Дошкольник в мире игры

«Балапан» бөбекжайы

Баяндама тақырыбы:«Мектеп жасына дейінгі бала ойын әлемінде»

Тема доклада:«Дошкольник в мире игры»

Оқыған:

«Жұлдыздар» тобының тәрбиешісі –

Ташманова А.Н.

2014-2015 оқу жылы

Ойын – мектепке дейінгі жастағы  балалардың негізгі іс-әрекетінің бір түрі. Ойын барысында баланың жеке басының қасиеттері қалыптасады. Ойында балалар  дүниені тани бастайды, өзінің күш-жігерін жұмсап, сезініп білдіруге мүмкіндік алады, адамдармен араласуға үйренеді. Бүгінгі күннің талабы – баланың ақыл-ойын, парасаттылығын  дамыту, ойлау қабілетін жетілдіру, өзіндік іскерлік қасиеттерін қалыптастыру, заман талабына сай ойы жүйрік етіп тәрбиелеу. Сондықтан да баланың танымын алғашқы күннен бастап дамытудың, бойында оқыту мен тәрбиелеудің негізін қалыптастырудың құралы – ойын әрекеті, яғни, ойын – баланың жетекші әрекеті. Бірақ, ойын тек қана балаларды қызықтырып,уақыт өткізудің құралы болмай, балаға берілетін білім мен тәрбиенің құнды негізі болуы керек. Яғни, оқыту-тәрбиелеу жұмысын бағдарлама талаптарына сәйкес ойын түрінде ұйымдастыра отырып, баланың логикалық ойлау қабілетін арттыруға жағдай жасау  мектепке дейінгі мекеме педагогтарының негізгі міндеті. Бүгінгі күні мектепке дейінгі жастағы балалардың толық интеллектуалды  даму мәселесі әлі де өзекті болып отыр. Интеллектуалды  толық  дамыған мектеп жасына дейінгі бала сабақты жақсы оқиды, берілген материалды тез қабылдайды, өзінің күшіне сенімді, айналасындағылармен тез тіл табысады. Сол себепті мектепке дейінгі білім беру мекемесінде ұйымдастырылған оқу – тәрбие үрдісінде   зейін, есте сақтау, ойлау қабілеті, елестету, сөздік қорын дамытатын және жаттықтыратын жұмыстарға  көп көңіл бөлінеді.  Дидактикалық ойындар арқылы балалардың ойлау қабілеттері дамиды, сабаққа деген қызығушылықтары артады.  Ойын барысында балалар педагогпен бірлесіп ереже бойынша қызықты тапсырмалар орындап,жағымды қарым – қатынас жасауы балалардың эмоционалды көңіл – күйлерін көтереді, сондықтан да дидактикалық ойынға қажетті құрал – жабдықтар,атрибуттар айшықты, мазмұнды безендірілуі де өте маңызды. Балалар ойыны заттық-қол қимылының (пирамида жинау,текшелерден үй құрау) даму жолынан бастап интеллектуалды даму ойынына  дейін жетеді. Бұл ойындар арқылы баланың интеллектуалды  дамуы тек белгілі бір білім көлемін ғана емес, жалпы тәлім-тәрбиелік іс-әрекеттерді игерумен бірге, ойлау, қиялдау, есте сақтау, елестету және т.б. қабілеттерінің; танымдық, іскерлік, шығармашылық қасиеттерінің дамуын қамтиды.  

В дошкольном возрастепод влиянием воспитания происходит дальнейшее развитие ребенка. Важнейшее значение в развитии дошкольника имеет игра. Игра дает возможность ребенку в живой, увлекательной форме познакомиться с широким кругом явлений окружающей действительности, активно возпроизвести их в своих действиях. В игре развивается ум и чувство ребенка, а также преднамеренность, произвольность действий. В дошкольном возрасте дети уже могут сами выбирать себе необходимые игрушки из числа предложенных. Задача взрослых — проследить за этим выбором, подсказать, направить, помочь. Каждая игрушка должна быть не только привлекательной на вид, но и выполнять различные функции, помогать развитию определенных способностей, использоваться в коллективных и индивидуальных играх.

Для того чтобы помочь детям освоить произвольные действия, взрослые должны подготовить соответствующий игровой инвентарь: наборы кукольной мебели, посуды, одежды, комплекты для «профессиональных» игр (инструменты врача, парикмахера и т. п.). Кроме того, очень позитивный эффект оказывают настольные игры, карточки с заданиями и другой дидактический материал для развивающих мероприятий.

Общение детей — также очень важный момент в развитии. Дошкольники контактируют не только со своими ровесниками в детском саду или на площадке во дворе, но и с взрослыми, а также с игрушками во время ролевых развивающих игр. С помощью подсказок воспитателя или родителей ребенок учится общению, взаимодействию с другими людьми на примере игрушек — укладывает спать любимую куклу, разыгрывает разнообразные сценки из жизни, кормит плюшевых животных и т. п.

Помимо влияния на развитие детей игры также помогают сформировать у них толерантность и гуманность. Эти качества следует развивать с раннего возраста, чтобы в дальнейшем у ребенка не возникало проблем, связанных с работой в коллективе.

Немаловажным аспектом развития детей также является сенсорное (чувственное) восприятие. Данную способность можно формировать в любом возрасте, но чем раньше будут начаты подобные «тренировки», тем лучше. Самыми распространенными методиками тренировки сенсорных способностей являются собирание картинок из кусочков (паззлы), складывание мозаик. Выраженный позитивный эффект оказывают манипуляции с однотипными фигурками и изображениями, отличающимися по цвету, размеру или иному четко выраженному внешнему признаку.

Мектеп жасына дейінгі балалар өзінің айналасындағы қоршаған ортамен танысуға өте құштар. Бұл баланың бірнеше сұрақтар қоюына әкеліп соғады. Яғни, балаға әлем аздап ғана сырын ашса, онда баланың білуге деген құштарлығы арта түседі. Ойын–баланың бірінші әрекеті, сондықтан да оның мән–мағынасы ерекше. Мектеп жасына дейінгі балалардың зейіні тұрақсыз болады. Оларды біркелкі жұмыс тез жалықтырады. Сондықтан олардың зейінін үнемі қажетті бағытқа аудару үшін ойын түрінде жүргізу қажет. Өйткені ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде алған білімді ойынмен тиянақтау білімнің беріктігіне негіз қалайды. 
Ойын барысында баланың жеке басының қасиеттері қалыптасады. Баланың қуанышы мен реніші ойында айқын көрінеді. Ойын кезіндегі баланың психологиялық ерекшелігі мынада: олар ойланады, эмоциялық әсері ұшқындалады, белсенділігі артады, ерік қасиеті, қиял елестері дамиды, мұның бәрі баланың шығармашылық қабілеті мен дарынын ұштайды. Мектеп жасына дейінгі балалар көргендерін, байқағандарын, айналасынан естігендерін ойын кезінде қолданатын байқауға болады. Ойын айналадағы болмысты бейнелейді. Ойын барысында балалар дүниені тани бастайды, өзінің күш жігерін жұмсап, сезімін білдіруге мүмкіндік алады, адамдармен араласуға үйренеді. 
Ойын арқылы оқытудың арқасында дидактикалық ойын пайда болды. Берілген ойындарды қолдану іс-әрекеттің әсерлігін арттырып, балалардың логикалық ойлауын, математикалық қабілеттерін дамытады. Бұл ойындарды тәрбиешінің шығармашылықпен түрлендіре отырып, балалардың психофизиологиялық ерекшеліктерін ескеріп, жаңа тақырыпты өткенде, өтілген материалды қайталағанда, білімді тиянақтау кезінде іс-әрекеттің мазмұнына сай пайдалануға болады. Сондықтан, бұндай ойындар ойнау балалардың ойлау, қабылдау, еліктеу қабілеті және заттардың түрін, түсін, көлемін ажырата білуін дамыта түсу үшін өте қажет. 
Ойын арқылы оқыту үшін дидактикалық ойындар құрылған. Балаларға тапсырмалар ойын түрінде беріледі, бұл дидактикалық ойындардың негізгі ерекшеліктері. Балалар ойнау арқылы белгілі бір білім, білік, дағдыларды және ойын әрекеттерін меңгереді. Әр дидактикалық ойынның танымдылық және тәрбиелік мазмұны болады. 
Ойындардың тиімділігі көп жағдайда тәрбиешінің көңіл–күйіне де байланысты болады. Әр ойынды өткізген кезде тәрбиешіге шығармашылық қажет. 

Комплексное наглядно-образное мышление помогают развить игры, заставляющие детей задуматься, — головоломки, сюжетно-предметные иллюстрации без текста, настольные игры на сообразительность. Для того чтобы правильно понять задание и успешно выполнить его, все подобные игры должны проводиться под контролем взрослого (родителя, воспитателя, старшего ребенка). Очень полезны занятия лепкой, вырезанием, рисованием, аппликацией, прохождение нарисованных лабиринтов, строительство заранее определенных конструкций из кубиков и т. п.

Особое место в ряду детских развивающих игр занимают игры, способствующие формированию правильной речи. К сожалению, проблемы, требующие вмешательства логопеда, возникают у большинства детей раннего возраста. Для того чтобы предотвратить нежелательные последствия, следует как можно раньше обратить внимание на речевые ошибки, неправильное произношение букв и неверную расстановку ударений, иначе ребенок привыкнет говорить неправильно, и его будет очень сложно переучить.

Очень полезным занятием является произнесение скороговорок. Можно превратить его в увлекательную групповую игру, попросив детей по очереди проговаривать определенную фразу, и затем определить, кто из участников правильнее всех справился с заданием. Помимо укрепления речевого аппарата, скороговорки улучшают дикцию (разумеется, если взрослый постоянно контролирует, правильно ли ребенок произносит буквы и слова), увеличивают словарный запас, помогают запомнить правильные варианты конструирования предложений. Дети, которые в раннем возрасте часто «тренировались» подобным образом, быстрее запоминают новую информацию, учатся анализировать и делать логические выводы, не испытывают значительных проблем в школьном обучении.

Для того чтобы речевое развитие ребенка происходило правильно и с максимальной быстротой, необходимо с первых недель жизни окружить его соответствующей «языковой оболочкой» — почаще разговаривать с ним, петь ему колыбельные, читать хорошие стихи и сказки с правильной стилистикой. Чтение вслух успокаивает детей и одновременно способствует быстрому запоминанию новых слов и грамматических конструкций. А позитивная эмоциональная окраска литературных произведений поможет ребенку справиться с негативными эмоциями, настроит его на оптимистический лад.

Очень полезным упражнением на развитие свободной контекстной речи является «рассказ по картинке». Данное занятие можно проводить как в форме монолога, так и в виде свободной беседы ребенка с взрослым. Для упражнения понадобится яркая картинка с четко определенным сюжетом. Воспитатель или родитель должен заинтересовать ребенка, задавая ему наводящие вопросы, помогая разобраться в иллюстрации. Обязательно следует использовать слова «что», «кто», «зачем», «почему», «откуда». Если ребенок уверенно справляется с заданием, можно усложнить процесс игры, задавая вопросы: «Что было дальше?», «Как бы ты поступил?» и т. п. Но не следует превращать игровое занятие в школьный урок. Если взрослый замечает, что «ученику» становится скучно, данное обстоятельство является поводом для смены задания. Для предотвращения преждевременного утомления можно также чередовать подвижные игры со спокойными занятиями, требующими повышенной концентрации внимания и усидчивости.

Өз тәжірибемде мен балалармен «Дәл осындай пішінді тап», «Көліктерді гараждарға орналастыр», «Күннің көзін құрастыр», «Бағдаршам», «Геометриялық пішіндері бар қолғап», «Қанқыз, өз алаңыңды тап!» т.б. көптеген дидактикалық ойындарды тиімді пайдаланамын. Аталмыш ойындар балалардың ойлау қабілеттерін ұштап, саусақ моторикасын дамытады, сонымен қатар негізгі түстерді бекітіп, геометриялық фигуралырды тани алуға, оларды бір-бірінен ажырата білуге баулиды. Сондай-ақ, балалар қимылды ойындарды да қызыға ойнайды, олар: «Ақ серек, көк серек», «Соқыр теке», «Мысық пен тышқан» ойындары. Ойын кезінде балалардың өздерін еркін әрі ашық ұстайтынын ескерсек, мектеп жасына дейінгі жастағы балаларды оқыту мен тәрбиелеуде ойынның алар орны ерекше дегім келеді.

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАҚМЕТ!

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/166282-doshkolnik-v-mire-igry