Сценарий праздника «Г. Тукай безнеӊ яраткан шагыйребез»

Сценарий: «Г. Тукай – безнеӊ яраткан шагыйребез»

6-7 яшьлек балалар өчен

Максат:

1. Балаларда Г. Тукайныӊ күпкырлыиҗатынакызыксынууяту, ихтирамхисләретәрбияләү.

2. Шигырьнеӊ эчтәлегебуенчаүзфикерләренәйтәбелү, фикерләү, хәтерсәләтенүстерү.

3. Г. Тукай әкиятләре, шигырьләреашабалалардаматурәдәбиятбеләнкызыксыну, алардаукыргателәктәрбияләү.

Материал:

– Г. Тукай портреты.

– Китаплар.

– Аудиоязма.

– «Туган тел», «Бәйрәмбүген»җырлары.

– Мультфильм.

Зал бәйрәмчарасына туры китерепбизәлгән. Салмаккына«Туган тел» көе яӊгырый. Көйастыназалгабалаларкерәләр.

Т: Ниндитаныш, моӊлыкөйбу?

Тукай җыры – «Туган тел».

Истәнбердәчыкмыйторган

Халыккөе – «Туган тел».

 Хәерлекөн, кадерлебалалар! Исәнмесез, кәефләрегезничек? Күрәм, кәефләрегезяхшы, күӊелләрегезшат. Балалар, тәрәзәгәкарагызәле, бүгенкөннинди?

(Балаларныӊ җаваплары).

– Ә хәзерелныӊ ниндифасылы?

(Балаларныӊ җаваплары).

– Сез, яздипниндикүренешләрдәнчыгыпәйтәсез?

(Балаларныӊ җаваплары).

– Балалар, әйтегезәле, язниндиистәлекләргә бай ул?

(Балаларныӊ җаваплары).

Т: Бикдөрес, балалар, язаендакүренеклешагыйрь Г. Тукай туган.

Г. Тукай 1886 елныӊ 26 апрелендә Арча районы Кушлавычавылындатуа. Бикяшьлиятим кала, төрле-төрлекешеләртәрбиясендәяши. Кечкенәдәнүкшигырьләрукыргаяраткан «кечкенәАпуш» үзедәГабдулла Тукай дигәнбөекшагыйрьгәәверелә. Һәмбүген без, балалар, сезнеӊ беләншушыматуршигырьләрнесөйләпләззәтләнербез. 

 Г. Тукай кечкенәдәнтабигатьне, җанияләреняраткан, аларга карата миһербанлы, шәфкатьлебулыргаөндәгән. Әйдәгез, хәзерЛәйсәнәһәмИлзиләбашкаруында «Бала беләнкүбәләк» шигырентыӊлапүтик.

Шигырь: «Бала беләнкүбәләк»

Бала:

Әйт әле, Күбәләк, 
Сөйләшик бергәләп: 
Бу кадәр куп очып 
Армыйсың син ничек?

Ничек соң тормышың? 
Ничек көн күрмешең? 
Сөйләп бирче тезеп, 
Табаламсың ризык?

Күбәләк:

Мин торам кырларда, 
Болында, урманда; 
Уйныймын, очамын 
Яктыкөнбулганда.

Иркәлиһәмсөя 
Кояшныңяктысы; 
Ашбуладырмиңа 
Чәчәкләрхушисе.

Тик гомрембиккыска: 
Бары беркөнгенә,— 
Буляхшы, рәнҗетмә 
Һәмтимәсинмиңа!

Т: Афәрин, балалар, менә безнеӊ арабызда нинди сәнгатьле итеп шигырь сөйләүчеләр үсеп килә икән бит.

Т: Балалар, мин сезгәбертабышмакәйтәм. Аныӊ җавабын кем белермикән?

Кешенеӊ якын дусты,

Йортныӊ тугрысакчысы.

Аннан гелигелеккөт,

Ә исеменичек?

Б: Эт

 – Бикдөрес, балалар. Бу – эт. Хәзершулшаян, ләкинбернәрсәгәдәөйрәнергәтеләмиторганАкбайны Булат һәм Салават «Кызыклышәкерт» шигыреашатасвирлапкүрсәтерләр.

Шигырь: «Кызыклышәкерт».

Әйдәле, Акбай! өйрән син, арт аягың берлә тор; 
Аума, аума! туп-туры тор, төз утыр, яхшы утыр!

— Ник газаплыйсың болай син, мин әле бик кечкенә; 
Мин туганга тик ике айлап булыр йә өч кенә.

Юк, кирәкми, мин өйрәнмим, минем уйныйсым килә; 
Шул болыннарда ятасым, шунда ауныйсым килә.

— Ах, җүләр маэмай! тырыш яшьләй, зурайгач җайсыз ул: 
Картаеп каткач буыннар — эш белү уңгайсыз ул!

Т: Балалар, сез Г. Тукайныӊ биккүпшигырьләрен, әкиятләренбеләсез. Хәзерсезнеӊ беләнберуенуйнапалырбыз. Бууенныӊ исеме «Кайсыәкияткирәк-яраклары» дипатала. Мин сезгәрәсемнәркүрсәтәм, ә сезбурәсемнеӊ ниндиәкият яки шигырьгә туры киләикәненатарсыз:

Уен: «Кайсыәкияткирәк-яраклары» (рәсем)

-алтын тарак.

-капчык.

-күбәләк.

-эт.

-учак.

Т: Безнеӊ табигатебездәелныӊ дүртфасылычиратлашыпкилә. Аларһәрберсеүзенчәматур: чәчәкле, җиләклеҗәй, умырзаялы, сыерчыклыяз, алтын-сарыяфраклы, пыскакяӊгырлыкөз, тәӊкә карлы кыш. Г. Тукай һәр ел фасылынтабышмакитепязган. Әйдәгез, иптәшләрегезнеӊ шигырьләреашаһәр ел фасылынтаныйкәле.

Шигырь: «Елныӊ дүртфасылы» ( Һәр ел фасылына карата рәсемнәркүрсәтелә).

Боз һәм кар эрде, 
Сулар йөгерде; 
Егълап елгалар, 
Яшьләр түгелде.

Көннәр озая, 
Төннәр кыскара. 
Бу кайсы вакыт? — 
Иә, әйтеп кара.

(Яз көне)

Ашлыклар үсте, 
Башаклар пеште; 
Кояш пешерә, 
Тиргә төшерә.

Халык ашыга, 
Китә басуга, 
Урагын ура,— 
Бу кайчак була?

(Җәй көне)

Кырлар буш кала, 
Яңгырлар ява; 
Җирләр дымлана,— 
Бу кайчак була?

(Көз көне)

Һәр җир карланган, 
Сулар бозланган; 
Уйный җил-буран,— 
Бу кайчак, туган?

(Кыш көне)

Т: Балалар, сез бик күп шигырьләр беләсез. Әйдәгез, хәзерберуенуйнапалыйк. Мин сезгәтабышмакәйтәм, ә сезаныӊ кайсыәсәрдән яки шигырьдәникәнлегенәйтерсез.

Үстерелешле уен: «Кайсы әсәрдән икәнен бел». (рәсем)

а) Нәкъкешекебекүзе,

Маӊгаендамөгезе.

«Былтыркысты», – дипкычкыра. («Шүрәле»).

б) Чуар, йомшаккүлмәге,

Тотсаӊ, уӊабизәге.

Тоттырмый, китәочып,

Я кала җирдәпосып (Күбәләк – «Бала беләнкүбәләк»).

Т: Балалар, Г. Тукайныӊ матуршигырьләреҗырбулып та башкарыла. Әйдәгез, «Бәйрәмбүген» дигәнҗырнытыңлап китик.

Җыр: «Бәйрәмбүген»

Җәүдәт Фәйзи көе Габдулла Тукай сүзләре

Бар күңеллелек бөтен дөньяда, бар бер ямь бүген!
— Нәрсәдән бу? — Мин беләм: бәйрәм бүген, бәйрәм бүген!
Бер мөкатдәс хис белән һәрбер кеше хәйран бүген;
Уйный сазым да минем бәйрәм көен: бәйрәм бүген!
Арттыра, күрдем, кояш гадәттәгедән балкуын;
— Ул киенгәндер! — дидем, бәйрәм бүген, бәйрәм бүген!
Хис итеп һәр җирдә дә бер төрле хуш ис аңкуын;
«Ислемай сөрткән икән дөнья!» — дидем, бәйрәм бүген!
Яр башыннан тыңладым мин бер суның дулкыннарын:
Сөйләшәләр үзара: «Бәйрәм бүген, бәйрәм бүген!..»
Тыңладым әкрен генә искәндә бәйрәм көн җилен;
Анысы да сөйли тагын: «Бәйрәм бүген, бәйрәм бүген!..»

Ял минуты «Су анасы» уены.

Балалартүгәрәккәбасалар. Бер бала Су анасыитепбилгеләнә. Улкүзләребәйләнгәнкилештүгәрәкуртасынаутыра. Уйнаучылартүгәрәкбуенчаәйләнепйөриләр:

Су анасы, су анасы,

Су анасынкүрәле.

Каршыӊда кем басып тора-

Ялгышмыйчаәйтәле.

Җырахырындабалалартуктапкалалар. Күзебәйләнгән Су анасыурыныннан тора. Тәрбиячебармагыбеләнберәруенчыгатөртепкүрсәтә. Әлеге бала Су анасыянынакилә. Су анасыкапшапкарапаныӊ кем икәненәйтергәтиеш. Әгәрдөресәйтсә, шулуенчы Су анасыбула.

Заманчаитепэшкәртелгән «Су анасы» мультфильмынкарау.

Балалар, бәйрәмебезахырынаякынлашты. Хәзербергәләшепхалкыбызныңгимнынаәверелгән “Туган тел” җырынбашкарабыз.

Бәйрәм “Туган тел”җырынбашкарыптәмамлана.

И туган тел, и матур тел, әткәм-әнкәмнең теле! 
Дөньядакүпнәрсәбелдемсинтуган тел аркылы.

Иңэлекбу тел беләнәнкәмбишектәкөйләгән,
Аннарытөннәр буе әбкәмхикәятсөйләгән.

И туган тел! Һәрвакыттаярдәмеңберләнсинең,
Кечкенәдәнаңлашылганшатлыгым, кайгым минем.

И туган тел! Синдәбулганиңэлеккыйлган догам: 
Ярлыкагыл, дип, үземһәмәткәм-әнкәмне, Ходам!

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/371877-scenarij-prazdnika-g-tukaj--bezne-jaratkan-