Жігіт сұлтаны

Солтүстік Қазақстан облысы

Тайынша ауданы

«Тайынша қаласы

№ 2 орта мектебі» КММ

қазақ тілі мен әдебиет

пәнінің мұғалімі

Шарипова Назгуль Жанабаевна

Жігіт сұлтаны

«Ата көрген өқ жонар...»

Тақырып: «Ата көрген өқ жонар...»

Мақсаты: Оқушыларды білімділікке, біліктілікке, батырлыққа, шешендікке, тапқырлыққа,

имандылыққа тәрбиелеу.

Өз Отанына деген сүйіспеншілігін арттыру, қазақ тілін құрметтеу.

Көпшілік алдында қысылмай, еркін сөйлей білуге, тез ойланып, шешім қабылдауға бейімдеу.

Выявление интеллектуального потенциала;

Способствовать развитию логического мышления и умственных способностей учащихся;

Воспитывать доброжелательное отношение друг к другу и уважение к обычаям и традициям предков;

Развитие интереса к национальным праздникам, обычаям и традициям казахского народа.

Сайыс мәжіліс залында өтеді.

Сайыс VI кезеңнен тұрады:

1. «Таныстыру».

2. Үй тапсырмасы «Өнер сайысы».(Слайд жасау)

3. «Атадан қалған асыл сөз».

4. Конкурс «Что находится в шкатулке». (вопросы будут занесены в компьютер)

5. «Сурет құрастыру» сайысы.

Разминка с группой поддержки!

6. Сайыс:

а) «Асық ату».

ә) «Кім шапшаң?».

1 Жүргізуші:

-Уа, халайық! Бүгін ұлыстың ұлы күні. Ата-бабаларымыздың сөзімен айтсақ, ақ түйенің қарны жарылған күн. Наурыз мейрамы! Наурыз салтанаты!

Наурыз – жаңа күн, яғни жаңа жылдың алғашқы күні – жыл басы. Бұл біздің халқымызда күн мен теңелер мезгіл – наурыз айының 22 жұлдызына сәйкес келеді. Бұл – қыс бойғы қар көбісі сөгіліп, жер жүзі көгеріп, көктеп, тіршілік атаулыға жан бітіп, жасарып жаңаратын шақ. Бұл күні аталарымыз «Ұлыс күні қазан толса, ол жылы ақ мол болар. Ұлы кісіден бата алса, сонда олжалы болар» деп, ауыл арасын ауыз бірлікке, татулыққа, ынтымаққа шақыратын.

Осы ұлыстың ұлы күніне орай жігіттеріміздің «жігітке жеті өнер аз, жетпіс өнер көп емес» дегендей 10 сыныптар арасында «Жігіт сұлтаны» байқауың тамашалайық!

2Жүргізуші: (слайд-шоу)

Здравствуйте, уважаемые гости! Очень рады видеть Вас на нашем мероприятии. Наурыз – это праздник весны, обновления природы и человека. «Наурыз» означает новый день, день, когда тепло побеждает холод, добро побеждает зло.

1 Жүргізуші:

Армысыздар ағайын, құрбы-құрдас!
Бармысыздар, жан күйер әз-қауымдас!
Бүгінгі кеш сайысты біз бастайық
Сайыста көңілменен қол соғалық.
Біздерде ойын-сауық басталады,
Тамаша күй тартылып ән салады.
Қошеметтеп қол соғып отыралық,
Ұмытарсыз күні бойғы шаршағанды.
Бағына бақытты елдің туған ұлан,
Бойына бар асылды жиған ұлан.
Қазақтың қасиетті жігіттері,
Жанына нұр дарыған, жыр дарыған.
Дария ой, даналардан бата алғандар,
Айнымас алмас қылыш атанғандар.
Қазақтың қасиетті жігіттері,
Халқына қалқан болған қаһармандар

2Жүргізуші:

Стихи: «Здравствуй, Наурыз!»

Наурыз, тебе мы посвящаем

Порывы сердца и мечты!

Среди друзей за чашкой чая

Слова душевны и чисты...

Не потому ль ты долговечен,

В народной памяти живешь,

Что так сердечен, человечен-

К единству, братству всех зовешь!

Забудь обиды и остроги...

Народ традиции хранил

И вопреки запретам строгим,

Тебе, друг верность сохранил.

Да и могло ли быть иначе?!

Сама природа ожила –

День равен ночи, однозначно –

Наурыз, душа твоя светла!

Пусть по ночам ещ( морозы,

Оз(ра, реки – подо льдом...

В сердца людей любовь и гр(зы,

Наурыз, несешь ты в каждый дом!

Снимайте зимнюю одежду,

Пусть на душе растает лед!

Наурыз нам новую надежду

В ладонях теплых подает!

2 Жүргізуші Разрешите познаковить Вас с членами жюри:

1.

2.

3.

4.

1 Жүргізуші:

Жиналыппыз сәтті күні бәріміз де,

Үлкен-кіші, жасымыз, кәріміз де.

Төрлетіндер қадірменді қонақтар,

Жайнаған мына біздің төрімізге.

Уа, халайық, халайық,

Мұнда назар салайық.

Ата жолын жалғамақ,

Ел дәстүрін сақтамақ.

Ел намысын қорғамақ,

Жігіттер шықсын ортаға.

Бүгін «Сұлтан» атанбақ.

1 Жүргізуші:

Жігіттер келіп жетті танысуға,

Бойындағы бар дарынды көрсетуге.

Тыңдаңыздар, халайық, жігіттердің,

Өздерінің таныстыру кезеңдерін.

Жігіттер ортаға шығады.

1.

2.

3.

4.

Музыкальный номер.

2 Жүргізуші:

Уа, жігіттер, жігіттер,

Бар өнерінді салыңдар.

Сұлтан атын лайықты,

Біреуің жеңіп алындар.

Келесі сайыс «Өнер сайысы». Біздің жігіттер өз өнерлерің көрсетсін.

1.

2.

3.

4.

1. Жүргізуші:

Өнер-ағып жатқан бұлақ, Ілім – жанып тұрған шырақ демекші үшінші, яғни «Атадан қалған асыл сөз» сайысына көшейік.

Жеті жұт.(1. Құрғақшылық 2. Жұт (мал қырылу) 3. Өрт 4. Оба (ауру) 5. Соғыс 6. Топан су 7. Зілзала (жер сілкіну)).

Жеті жоқ. 1. Жерде өлшеуіш жоқ. 2. Аспанда тіреуіш жоқ. 3. Таста тамыр жоқ. 4. Тасбақада талақ жоқ. 5. Аллада бауыр жоқ. 6. Аққуда сүт жоқ. 7. Жылқыда өт жоқ.

Жеті ғашық. 1. Ләйлі-Мәжнүн 2. Фархад-Шырың 3. Таһир-Зуһра 4. Арзу-Қамбар 5. Уәлик-Ғарра 6. Уәки- Күлшаһ 7. Жүсіп-Зылиқа

Жеті қазына. 1. Ер жігіт. 2. Сұлу әйел. 3. Ақыл, білім. 4. Жүйрік ат. 5. Қыран бүркіт. 6. Берен мылтық. 7. Жүйрік тазы (ит).

Жеті қат көк. 1.Луна 2. Солнце 3. Венера4. Меркурий 5. Марс 6. Сатурн 7. Юпитер

Жеті ғалам. 1. Шығыс 2.Батыс 3.Оңтүстік 4. Солтүстік 5. Аспан (жоғары ғалам)

6. Жер (орта ғалам) 7. Жер асты (төмендегі ғалам).

2 Жүргізуші: 4-ый конкурс «Что находится в шкатулке?»

1. Биологи бы назвали это средой обитания живых организмов. Экономисты называют это фактором производства. Историки считают, что это собственность, передаваемая по наследству. Что в шкатулке? (Земля)

2. В обычаях казахского народа при рождении ребенка до сорока дней старались его никому не показывать. По истечении срока малыша купают и готовят ему колыбель. Обряд укладывания в колыбель называют бессікке салу. Купание осуществлялось естественно в теплой воде. Вопрос: что добавляли в воду, чтобы уберечь ребенка от болезней? (соль ложили в воду)

3. Особое место занимает в жизни казахов свадебный обряд. По традиции он длится долго и проходит в несколько этапов. В средневековье, вплоть до конца XVIII века, девушка, бывало, и не видела своего жениха, так как родители уже принимали решения за нее. В одном из этапов в день своего знакомства в знак своего согласия девушка должна была подарить своему жениху подарок. Как вы думаете, что это за вещь или предмет дарения? (Платок)

4. Когда переговоры заходили в тупик, то вместо речи смысл решения доносили предметы. С помощью двух предметов, один из которых книга, объявите войну. (Нож в книге).

5.Характерной для кочевого казахского быта была и посуда. Например, саба – емкость конической формы из кожи, используемая для приготовления и хранения кумыса, шубата. Для перевозки кумыса существовала другая емкость – суйретпе, а емкость до 3-4 литров называлась...? (Торсық).

6. На юге Казахстана праздник Наурыз дополнялся чествованием алого цветка. Этому нежному созданию природы посвящались айтысы, молодежные хороводы, спортивные игры. Какому цветку был посвящен этот обряд? (тюльпан).

1 Жүргізуші:

Тойда өнер сынайық,

Өнер жасқа лайық.

Жеңіске жетер бірлескен,

Ал, қане, шапшаң жинайық-деп, «Сурет құрастыру» сайысымызды бастайық.

Суретті дүрыс 2 минутта жинау керек. (мозаика).

2 Жүргізуші: Уважаемые, жюри и гости. Пока наши джигиты выполняют задания мы проведем разминку с группой поддержки.

1. О каком обряде идет речь?

Традиция эта от века стара –

Под звон серебра пожеланье добра!

Улыбчивым людям дарить свой привет,

Бросая пригоршню конфет и монет.

Налево – удача, направо – успех.

Осыпать всех счастьем, обрадовать всех.

Дождем благодатным прольется тот дар.

Пусть дом твой минуют нужда и пожар,

Болезни, тревоги исчезнут навек.

Аллах да поможет тебе, человек.

(Шашу) зрителям рассыпают шашу

2. Какой казахский национальный инструмент изображен на иллюстрации?(Сазсырнай)

3. Как называется популярный сказочный герой-шутник казахских сказок?(Алдар-Косе)

4. Как называется казахский певец-импровизатор? (Акын)

5. Как называется мелодия, которую вы услышали? (Кюй).

6. Как называется этот памятник архитектуры?

2. Жүргізуші:

Ат өнері білінбес,

Бәйгеге түсіп жарыспай.

Жігіт төмен көрінбес,

С айста жүрсе қалыспай деп «Асық ату» және «Кім шапшаң» ойындарын тамашалайық.

1. Жүргізуші:

Бойларында от бар екен байқадым,

Жүректерде шоқ бар екен байқадым.

Әрқашанда осы шоқты өшірмей,

Жалындатып шарықтандар әрдайым.

Қазылар алқасынан қорытынды тыңдалып, сайыскерлер марапатталады.

Литература:

Республиканский научно-методический журнал «История Казахстана: преподавание в школе», №12, 2004 ж.

Республиканский научно-методический журнал «История Казахстана: преподавание в школе», №4, 2007 ж.

«Қазақ халқының салт-дәстүрлері» С. Қалиев, М. Оразаев, М. Смайылова, Алматы «РАУАН» 1994 ж.

Журнал Внеклассная работа в школе, №5 – 2006 г.

М.Ш. Омирбекова Традиционная культура казахов Алматыкітап 2004 г.

6. Сборник стихотворений Владимира Петрова.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/51012-zhigit-sltany