Халыҡ әйтһә, хаҡ әйтә

Тема: « Халыҡәйтһә, ха6 8йт8» б9леген йом5а6лау д8ресе.

Ма6сат: у6ыл5ан б9лек буйынса у6ыусылар4ы7 ал5ан белемд8рен8 йом5а6 я3ау;

телм8р48рен, фекерл89 6е98л8рен 91тере9; 394 байлы6тарын арртырыу;

халы6 ижады 38м б2й2к а6ыл эй83е А66муллыны7 ши5ыр4ары аша

у6ыусылар4а намы1, а6ыл,848п, сабырлы6 ке9ек г9з8л сифаттар

т8рби8л89.

Йы3азландырыу: м868лд8р, йома6тар, 8ки8т й2км8тке3ен8 сюжетлы д8рест8р,

А6мулланы7 портреты, компьютер, слайдтар, 6а5ы44ан

6ыр6ыл5ан а6 с8ск8 таждары.

Д8рес барышы.

1. 1. Ойоштороу м8ле.

Бик к97елле ял иттек,

Д8рес башлана х84ер.

Бе4 инде матур итеп

Яуап бирерг8 84ер.

2. Фонетик-артикуляцион к9неге948р.

Т8-т8-т8 - ултырабы4 д8рест8,

Са-са-са - 32йл8шербе4 баш6ортса.

Ый-ый-ый – у6ыусы ши5ыр у6ый,

Ыш-ыш-ыш – бе4 шундай тырыш.

!а-1а-1а – 3алдаттар 3а66а ба1а,

3а-3а-3а – 3алдаттар илде 3а6лай.

Бе4-бе4-бе4 – тыныс бе44е7 к2н2б24,

Б24-б24-б24 – я6ты бе44е7 2й2б24.

1. Ма6сат мен8н таныштырыу.

- Балалар, б2г2нг2 бе44е7 д8ресте7 тема3ы « Халы6 8йт38, ха6 8йт8» тип атала. Ним8 ул « Халы6 8йт38, ха6 8йт8»? Д2р21. М868л. Баш6орт халы6 м868ле. Бе4, б2г2н д8рест8м868лд8р, йома6тар, 8ки8тт8р туру3ында 394 алып барырбы4.

1. 3е4г8 2йг8 эш итеп «Ир8ндек» 8ки8тен 32йл8рг8 бирелде.

1. 2й эшен тикшере9. 32йл8те9.

2. 394лек эше. ялсы- слуга й2к-груз

тире-шкура й838т-ти4

3. 3орау4ар бире9.

- Омор4а6 нинд8й егет? *ки8тт8 бай нисек 39р8тл8н8? У5а хас сифаттар4ы 3анап сы5ы5ы4

(6ом3о4, 6ан3ы4, кешелек3е4, насар 3.б.)

- * Омор4а6 нинд8й?

(а6ыллы, сабыр, эш32й8р,584ел (намы1лы))

4. *ки8тте7 й2км8тке3е буйынса иллюстрациялар 6арау.

5. Ошо 8ки8тте7 й2км8тке3ен8 тап килерлек нинд8й м868лд8р бел83е5е4?

Кешег8 со6ор 6а4ыма 94е7 т2ш2р327.

Байлы6 бер айлы6, а6ыл 59мерлек.

6.2й эшен8 йом5а6 я3ау.

IV. Кроссворд сисе9. (Кроссворд 3орау4арына слайдтар бирел8)

1. Халы6 8йт38, ха6 8йт8. (М868л)

2. Б8л8к8й ген8 бер к2с2к

2рм8й 48, еб8рм8й 48. (Йома6-м868л)

3. А5ас б2г8, 6улы ю6,

Й2р2й тор5ан юлы ю6,

Асыулан3а 3ы45ыра,

Ту4андар4ы ту44ыра. (Йома6-ел)

4. *ки8т исеме. Йылан мен8н терпе.

5. Батыр бер 9л8, 6ур6а6 6ыр6 9л8. (М868л)

6. *ки8т исеме. (Ир8ндек)

7. 6ар а1тында 6ышла5ан

Б9ркен й8шел тышла5ан. (Йома6-м868л)

8. Байлы6 бер айлы6 – а6ыл м87гелек. (М868л)

9. Й24 3ум а6са7 бул5ансы,

Й24 ду1ы7 бул3ын. (М868л)

10. Башы бар - с8се ю6,

К94е бар - 6ашы ю6,

6анаты бар – оса алмай,

Болоттар4ы 6оса алмай. (Йома6-балы6)

- Балалар, кроссвордты сисеп б2тт2к, 38м нинд8й 394 у6ыйбы4?

- Д2р21. Халы6 ижады. (Хор мен8н у6ыу. М858н83ен а7латыу. Рус телен8 т8ржем8л89.) Халы6 ижады – устное народное творчество.

- Бе44е7 кроссворд 3орау4ары ним8л8р48н тора?

- М868л, йома6, 8ки8тт8р48н. Тим8к халы6 ижады т2р48рен8н. Икенсе т2рл2 8йтк8нд8 ауы4-тел ижады. Ауы44ан – ауы45а, телд8н телг8 к9сеп бе44е7 быуын5а тиклем килеп етк8н был халы6 6омарт6ылары.

- Балалар «Ир8ндек» 8ки8тенд8 бер легенда бар. Шул ер4е табып у6ы5ы4.

(Балалар «Ир8ндек» тауы исемене7 нисек килеп сы5ыуы тура3ында я4ыл5ан ер4е табып у6ый4ар)

- Легенда ла халы6 ижады т2р2н8 кер8.

Йом5а6лау.

- Тим8к, бе44е7 9тк8н д8рест8р48 у6ы5ан 8ки8тт8р, м868л-8йтемд8р, йома6тар, к2л8м8ст8р нисек атала?

- Д2р21. Халы6 ижады.

1. *7г8м8.«Бе44е 8ки8тт8р, м868лд8р ним8 2йр8т8?»

- А6ыллы, зир8к, тап6ыр булыр5а 2йр8т8.

(Та6тала с8ск8 39р8те. С8ск8 таждары артына «намы1», «а6ыл», «сабырлы6», «848п», «к97ел» 39448ре я4ыл5ан. У6ыусылар с8ск8 таждарын 8йл8ндереп 6уялар.)

- Т8би58тте ним8 би48й? (С8ск8)

- Та5ы ла кем би48й? (Кеше)

- Кеше ер4е7 и7 г9з8л с8ск83е. С8ск8не7 бер тажын 2438к т8 уны7

матурлы5ы ю5аласа6.

- *, х84ер, кешег8 хас матур сифарттар тура3ында ши5ыр4ар у6ыйы6.

1- се у6ыусы:

Намы1.

Кеше 2с2н и7 898л – Намы1тиг8н,

Намы1ы7ды 3атыу итм8, табыш, тиг8н.

Байла6 2с2н илен – к2н2н 3ат6ан Кеше,

Ике донъя 2с2н д8 ул яуыз тиг8н.

- Был ши5ыр бе44е ним8г8 2йр8т8?

(намы1лы, 584ел булыр5а)

2- се у6ыусы:

А6ыл

Икенсе и7 6имм8тле – А6ыл тиг8н,

А6ылл3ы44а а6ыл я5ы та6ыр, тиг8н.

А6ылл3ы44а намы1та ю6, иман да ю6!

Ял5ан5а ант итеп барын 3атыр, тиг8н.

- Был ши5ыр бе44е ним8г8 2нд8й?

3- се у6ыусы:

*48п.

2с2нс2и7 6имм8тле3е - *48п тиг8н

*48п к2сл2 м2х8бб8тк8 c8б8п, тиг8н.

*48п3е448 б8хет т8 ю6, т89фи6 та ю6

Кеше исемен к9т8ре9 58ж8п тиг8н.

4- се у6ыусы:

К97ел.

Д9ртенсе и7 6имм8тле3е – К97ел, тиг8н,

К97еле бо4о6 кеше – Кеше т9гел, тиг8н

Бо4о6тар5а ер 21т2н8н а1ты я6шы,

Й8ш8м8 л8, 9леп ерг8 к9мел, тиг8н.

5- се у6ыусы:

Сабыр.

Бишенсе и7 6имм8тле3е – Сабыр, тиг8н,

Сабыр Кеше 4ур б8хетт8р табыр, тиг8н.

Бер 48 ю66а асыуланып донъя бо4оу,

Бер 6ай5ынан икенсег8 3алыр, тиг8н.

- (4еге448 был сифаттар4ы7 6ай3ы3ын булдырыр инеге4?

- Был ши5ыр4ар4ы 19 быуат м85риф8тсе3е, ша5ир Мифтахетдин А6мулла

я45ан.

М85риф8тсе – просветитель

Слайд. (А6мулланы7 портретын к9р38те9)

Йом5а6лау: 38р кешене7 ер48 б8хетле булып й8ш8ге3е кил8.

Б8хетле булыу 2с2н 21т27 б2т2н, тама5ы7 ту6, ярат6ан эше7, 3ине

ярат6ан кешел8р4е7 булыуы, кешел8р4е ихтирам ите9, с8л8м8т булыу,

а6ыл 38м т89фи6 к8р8к.

Ял минуты. (Баш6орт халы6 уйыны «Кинй8бай»)

1. У6ытыусы 8ки8т у6ый. *ки8т буйынса 87г8м8.

2. * я6шылы6 мен8н насарлы6ты 6ул мен8н ген8 т9гел, тел мен8н д8 ‘ik8g була. Тел тура3ында нинд8й м868лд8р бел83еге4?

Татлынан татлы – я6шы 394, затлынан затлы – я6ты й24.

У6ыусылар4ы7 «394» тура3ында ши5ыр4ар у6ыуы.

1 - се у6ыусы:

Я6шы 394 ш8ш8рт8, к2с бир8,

6улына 38л8т 38м эш бир8.

2 - се у6ыусы:

Я6шы 394 6у45ата йыр4ар4ы,

Би48й ул, матурлай донъяны.

3 – с2 у6ыусы:

Я6шы 394 шифалы, тылсымлы,

Йыуа ул яраны, борсоу4ы.

4 – се у6ыусы:

Я6шы 394 яр4ам5а ашы5а,

*йтер3е7 эрет8 ташты ла.

5 – се у6ыусы:

Яман 394 а5ыу4ай 8ш8ке,

Хата ул 6орота с8ск8не.

6 – сы у6ыусы:

Яман 394 йыландай са5ыусан,

Наха6тан, б8л8л8р я5ыуса.

7 – се у6ыусы:

Я6шыны к9реге4, а7ла5ы4,

Яман5а битараф 6алма5ы4!

1. *йтеп б2т уйыны.

Йылынды7 а5ыуы тешенд8,

Кешенеке - теленд8.

Теле7де б8й48 тот,

Эте7де бау4а тот.

3ал6ын аш6а, 3ал6ын с8йг8, т94ерг8 була,

3ал6ын 394г8, 6араш6а, т94е9е 6ыйын.

«6арт 38м 6арсы6» 8ки8тен у6ыу.

1. – Балалар, бе4 б2г2н д8рест8 я6шылы6, ми3ырбанлы6, 848п, а6ыл

тура3ында 32л8штек.

У6ыл5ан 8ки8т герой4арыны7 ы75ай сифаттарын 94ебе448 6алдырайы6, 8 насар 6ылы6тарынан ф83ем алайы6. «К9п у6ы5ан – к9п белер» м868лен д8 онотмайы6.

(Китаптар к9р38те9. Улар4ы китапхананан алып у6ыр5а т86дим ите9)

Балалар4ы7 эшт8рен8 ба3а бире9. Д8ресте йом5а6лау.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/480520-haly-jt-ha-jt