Памятка для русскоязычных воспитателей ДОУ по обучению татарскому языку

Уважаемые педагоги!

Татарский алфавит имеет дополнительные 6 букв, которых нет в русском алфавите:

Ә, Ө, Ү, Җ, Ң, Һ

А-Ә, О-Ө, У-Ү, Ж-Җ, Н-Ң, Х-Һ.

Әти-папа

Өч-три

Үлән-трава

Җир-земля

Миңа-мне

Һәм-и

Показатель множественного числа для всех частей речи: -лар,-ләр,которые после носовых звуков –м,-н превращаются в –нар,-нәр;

Куян- куяннар (заяц- зайцы)

Аю-аюлар (медведь-медведи)

Керпе- керпеләр (ёж- ежи)

Каләм- каләмнәр (карандаш- карандаши)

Запомните эти вежливые слова!

Исәнмесез!- Здравствуйте!

Исәнме!-Здравствуй!

Сәлам!- Привет!

Сау булыгыз!- До свидания! (мн. число)

Сау бул!- До свидания! (ед.число)

Рәхмәт!- Спасибо!

Зур рәхмәт!- Большое спасибо!

Бик зур рәхмәт!- Огромное спасибо!

Хәерле иртә!- Доброе утро!

Хәерле көн!- Добрый день!

Хәерле кич!- Добрый вечер!

Тәмле!- Вкусно!

Бик тәмле!- Очень вкусно!

Матур.- Красиво!

Бик матур- Очень красиво.

Син матур- Ты красив.

Хәлләрегез ничек?- Как ваши дела?

Әйбәт,яхшы.- Хорошо.

Бик яхшы.- Очень хорошо.

Тыныч йокы!- Спокойной ночи!

Ашларыгыз тәмле булсын!- Приятного аппетита!

Рәхим итегез!- Добро пожаловать!

Зинһар өчен!-Пожалуйста!

Гафу ит!- Извини!

Гафу итегез!- Извините!

Исәнлеккә- саулыкка!- Будьте здоровы!

Расскажите о себе.

-Сезнең исемегез ничек? –Как вас зовут?

-Минем исемем ...... – Меня зовут.....

-Синең исемең ничек? – Как тебя зовут?

-Минем исемем..... –Меня зовут.....

-Сезнең фамилиягез ничек? – Как ваша фамилия?

-Минем фамилиям......- Моя фамилия......

-Синең фамилияң ничек? – Как твоя фамилия?

-Минем фамилиям......- Моя фамилия......

-Сезгә ничә яшь?- Сколько вам лет?

-Миңа ..... яшь.- Мне ..... лет.

-Сиңа ничә яшь?- Тебе сколько лет?

-Миңа ..... яшь.- Мне….. лет.

-Сез кайда яшисез?- Где вы живёте?

-Мин Яр Чаллыда яшим.- Я живу в Набережных Челнах.

- Син кайда яшисең?- Где ты живёшь?

- Мин Яр Чаллыда яшим.- Я живу в Набережных Челнах.

-Сезнең гаиләдә кемнәр бар?- Кто есть в вашей в семье?

-Минем гаиләдә мин (я), әни (мама), әти (папа),әби (бабушка), бабай (дедушка), апа (сестра), абый (брат), сеңлем (сестрёнка), энем (братишка), кызым (дочь), улым (сын), ирем (муж) бар (есть).

-Синең гаиләдә кемнәр бар?- Кто есть в твоей семье?

-Минем гаиләдә мин (я), әни (мама), әти (папа),әби бабушка), бабай (дедушка), апа (сестра), абый (брат), сеңлем (сестрёнка), энем (братишка), кызым (дочь), улым (сын), ирем (муж) бар (есть).

Учите с нами!

Шайхи Маннур.

Татарча да яхшы бел,

Русча да яхшы бел.

Икесе дә безнең өчен,

Иң кирәкле, затлы тел.

Знай татарский ты язык,

Знай и русский ты язык.

Оба очень нам нужны,

Одинаковы важны.

Саннар - Числа

Бер ак куян. Ике кызыл алма.

Атна көннәре - Дни недели

Дүшәмбе- понедельник.

Сишәмбе-вторник.

Чәршәмбе-среда.

Пәнҗешәмбе-четверг.

Җомга-пятница.

Шимбә- суббота.

Якшәмбе- воскресенье.

Бүген дүшәмбе.- Сегодня понедельник.

Иртәгә- сишәмбе.-Завтра вторник.

Тематические группы слов

Слова, выражающие лица:

Мин- я Безнең- наш

Син- ты Сезнең- ваш

Ул- он,она. Аларның- их

Без- мы Бу- этот

Сез- вы Теге- тот

Алар- они Үзем-сам(а)

Минем- мой Үзең-ты сам(а)

Синен – твой Үзе-сам(а)

Анын- его

Обращение:

Дуслар!-Друзья!

Кадерле дуслар!-Дорогие друзья!

Балалар!-Дети!

Әфәнде!-Господин!

Ханым!-Ханум!

Туташ!-Барышня!

Кадерле әнием!-Дорогая мама!

Приветствия, пожелания, поздравления:

Исәнме!-Здравствуй!

Исәнмесез!-Здравствуйте!

Сәлам!-Привет!

Хәерле юл!-Доброго пути!

Хәерле иртә!-Доброе утро!

Хәерле көн!-Добрый день!

Хәерле кич!-Добрый вечер!

Тыныч йокы!-Спокойной ночи!

Бәхетле булыгыз!-Будьте счастливы!

Сезгә уңышлар телим!-Желаю вам успехов!

Сезгә бәхет телим!-Желаю вам счастья!

Сезне туган конегез белән котлыйм!- Поздравляю вас с днём рождения!

Бәйрәм белән!- С праздником!

Әйбәт ял итегез!-Хорошо отдыхайте!

Приглашение

Керегез!- Входите!

Үтегез!- Проходите!

Хуш киләсез!- Добро пожаловать!

Рәхим итегез!- Добро пожаловать!

Өстәл янына рәхим итегез!- Пожалуйте к столу!

Үтенәм!- Прошу!

Сезне кунакка чакырам!- Приглашаю вас в гости!

Безгә кунакка килегез!- Приходите к нам в гости!

Чакыруыгыз өчен рәхмәт!- Спасибо за приглашение!

Тагын килегез.- Приходите ещё.

Килә алмыйм.- Не могу придти.

Вопросы

Согласие.Отказ.

Әйе- Да

Хәзер- Сейчас

Ярый, ярар- Ладно.

Дөрес- Верно.

Әлбәттә- Конечно.

Юк- Нет

Юк, алай түгел- Нет, не так.

Ярамый- Нельзя.

Теләмим-Не хочу.

Минем вакытым юк- Нет у меня времени

Дөрес түгел- Неверно.

Просьба

Әйтегез әле....- Скажите пожалуйста....

Языгыз әле....- Напишите пожалуйста....

Утырыгыз- садитесь

Сорарга ярыймы?- Можно спросить?

Ишекне ачыгыз әле.-Пожалуйста, откройте дверь.

Одобрение.Комплимент.

Мин бик шат.-Я очень рад.

Бик шәп, бик яхшы.-Очень хорошо.

Игътибарыгыз өчен зур рәхмәт.-Большое спасибо за внимание.

Син нинди матур!- Ты так красива!

Жилище.

Өй , йорт – дом

Урам – улица

Баскыч – лестница

Кат – этаж

Почмак – угол

Бүлмә - комната

Балалар бүлмәсе – детская комната

Пәрдә - занавеска

Палас – палас

Келәм – ковер

Көзге – зеркало

Урындык – стул

Өстәл – стол

Аш өстәле – обеденный стол

Язу өстәле – письменный стол

Җиһаз – мебель,обстановка

Тәрәзә - окно

Пыяла – стекло

Тәрәзә төбе – подоконник

Ишек – дверь

Йозак – замок

Идән – пол

Ачкыч – ключ

Ачарга – открывать

Күрше – сосед

Кайда торасыз? – Где живете?

Өегез зурмы ? – Большой ли дом ?

Ничә бүлмәле ? – Сколько комнат ?

Өегездә лифт бармы ? – Есть ли лифт в доме?

Бүлмәгездә ничә тәрәзә?- Сколько окон в вашей комнате ?

Ишекне биклә әле – Запри дверь

Тәрәзәне ач әле – Открой - ка окно

Ачкычың бармы ? – Есть ли у тебя ключ ?

Здоровье. У врача. Аптека .

Сәламәт – здоров.

Авыру – больной.

Авырта – болит.

Кулымны кистем – Руку порезал.

Баш әйләнә - Голова кружится.

Баш авырта – Голова болит.

Эч авырта – Живот болит.

Миңа салкын тиде – Я простыл.

Кан басымы югары – Давление высокое.

Температура бармы ? – Есть ли температура?

Рецепт бирегез әле.- Дайте,пожалуйста,рецепт.

Дару – лекарство.

Бу дару бармы ? –Есть ли это лекарство ?

Оксана Борисовна кайсы палатада ята ? – В какой палате лежит Оксана Борисовна ?

Хәлегез ничек ? – Как чувствуете себя ?

Хәлең ничек ? –Как чувствуешь себя ?

Хәлем әйбәт.- Самочувствие хорошее.

Хәле начар.- Самочувствие плохое.

Палатага керергә ярыймы ? – Можно войти в палату?

Больницадан кайчан чыгаралар ? – Когда выпишут из больницы ?

Табиб белән сөйләштегезме ? – Поговорили ли с врачом ?

Слова, выражающие родственные отношения.

Әни – мама.

Әти – папа.

Әнкәй – мамочка.

Әткәй – папочка.

Әтием – папа мой.

Әнием – мама моя.

Әби – бабушка.

Дәү әни – бабушка.

Дәү әти – дедушка.

Абый – брат,дядя.

Апа – сестра,тётя.

Бала – ребёнок.

Туган – родня.

Слова , относящиеся к семейной жизни.

Егет – парень. Гаилә - семья.

Кыз – девочка,девушка. Минем гаилә - моя семья.

Ир – муж. Гаиләдә...кеше бар.- В семье ...есть.

Ирем – мой муж. Исеме – зовут.

Хатын – жена.

Кияүдә түгел – не замужем.

Кияүдә - замужем.

Кызым – дочка.

Улым – сын.

Национальная принадлежность.Язык.

Милләт – нация, национальность.

Тел – язык.

Татар теле – татарский язык.

Рус теле – русский язык.

Татарча – по - татарски.

Сез кайсы милләттән ? Какой вы национальности ?

Мин – рус. – Я русский.

Сез татарча беләсезме ? – Вы знаете по – татарски ?

Мин татар телен өйрәнәм – Я изучаю татарский язык.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/262860-pamjatka-dlja-russkojazychnyh-vospitatelej-do