Классный час «Табах киьи оло5ор буортута»

Министерство образования Республики Саха (Якутия)

Управление образования Таттинского улуса

МБОУ Чымнайская средняя общеобразовательная школа

им. Г.Д.Бястинова- Бэс Дьарааhына

Табах киһи оло5ор буортута

(Кылаас чааһа)

Кондакова Марина Ивановна

4 кылаас учуутала

Чымынаайы, 2013

Кылаас чааһын темата: Табах киһи оло5ор буортута.

Сыала:

- Хас биирдии киһи бэйэтин доруобуйатын бэйэтэ көрүнэрин өйдөтүү;

- Табах - ыарыы биир көрүҥэ буоларын билиһиннэрии:

- Табах киһи доуробуйатыгар буортутун кэпсээһин.

Туттуллар мал: Плакат, презентация "Табах буортута", уруһуйдуурга маллар

Кылаас чааһын хаамыыта:

1. Сергей Михалкова «Как медведь трубку нашёл» диэн остуоруйаны истиҥ. Ол кэнниттэн боппуруостарга эппиэттиэххит.

Лесник решил бросить курить и закинул в кусты свою трубку, табак и самодельную зажигалку. Всё это нашёл медведь и стал он трубку курить. Так он целые дни проводил с трубкой в зубах. И всё бы ничего, да стал Миша прихварывать. Шёл он как – то опушкой, встретил Лису. Увидела Лиса Медведя, так и ахнула.

- Миша! Друг мой! Ты ли это?

Не видались мы всё лето.

Как ты бедный похудел,

Будто целый год не ел!

Что с тобою? Ты больной?

- Сам не знаю, что со мной!

Нездоровится мне что-то:

И в костях сейчас ломота,

Ничего почти не ем –

Аппетита нет совсем!

Стал я раньше спать ложиться,

Да не сплю! Никак не спится!

Кашель душит по утрам,

Дурнота по вечерам:

Колет в сердце, в лапах дрожь!

Боппуруостарга эппиэттээһин:

- То5о саһыл эһэни билбэтэ?

- Эһэ туга уларыйбытый?

- То5о?

2. Табах туһунан кэпсээһин.

Табах диэн талах эбит. Таба5ы былыр Кытайга, Индия5а, Персия5а, онтон кэннэки Америка5а олордор буолбуттар. Былыр таба5ы улахан тойоттор эрэр тардаллар эбит. Онтон кэлин табахтан элбэх киһи өлөн, табахтыыр дьоннору уулусса5а ыйаан кэбиһэллэр эбит.

Онтон Россия5а табах Кытайтан кэлбит. Кэлин дьоннор элбэхтик тардар буолбуттарын иһин таба5ы бобор буолбуттар. Онтон билигин эмиэ уулусса5а, элбэх киһи сылдьар миэстэтигэр табахтыыр бобуллан турар. Былыр табахтыыр муода эбит буолла5ына, билигин табахтыыр киһини көрдөххө "Оо, эрэйдээх" диигин, то5о диэтэххэ табах ыарыы көрүҥэр киирэр эбит.

3. Табах туһунан чахчылар.

- Медицина табахха утары. То5о диэтэххэ, табахха баар веществолар киһи эмтэнэр эмтэрин күүһүн сүтэрэр эбит.

- Табахтыыр киһи тириитэ эрдэ кырдьар;

- Табахтыыр киһи ыарыыга түргэнник бэринэр;

- Табахтыыр киһи өйө-санаата аччыыр, сүрэ5э суох буолар;

- Кыра о5о табахтыыра букатын куһа5ан эбит. Мэйиитин табахха баар никотин сиир эбит.

4. "Ну, погоди!" мультигы көрүү. (5 серия)

- Мультфильм сүрүн геройдара кимнээ5ий?

- То5о бөрө хас да таба5ы тарта?

- Табах тардыбытыгар туох буолла?

- То5о куобах сөтөлүннэ?

- Боро табахтаан куобахха куһа5аны оҥорбута буолуо дуо?

- То5о?

Онон, биһиги тулабытыгар баар дьоммутуттан ким эмит табах тардар буолла5ына, онтон биһиги кини сытын ылан бэйэбитигэр куһа5ан дьааты ылар эбиппит. Онон эһиги төрөппүттэргит, эбээлэргит- эһээлэргит табахтыыр буоллахтарына эһиги суох сиргитигэр табахтыахтаахтар. Ол курдук, соро5ор табахтаабыт киһи аттытыгар турдаххытына төбө5үт ыалдьар. Ол аата дьаат киирэн эһиги доруобуйа5ытын алдьатар.

5. Билигин табах туһунан төһө билбиккитин билээри викторина ыытабын. Онно эһиги "Сөп", "Сыыһа" диэн эппиэттигит уонна быһаара5ыт:

- Табах киһиэхэ буортулаах

- Табах диэн от

- Табахтыыр киһи эрдэ өлөр

- Табахтаатахха доруобуйаҥ мөлтүүр

- Табах буруота буортута суох

- Табах диэн куһа5ан

- Табах диэн ыарыы

6. "Табах буортута" диэн тема5а уруһуй

Табах буортутун туһунан иһиттигит, онтон билигин тугу өйдөөбүккүтүн, атын дьоҥҥо уруһуй нөҥүө тириэрдэргитигэр.

7. Түмүк.

Бүгүҥҥү кылааспыт чааһыгар биһиги ханнык теманы бардыбытый?

Табах диэн тугуй?

Хаһан табах үөдүйбүтэй?

Табах туһунан санаалар

Дьиэ5э уруһуйу ситэрии.

Литература:

1. Касаткина В.Н. Педагогика здоровья, Линка-пресс,- Москва, 2000г.

2. Чечельницкая С.М. Уроки здоровья, Линка-Пресс,- Москва, 2001г.

3. Интернет ресурсы: www.medvestnik.ru, www.nicorette.ru

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/24121-klassnyj-chas-tabah-kii-olo5or-buortuta