Открытый урок на тему: «Менің отбасым. Көркем әдебиет стилі»

Кажебаева Назгуль Самекеновна

КГКП «Павлодарский колледж транспорта и коммуникаций» г.Павлодар,

преподаватель казахского языка и делопроизводства

Пән : Қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Менің отбасым. Көркем әдебиет стилі.

Сабақтың мақсаты:

1. Білімдік: лексикалық тақырыптың мазмұнын игерту. Стиль, оның ішінде көркем әдебиет стилі туралы түсінік аясын кеңейту.

2. Дамытушылық: ойлау, есте сақтау, қабылдай алу қабілеттерін дамыту, алған білімдерін тәжірибеде қолдана білу құзыреттіліктерін қалыптастыру.

3. Тәрбиелік: сауатты жазуға, ұқыптылыққа баулу, бір-бірін тыңдай білуге үйрету, сөйлеу мәдениеттерін қалыптастыру. Өз тандаған мамандығына сүйіспеншіліктерін арттыру арқылы қара шаңырақты құрметтей білуге баулу.

Пәнаралық байланыс: орыс тілі, қазақ тілі, қазақ әдебиеті.

Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, өздік жұмыс.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың көрнекілігі: мәтін, сөздік, постер.

Сабақтың барысы:

Оқушылардың психологиялық ахуалын жақсарту мақсатында шеңберге тұрғызып, бір-біріне ізгі тілектерін білдірту (коллоборативная среда).

Неге шеңбер жасалды деп ойлайсыздар? Өйткені шеңбердің бұрыштары болмайды. Сондықтан барлық тікелей тілек айтамын деген адресатқа жететін болады? Ал не тілер едіңіздер бүгінгі сабаққа бір-бірлеріңізге? (бір сөз, не бір сөз тіркесі, не бір сөйлеммен айтқызу)

I. Ұйымдастыру.

а) сәлемдесу

ә) түгелдеу

б) сабаққа оқушылардың даярлығын тексеру

в) үй жұмысын тексеріп шығу.

II. Қызығушылықты ояту.

Әр оқушыға кесінділерде жазылған сөздер таратылады. Әр оқушы «Поп-корн» әдісі бойынша өздеріне ұнаған сөздерді айтып шығады (жеке жұмыс).

Жақсылық – доброта, жамандық – зло, тату – дружно, араз – разлад, достық – дружба, жек көру – ненавидеть, бірлік, ынтымақ – единство, түсіністік – понимание, түсінбеушілік – недопонимание, мейірімділік – милосердие, адалдық – честность, арамдық – нечестность, ақымақтық – глупость, кешірімшілдік – умение прощать, махаббат – любовь, сыйластық – уважение, бақыт – счастье.

Әр оқушы ұнаған сөздері бойынша өз ойын білдіреді.

Бір ортақ сұрақ қойылады: - Бұл сөздердің барлығын біріктіретін не деп ойлайсыздар? Что объединяет все эти слова? Либо к какому понятию они применимы? (диалогтық оқыту – сұрақтар қою арқылы)

III. Жаңа сабақ.

Тақырыпқа шығу: «Менің отбасым». Топқа бөлу.

- Тақырып бойынша жұмыс жасау үшін біз үш топқа бөлінеміз. Ол үшін бірден үке дейін санап шығыңыздар.

Тақырып бойынша бар білімдерін тексеру. 1. Отбасыға кімдер жатады? (отбасы мүшелері). 2. Отбасы сөзінің синонимдері (жанұя, шаңырақ).

Отбасы, жанұя сөздерін құрамына қарай ажыратып, мағынасын анықтатқызу.

Тапсырма. Топпен жұмыс. «Кім тез» әдісі. Отбасы деген не және қандай болу керек деген сұрақтарға жауап беру.

О – ортақ, т – тату, б – бақытты, а – адал, с – сенімді, ы – ынтымақ.

(оқушыларға осы сөздер әріптері шашыраңқы болып таратылады, мақсат – жинап алу және сұрақтарға жауап беру).

Өзара бағалау: 1 топты 2 топ, 2 топты 3 топ, 3 топты 1 топ бағалайды (әр топқа екі әріптен келген сөздерді оқиды).

ІV Мәтінмен жұмыс. Әр топқа мәтін таратылады. Тапсырма: 1. Оқу, қысқаша әңгімелеу. 2. Мәтіннен мазмұны бойынша негізгі 3 сөйлем постерге жазу. 3. Қорғау.

Постерді қорғау барысында мәтін үзіндісінде диалог қай отбасы мүшелері арасында болатынын анықтау.

-Балалар, бұл мәтін қай шығармадан алынған деп ойлайсыздар? Бұл стильдің қай түрінде жазылған?

Көркем әдебиет стилі – көркем шығармалардың стилі. Яғни жазушылардың жазған әңгімелері, повестері, романдарының барлығы көркем әдебиет стиліне жатады.

-Балалар, мәтіннен байқадыңыздар ма, Абай Құнанбай мен Ұлжанға болады? Ал Зере Абайға кім болады? Ал Абай Зереге кім болады?

Отбасындағы қарым-қатынас – бұл туыстық.

Әке, Ана, бала-бәрі бірігіп жанұяны құрайды. Оны жанұя деп атаймыз. Арқамызды тірер асқар тау-әкеміз, қорғаныш, сүйінішіміз болар анамыздан және сендер сияқты балалардан басқа жанұяда тағы кімдер болады?

— Туыстар болады.

Олар кімдер?

Қарт ата, қарт әже, ата, әже, аға,іні, апа,қарындас т.б.

Енді назарларыңды мына ағашқа аударыңдар. Бұл шежіре ағашы. Шежіре (летопись) дегеніміз халықтың шығу тегі, ұрпақтан-ұрпаққа тарауы, ата-баба тарихы деп те айтуға болады. Осы ағашта көрсетілген ата-бабамыздың таралуы жайында лицеистер  айтып береді.

Әке – отец

Бала – дитя, мальчик, ребенок

Немере – внук

Шөбере – правнук

Шөбшек – праправнук

Туажат – поколение

Жүрежат – поколение

Жегжат – родственники

Жұрағат – родичи, потомки

Әке-балалы болған ер адам

Бала-ата-ананың перзенті, ұрпағы

Баласының баласы- немере

Немеренің баласы-  шөбере

Шөберенің баласы — шөпшек

Ал шөпшектің баласы- немене

Туажат-неменеден туған бала

Жүрежат-туажаттан туған бала

Жегжат-жүрежаттан туған бала

Жұрағат-жегжаттан туған бала

Сөздікпен жұмыс.

V Тренинг – сергіту сәті (жеке жұмыс) Парақта нүктесі бар кесінділер таратылады.

(өмірмен байланыс)

VI Сабақты бекіту: логикалық сұрақтар арқылы сабақта өтілген материал бойынша

1. Әкемнің ұлы, бірақ менің ағам да емес, інім де емес.

2. Атамның ұлы – әкем

3. Анамның әкесі – атам

4. Мен оларға жиенмін – нағашы

5. Ұлдан кейінгі қыз бала – қарындас

6. Әпкеден кейінгі қыз бала – сіңлі

7. Дедушка – ата, бабушка – әже, отец – әке, мать – ана, родители – ата-ана (әке-шеше), старший брат – аға, младший брат – іні, младшая сестра – қарындас, сіңлі, дядя по материнской линии – нағашы, члены семьи – отбасы мүшелері.

VII Рефлексия. Қалыптастырушы бағалау.

«Көңіл-күй күн шуағы». Сабақ бойынша өз ойын білдіру.

VІІІ. Сабақты қорытындылау. 

VI. Оқушыларды бағалау.

VII. Үйге тапсырма: 1. Сөздер жаттау. 2. Шығарма жазу: «Менің отбасым», «Менің сүйікті анам», «Менің әкем», «Менің ата-анам».

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/239927-otkrytyj-urok-na-temumeni-otbasym-krkem-d