Өзлексез белем бирү эшчәнлеге «Ашъяулыкны бизәү» (аппликация)

Гайнетдинова Гөлчәчәк Галимҗановна

тәрбияче Татарстан Республикасы

Тукай муниципаль районы Теләнче-

Тамак авылы «Акчәчәк» балалар

бакчасы

Өзлексез белем бирү эшчәнлеге «Ашъяулыкны бизәү» (аппликация)

Максат: татар милли киемендәге бизәкләр турында балаларның күзаллауларын

тирәнәйтү; балаларда татар милли киемнәренә кызыксыну уяту; балаларны татар бизәкләре белән таныштыруны дәвам итү; ләлә, кыңгырау, канәфер чәчәкләрен, яфраклар кисү ысулларын ныгыту.

Төп белем бирү өлкәсе: иҗади сәнгать.

Интеграль белем бирү өлкәләре: аралашу, социальләштерү, сәламәтлек, матур

әдәбиять, музыка.

Методик алымнар һәм чаралар: уен мизгеле, сорау, әңгәмә, күрсәтү, мөстәкыйль

эш.

Җиһазлау:сандык, магнитофон, проектор, ИКТ куллану, татар бизәкләрен слайларда күрсәтү.

Сүзлек өстендә эш: серле, тылсымлы, сихри сандык, лалә, кыңгырау, канәфер чәчәк,

алъяпкыч, түбәтәй, читек.

Алдан үткәрелгән эшләр:милли киемнәр, андагы татар бизәкләре белән танышу,

татар бизәкләрен рәсемгә төшерү, «Түбәтәй» уенын өйрәнү, уеннар уйнау.

Эшчәнлек төзелеше:

1.Татарстан һәм андагы яшәүче халык турында әңгәмә.

2. Музейга сәяхать.

3.Милли бизәкләр турында әңгәмә.

4. Сюрприз.

5. Уен «Түбәтәй».

6. Ашъяулыгын бизәү.

7. Йомгаклау.

Эшчәнлек барышы:

Исәнмесез, хәерле көн балалар һәм килгән кунаклар. Без сезнең белән бүген татар милли киемнәре һәм бизәкләре турында сөйләшербез.

Тәрбияче:Балалар, бүген нинди кояшлы, матур көн. Шушы матур минутларда бер-берегезгә шат елмаюлар бүләк итик әле. Ә хәзер бүлмәбез тагы да матурланды, яктырып китте.

Тәрбияче:Балалар, без сезнең белән нинди республикада яшибез?

Республикабызда нинди милләтләр яши?

Без нинди милләт кешесе, милләтләр бер-берсеннән ничек аерылалар?

Балалар:Татарстанда.

Татарлар, руслар, чувашлар, марилар һ. б. халыклар яши.

Милләтләрне телләре, киемнәре, киемдәге орнаментлары буенча аерып була.

Тәрбияче:Дөрес. Ә минем киемем сезгә ошыймы?

Мин нинди халыкның милли киеменә киенгәнмен?

Балалар: Ошый.

Сез татар милли киемен кигәнсез.

Тәрбияче:Ә хәзер без сезнең белән татар милли киемнәре күргәзмәсенә сәяхатькә барып кайтабыз.

Күргәзмәдә татар милли киемнәре куела: түбәтәй, калфак, читек, алъяпкыч, кулъяулык.

Тәрбияче:Кем татар милли киемнәре турында шигырьләр белә?

Рүзәл:Калфак кигән кыз баланың багып алчы йөзенә,

Нинди гүзәл татар кызы, күз тимәсен үзенә .

Азалия:Килешеп тора тубәтәй аның күркәм йөзенә.

Нинди матур татар улы, күз тимәсен үзенә.

Самат: Әнием туган көнемә

Бүләк итте түбәтәй

Шундый матур түбәтәем,

Үзем кебек бәләкәй.

Әнием ак сәйлән тезеп

Чиккән яшел бәрхәтне.

Бар түбәмдә түбәтәем-

Мин бүген бик бәхетле!

Ләйлә: Аягымда чиккән читек,

Бизәге көлеп тора.

Нәкыш җепләрдән күңелгә

Җылы нур бөркеп тора.

Салават күпере төсле

Җемелди итекләрдә.

Останың кул җылысын

Тоямын читекләрдә.

Резидә:Дәү әнием энҗе калфак

Бүләк итте үземә,

Энҗекалфак, үзе ап-ак,

Бик килешә йөземә.

Энҗе-мәрҗән калфагыма

Йөрим сөенеп кенә,

Сәхнәләргә чыгып җырлыйм,

Калфаклар киепкенә.

Тәрбияче: Булдырдыгыз. Күрәсезме барлык әйберләрдә дә орнамент төшерелгән. Ул ничек дип атала?

Балалар:Чәчәк – үсемлекле орнамент.

Тәрбияче:Дөрес.Татар милли орнаментының төп бизәкләре: чәчәкләр, усемлекләр: лалә, канәфер. кыңгырау, чалмабаш чәчәкләре, өчяфраклар. Борынгы заманда барлык кеше дә кием сатып ала алмаган, алар киемнәрне узләре теккәнәр һәм матур булсын өчен бизәгәннәр. Ә аларны бизәү өчен үрнәкләрне каян алганнар?

Балалар:Табигатьтән алганнар.

Тәрбияче:Дөрес. Бу матур киемнәр нәселдән нәселгә бирелеп килгән һәм шулай музейларга да әләккән.

Шул вакыт ишек шакыйлар.

Тәрбияче: Балалар ишетәсезме, кемдер ишек шакый. Мин карыйм әле, кем икән анда. (тәрбияче барып ишекне ача һәм ишек төбендә сандык таба).

Тәрбияче сандыкны ачып карарга тәкъдим итә, ләкин сандык ачылмый.

Тәрбияче: Сандык турында матур сүзләр әйтсәк, бәлки, ачылыр.

(матур,серле, бизәкле, тылсымлы).

Сандык ачыла һәм аның эченнән табышмаклар табыла.

Тәрбияче: Балалар бу сихри сандыкта сезнең өчен табышмаклар бар икән, әйдәгез әле табышмакларга бергәләп җаваплар табыйк.

«Табышмаклар әйтәм-җавабын тап!»уены.

1. Яңа гына идем итек,

«ч»өстәгәч булдым...(читек)

2. Әнием ак сәйлән тезеп,

Чиккән яшел бәрхәтне.

Ул үзем кебек бәләкәй

Ә исеме ... (түбәтәй)

3. Җырлый-җырлый сәхнәләрдә

Аларның биер чагы.

Кызларга бик килешә

Башындагы ...( калфагы)

Тәрбияче:Татар милли киемнәргә багышланган уенны уйныйбыз.

«Түбәтәй» уены.

Түбәтәеңне кигәнсең,

Бик ераклардан килгәнсең.

Төскә матурлыгың белән

Шаккатырыйм, дигәнсең.

Түп-түп, түбәтәй,

Түбәтәең укалы,

Чиккән, матур түбәтәең

Менә кемдә тукталды.

Балалар түгәрәк ясап басалар. Бер баланың башына түбәтәй кигертелә һәм шигырь сөйләгәндә түбәтәйне бер-берсенең башларына түгәрәк буенча күчереп баралар. Шигырьне сөйцләп бетерүгә түбәтәй кем башында кала шул уеннан чыгарыла. Азактан калган бала җиңүче була.

Тәрбияче:Балалар әйдәгез без дә музейга узебезнең өлешебезне кертик. Музейга бүләккә ашъяулыкны бизәп тапшырыйк.

Утырганда туры утыру күнекмәсе искә төшерелә.

Тәрбияче:Сезнең өстәлегездә бизәкләр шаблоннары ята. Сез аны төсле кәгазьләргә төшереп, кайчы белән кисеп алырсыз һәм матур итеп шушы ашъяулыкка ябыштырырсыз.

Кайчыны дөрес итеп тоту күнекмәсе искә төшерелә.

Тәрбияче:Балалар, ашъяулыгыбыз бик матур композицияле килеп чыккан. чиста итеп ябыштыргансыз. кургәзмә эшчеләре бик шат булыр.

Сезгә бүгенге эшчәнлек ошадымы? Нәрсә ошады?

Ә хәзер эш урыннарыгызны жыештырыгыз. Эшчәнлегебез тәмам.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/39447-zleksez-belem-bir-jeshchnlege-ashjaulykny-