Кышны озатып, Нәүрүзне каршылау

«Кышны озатып, Нәүрүзне каршылау»

Максат:Балаларнытатархалкыныңборынгыбәйрәме — Нәүрүзбеләнтаныштыру.Табигатькә, кош-кортка карата сакчыл караштәрбияләү. Милли уеннар аша балаларның хәрәкәт активлыгын

үстерү.

Катнашучылар:

Алып баручы (Тәрбияче) — милли киемнән.

Җәй (матур итеп киенгән кыз).

Кыш (ак туннан, бүректән).

Нәүрүзбикә (яшел-зәңгәрсу матур күлмәктән, кулында таяксандырак).

Балалар.

Кирәк-яраклар:

Залның бер почмагында «Кыш йорты», икенчесендә «Җәй болыны».

Кар бабай ясалган муляж яисә рәсем.

Кошлар оялары (ясалма).

Такмаклар һәм бию көйләре яздырылган диск,флешка.

Кечкенә капчыкларга салынган бодай ярмасы (ботка пешерер өчен символик ризык).

Бәйрәм барышы

(Залда язгы табигать күренеше. Уртада түгәрәк уены өчен урын билгеләнгән. Көй астында балалар керәләр.)

Алып баручы: Исәнмесез, кадерле балалар, кунаклар! Бүген бездәзур бәйрәм. Табигать уяна, кояш елмая, көннәр җылына. Борынгы бабаларыбыз бу вакытны түземсезлек белән көтеп алганнар һәм язны — Нәүрүз бәйрәме белән каршылаганнар. «Нәүрүз» сүзе фарсы теленнән «Яңа көн» дип тәрҗемә ителә. Яңа көн котлы булсын!

(Шулвакыт читтә акрын гына моңсу музыка уйный, Кар Бабай (яки Кыш образы) күшегеп керә).

Кыш: Ух, суык! Мине кем монда куып чыгарды? Мин бит әле китәргә җыенмый идем. Тагын бераз карлар яудырыр идем,суыклар җибәрер идем.

Алып баручы: Саумы, Кыш бабай! Без синең белән саубуллашырга гына җыенабыз инде. Син ял итәргә китәсең, ә безгә җылы кояшлы Җәй килә.

Кыш: Юк-юк! Китмим мин! Минем китәсем килми. Әгәр мине җиңә алмасагыз, мин тагын калам!

Алып баручы: Балалар, нишлибез? Кышны җибәрәбезме, әлләкалдырабызмы?

Балалар: Юк, китсен! Аңа эссе түгелме соң?

Алып баручы: Кыш бабай, син үзеңнең кыюлыгыңны, җитезлегеңне күрсәт тә, бәлки, калырсың да... (Уенга чакыра).

Уен «Кар атышу»

(Ике командага бүленәләр. Идәндәге кар йомарламнары (йомшак ситсадан тегелгән туплар) белән атышалар).

Алып баручы: Кем тизрәк? Кем дәртлерәк?

(Уен ахырында Кышның «куллары» өшегәнлеген сиздереп, дердер килүе күрсәтелә).

Кыш: Чыннан да, эсселәнде... Минем вакыт узган икән шул.

Ярый, дусларым, сау булыгыз. Мин яңадан килермен! (Чыгыпкитә).

Алып баручы: Менә, балалар, Кышны да озаттык. Хәзер инде Нәүрүзбикәне — Язны чакырырга кирәк.

(Барысы бергә кычкыралар):

Нәүрүз котлы булсын!

Ач ишегеңне, кер өебезгә!

Наза, Наза, Нәүрүз әйтеп,

Котлап йөрибез сезне!

(Көй үзгәрә. Матур язгы киемнән Нәүрүзбикә керә. Кулында таяктоткан).

Нәүрүзбикә: Исәнмесез, минем нәни дусларым! Мин —Нәүрүзбикә, яз кызы. Мин килдем сезгә җылылык, муллык алып.

Алып баручы: Рәхим ит, Нәүрүзбикә түрдән уз! Без сине биккөттек.

Нәүрүзбикә: Мин килгәндә, бөтен дөнья ямьләнә. Кошлар кайта,

бөҗәкләр уяна. Әйдәгез, кошларны сыйлыйк, аларга оялар ясап эләбез.

Уен «Ояларга кун»

(Өстәлләрдә яки идәндә кош оялары (түгәрәкләр) тезелгән.

Балалар — «кошлар». Көй башлануга, очып йөриләр. Көй туктауга, һәрберсе берәр ояга «очып куна». Оясыз калган балауеннан чыга).

Нәүрүзбикә: Булдырдыгыз! Кошлар да шатланды. Карагыз әле, басуларда ниләр шыта икән?

(Җиргә иелеп карый).

Алып баручы: Нәүрүзбикә, без сиңа «Орлыклар тишелү» уенын уйнап күрсәтербез.

Уен «Орлыклар тишелү»

(Балалар чүгәли. Тәрбияче — «кояш»).

«Орлыклар җиргә төште» — чүгәлиләр, башларын түбән ияләр.

«Кояш җылыта» — әкрен генә тора башлыйлар, кулларын өскә сузалар («үсәләр»).

«Яңгыр ява» — аяк очларында сикергәлиләр («тамчылар коела»).

«Башак үсте» — кулларны югары күтәреп, як-якка чайкалалар.

(Кинәт кызу бәхәс тавышлары ишетелә. Килеп керәләр: бер ягында — эрегән, юешләнгән Кар Бабай, икенче ягында — чәчәкле алъяпкычтан Җәй).

Җәй: Мин кирәгрәк! Мин кирәгрәк! Мин килгәч, алмагачлар чәчәк ата, үләннәр яшәрә.

Кыш: (Эреп беткән колакларын тотып) Юк, мин файдалырак!

Мин суыткач, җиләк-җимешләр кибә, кешеләр тимераякта шуа!

Нәүрүзбикә: (Арага кереп) Туктатыгыз бәхәсне! Сез икегез дәкирәк. Кыш булмаса, сулыклар туңмас, җир дымга туймас иде.

Җәй булмаса, икмәк үсмәс, җиләк-җимеш өлгермәс иде. Дусяшәргә кирәк!

Алып баручы: Дөрес, Нәүрүзбикә. Балалар, әйдәгез, без аларны дуслаштырыйк әле. Аларга матур такмаклар әйтик.

(Такмаклар):

Карлар эри, сулар ага,

Елгалардан боз кача.

Җилләр исә, кошлар кайта —

Яз килә дип раслаша!

Яз, яз, яз җитә,

Тәрәзәне ачтылар.

Тизрәк, тизрәк чыгыгыз,

Уенга кушылыгыз!

Җәй һәм Кыш (бергә): Гафу итегез безне! Без инде дус.

Нәүрүзбикә: Игътибар иттем, балалар, сез бик тату, дус икәнсез.

Дуслык булганда, эш тә гөрләп бара. Элек-электән Нәүрүз көнне авыл халкы бергә җыелып, зур казаннарда ботка пешергән.

Алып баручы: Нәүрүзбикә, безнең балалар да ярдәмчел. Әйдәгез,

«Ботка» уены уйнап алыйк.

Уен «Казан тулы ботка»

(Түгәрәктә басалар. Берсе «казан» булып уртада баса. Калганнар «ярма» булып йөгерәләр. Көй туктагач, «казан» берәр баланы тотарга тырыша. Тотылса, ул да «казан» янына баса. Уен «барысы да тотылганчы» дәвам итә).

Нәүрүзбикә: (Тотылмаган иң җитез бала янына килә) Менә, иң өлгер яркабыз калды. Бу ботка иң тәмлесе булачак!

Алып баручы: Кадерле балалар! Бәйрәмебез ахырына якынлаша.

Нәүрүз котлы булсын! Авырлыклар артта калсын, шатлыккуанычлар артсын!

Нәүрүзбикә: Мин сезгә сәламәтлек, тынычлык, муллык алып килдем. (Капчыгыннан кечкенә капчыклар ала). Менә бу — бодайярмасы. Аны өегезгә алып кайтып, аннары бакчагызга чәчсәгез,

уңыш мул булыр.

(Балаларга символик бүләкләр тарата).

Барсы бергә:

Нәүрүз котлы булсын!

Илләр тыныч, илләр тыныч!

Ак бәхетләр бездә булсын,

Шатлык арты шатлык килсен!

Алып баручы: Бәйрәм белән! Сау булыгыз!

(Күмәк бию, мәсәлән, «Әпипә» белән тәмамлана).

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/649466-kyshny-ozatyp-nrzne-karshylau