\ншĕн тесен ёак мел вĕренекенсен пултаруллăхне,хăйсем тĕллĕн информаци шырама, пĕтĕмлетъсем тума вĕрентет. Вĕренекен темăна тĕрлĕ енлĕн тĕпчеме, предметсем хушшинчи ёыхăнăва курма май парать.Учительпе вĕренекен хушшинчи ёыхăнăва ёирĕплетет.

Проект хат\рлекен ачан м\нле п\лъ-х=н=хусем пулмалла-ха?

-пан= литератур=па \ёлеме п\лни. тупн= материала тишкерме п\лни, кирлине пал=ртни, пурн=ёпа ёых=нтарма пултарни;

-т\пчен\ \ё т=р=х п\т\млетъ тума п\лни;

-х=й\н шух=шне ир\кл\н, =нланса п\лтерме пултарни;

Проекта ертсе пыракан=н м\нле пулмалла?

-учитель творчестволл=, т\рл\ енл\ аталанн= ёын пулмалла;

-яланах х=й\н п\л\вне аталантарма т=р=шмалла;

-т\пчев \ё\пе к=с=кланмалла;

-т\пчев \ё\н результатне курма п\лмелле;

-ачасемпе \ёл\ калаёу ирттерме пултармала, в\сенчен х=ш\ м\нле \ё тума пултарнине курмалла; Ёак \ёе ч=ваш ч\лхи урок\сенче ирттерме ё=м=лрах пулт=р тесе эп\ \ётешсене к\ске инструкцисем с\несш\н.

Т\пчев \ё\сем ирттерекен учительсем валли к\ске инструкции

Т\пчев мел\сем ёинчен т\пл\н вуласа п\лмелле

Х=в=ра к=с=клантаракан темиёе ыйту-тема хат\рлемелле.

Ёак тем=сене ёутатса пама май паракан литература списокне хат\рлемелле.(сахалтан та 1-3 к\неке).

Кашни тем=па \ёлемелли к\ске план туса хат\рлемелле. Ку план \ёе пурн=ёлан= май улш=нма та пултарать.

Кашни тем=пах т\пчев к=шкарне хат\рлемелле.

Т\пчев мел\сене пал=ртмалла.

Т\пчев \ё\н географине пал=ртмалла.

Т\пчев \ё\н т=как\сене шута илмелле.

Т\пчеве ирттерме пултаракан в\ренекенсене тупса пал=ртмалла.

Ашш\-ам=ш\семпе пуху ирттермелле.(Т\пчев \ёне х=в=р ертсе пыракан класри ачасене яв=ётарас тет\р пулсан).

Ашш\-ам=ш\семпе консультации-в\ренъ ирттермелле.

Т\пчев \ё\ ёинчен к\скен каласа памалла.( М\н в=л т\пчев \ё\?)

Ашш\-ам=ш\сене тем=сем с\нмелле.

В\ренекенсене тем=сем с\нмелле.

Кил\шн\ тем=па \ёлемелли план с\нмелле.

В\ренекенсене ус= курмалли литература список\пе паллаштармалла.

Тупн= материала систем=лама пул=шмалла.

П\т\млетъсем тума пул=шмалла.

Кур=м хат\р\ тума пул=шмалла.

Т\пчев \ёне пур енчен те ёълти шайра хат\рлеме в\ренмелле .

Конференцире \ёе хът\лемелли текст хат\рлеме пул=шмалла.

Проектра чи кирлине уй=рма в\рентмелле.

Х=н=хмалли хът\лев ирттермелле.(Ашш\-ам=ш\,тус-юлташсем, класри ачасем ум\нче.)

Туса ирттерн\ \ёе хакламалла.

1Ачан ёит\н\в\сене пал=ртмалла.

Ёитменл\хсене пал=ртса в\сене търлетмелли мелсене к=тартмалла.

Малалла т=р=шса в\ренме хавхалантармалла.(Сертификат, тав хуч\ т.ыт.те)

Ёамр=к т\пчевё\сем валли хат\рлен\ инструкции

1.Т\пчев \ё\ ирттерме с\нсен ним т=хтаса т=масс=р кил\ш\р, м\нш\н тесен ку \ё сир пултарул=ха, тавракур=ма аталантарать.

2. Учительпе п\рле \ё планне пал=рт=р.

3. Учительпе п\рле т\пчев мел\сене суйласа ил\р.

4.Т\пчев географине пал=рт=р.

5. Т\пчев т=как\сене шута ил\р.

6. Суйласа илн\ тем=па литература тупма т=р=ш=п=р.

7. Тупн= материалпа т\пл\н палаш=р.

8. Литература сахал пулсан калаёусем, интервьюсем ил\р

9.П\т\м пухн= материала систем=лама т=р=ш=р.В\сенчен чи кирлине пал=рт=р.

10Халиччен пал= пулман фактсене тупма т=р=ш=р.

11.Х=в=р \ёе интересл\рех тума ё\н\л\хсем к\ртме пултарат=р.

12./ё\н ёак=н пек пайсем пулмалла:

-Тупмалли. Кунта \ё\н кашни пайне,в\сем х=ш страниц=ран пуёланине к=тартмалла

-Кърт\м. Крт\м пайра ёак тем=на суйласа илнин с=лтав\сене, т\ллев\сене, задачисене к=тартмалла.

-Т\п пай. Ку пайра суйласа илн\ тем=на пур енл\н те ёутатса пама т=р=шмалла.Т\сл\хсемпе ёир\плетсе к\ске п\т\млетъсем туса х=вармалла.

-П\т\млетъ. Х=в=р туса ирттерн\ \ёе пур енчен те п\т\млетмелле. Проектра м\н ё\нни пур. Ун=н результач\сем еплерех. Пурн=ёпа м\нле ёых=нтарма пулать, ун кирл\л\х\.

1.П\р ёаранти «ёырласем».(Выр=с тата ч=ваш ч\лхинчи ваттисен с=мах\семпе калар=ш\сем.)

-Литература. Ку страниц=ра ус= курн= пур к\неке ятне те алфавит й\ркипе ёырса к=тартмалла.

-Хушма пай. Ку пайра эсир туса ирттерн\ \ё\н кур=м хат\р\сем пулма пултараёё\: с=нъкерч\ксем, документсен копий\сем, анкета ыйт=в\сем, хуравсен т\сл\х\сем, графиксемпе таблиц=сем т. ыт. те.

13./ё\н тезис\сенчен тухса калаёмалли хът\лев с=мах\ хат\рле.

14.Хът\леве уё=млатма кур=м хат\р\- презентации хат\рле.

15.Хът\лев с=мах\сене учителе к=тарт.

16. Х=в=н \ёъпе чи ёыв=х ёыннусене паллаштар.

17. Класри ачасене паллаштар.

18 Шкулти тата ытти шайри НПК хутш=н.

Хът\лев текстне хат\рлемелли й\рке

Лай=х оратор=н правилисем

-Х=в=р с=мах=ра ума лартн= т\ллевсене пурн=ёлас тесе упуёл=р

-М\н ёинчен каламаллине х=в=р валли лай=х пал=рт=р

-Х=юлл= пул=р

-Килте темиёе хутчен те каласа п=х=р.

Тухса калаёнин т\ллев\сем

-Х=в=р м\н т\ллевпе калаёнине асра тыт=р,ума лартн= задач=сене пурн=ёлас тесен итлекенсене интереслентерсе яма т=р=ш=р.

Хът\лев с=мах\н й\рки.

-Умс=мах.

-Т\п пай.

-С=маха в\ёлени.

Хът\леве хат\рленесси.

-хът\лев темипе килтисемпе,юлташсемпе калаё=р.

-ёак тем=па сире пама пултаракан ыйтусем ёине хуравл=р,

-ыран хът\лев тен\ чух ёеё мар-ёич\ кун та ёич\ ё\р =на =н=ёл= ирттересси ёинчен шух=шл=р.

-ал=ри хут таткисем итлекенсен интересне чакараёё\, ёав=нпа та п=хмас=р калаё=р.

-калан= шух=ша т\сл\хсемпе ёир\плет\р.

-х=в=р м\н калассине лай=х п\лсе т=р=р.

-П\р ыйтуран теп\р ыйту ёине т\лли –паллис\р сиксе ан ёър\р

-х=в=р=н хът\леве ёырса илсе итлесе п=х=р, ёитменнине ёитер\р, ытлашшине к=лар=р.

Лай=х хът\лев\н в=ртт=нл=х\сем

-Васкамас=р, т\рл\ интонаципе, кирл\ ё\рте чар=нусем туса калаё=р.

-Таса, тирпейл\ тум т=х=н=р, ёъёе-пуёа тирпейл\р.

-Калаё=ва й=л кулса,=ш= к=м=лпа пуёлама т=р=ш=р.

-Тум-тир тъмине, пърнесене ан й=вал=р

-Итлекенсене пурне те кур=нмалла т=ма т=р=ш=р.

Хът\лев с=мах\н в\ё\

-Уё=мл=,тат=кл= пулт=р

-Маларах каланине п\т\млетт\р.

Проектсен примерл= темисем:

Т\нчере т\рл\рен к\нчеле…

П\рне суйла та т\пче!

Ёутёантал=к тата эпир

1.Пир\н т=р=хри йыв=ёсем

2.Х\рл\ к\некери ъсен –т=ран.

3.Йыв=ё-кур=кпа ёых=нн= й=ла-й\рке.(Выр=ссен татач=вашсен)

4.Килти ч\р чунсемпе ёых=нн= й=ла –й\рке.

5.Кай=ксем –пир\н туссем.

6. /ё выль=х\-лаша.

7.Пир\н т=р=хри килти ч\р чунсем.

8. Пир\н т=р=хри тискер ч\р чунсем

Авалл=х тата эпир

1.С=пка юррисем.

2.Ч=ваш юмах\сенчи с=нарсем.

3.Ача ёуралнипе ёых=нн= й=ла-й\рке.

4.Салтака =сатас й\рке: м\н сыхланса юлн=?

5.Хальхи в=х=три тата авалхи туй.

6. В\ръ-суру ч\лхи: пул=шать е сиен кърет.

7.Авалхи ятсем.

8.Авалл=хран паянхи куна. ( уявсем.)

9.Пир\н ёемьери й=ла-й\рке

10. Ч=вашсен авалхи тум\.

11.Ч=вашсен авалхи яч\сем.

12.Ача ятне м\нле суйлаёё\?

Й=х-нес\л

1.Пир\н й=хри палл= ёынсем.

2.Пир\н й=хри х\р ар=м яч\сем.

3.Пир\н й=хри ар ёын яч\сем.

4. Асанне арчинче м\н упранать?

5.Ёемье историй\-Ё\р-шыв историй\

6.Й=х-нес\л йыв=ё\. +на м\нш\н тумалла

7.Т\рл\ нацилл\ ёемьесем.

Ч\лхе пуянл=х\

2.Ача- п=ча с=махл=х\- пир\н ч\лхе пуянл=х\.

3.Тупмалли юмах-сутмалли юмах.

4.Ч=вашсем паян м\н ёинчен юрлаёё\?

5 Ача –п=ча к\некисем

Савн= ен –Ч=ваш ен,

Кунран-кун эс чечеклен!

1.Савн= Шупашкар=м, эп сана юратр=м.

2. Хулари музейсем- истори управёисем.

3. Ч=ваш театр\н режиссер\сем.

4.Ч=ваш театр\нчи тава тив\ёл\ артистсем.

5.Шупашкарти театрсен репертуар\.

6.Пир\н кукамай ял\.

7.Мухтавл= ентешсем.

8.Эстрада юр=ёисем м\н ёинчен юрлаёё\.

Сывл=х – тур= пан= пурл=х

1.Кариесран сыхланасси.

2.Куё ёив\чл\хне упрар.

3. Ачасен хул-ёур=мри улш=нусем м\нрен килеёё\?

4.Сывл=х хам=р ал=ра.

5.К\сье телефн\.Мода хыёё=н кайни е хальхи пурн=ё ыйтни?

6. Апатри хут=шсем. В\сен усси тата сиен\.

7.Лай=х в\ренес тесен м\н ёимелле?

8.Сывл=хл= ача – Ё\р-шыв пуласл=х\.

9. Ачаш=н м\нле апат ус=лл=рах?

Шкулта уроксем, е класс тулаш\нчи мероприятисем ирттерн\ чух ёемьери хутш=нусем ёинчен те п\лет\н.Чылай чухне ачасем ашш\-ам=ш\ ёинчен те пит\ сахал п\лни кур=нать,асл= =рури т=ван\сем ёинчен вара пушшех те. Эп\ «Ватта сума с=вакан х=й те ыр= куракан», «Ватти ёук та латти ёук», «Ват= ёын т=ват= ёын» калар=шсен шух=ш\пе кил\шет\п. Ёамр=ксене х=йсен й=хри ёынсем ёинчен ытларах п\лессиш\н т=р=шмалли пирки ас=рхаттарсах т=рат=п. Кашни ёын х=йне ев\р интересл\, в\сен т\рл\рен ш=па, т\рл\рен ёит\нъ. Пир\н вара ачасене кашни ёынрах лай=ххине курма в\рентмелле тесе шутлат=п эп\. Й=х-нес\ле т\пчесси вара кашни ёынн=н тив\ё\ теме юрать. Ку \й =русеем хушшинчи ёых=н=ва ёирп\плетме май парать. Ёав=нпа та малтанхи \ёсене уйр=м ачасене ёеё яв=ётарн= пулсан, к=ёалтан вара ку \ёе класри пур ачана та хутш=нтарма т=р=шат=п. Чи лай=х \ёсемпе эсир хушса панинче паллашма пултарат=р.

Шупашкарти 10-м\ш номерл\ шкулти ч=ваш ч\лхипе литература в\рентекен\ Яковлева О.Н.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/142891-proektnaja-dejatelnost-na-urokah-chuvashskogo