Эссе «Башҡорт балаһы мин»

Эссе «Башҡорт балаһы мин...»

Ни өсөн кеше ғүмере буйы юлға ашҡына, яңынан – яңы ерҙәрҙе күрергә хыялланып йәшәй ? Ниңә һәр кешелә тиерлек тынғыһыҙ юламан йөрәге тибә, билдәһеҙ төпкөлдәрҙең серҙәрен асыр өсөн йәндәрен физа ҡылырға әҙер булған боронғо һәм хәҙерге ҡыйыу сәйәхәтселәр рухы йәшәй?

Быуаттар буйына әҙәм балаларын ниндәй генә сәбәптәр юлға сығармаған... Берәүҙәр, үҙ табышын эҙләп, кейек һуҡмаҡтары буйлап тауҙан-тауға артылған. Икенселәр, яңы көтөүлектәргә мохтажлыҡтан, йәйләүҙән йәйләүгә күскән. Күпме кешеләр башҡа илдәр менән яҡыныраҡ аралашып йәшәү өсөн сүл-даръялар аша каруан юлдары гиҙгән. Ҡомһоҙ юлбаҫарҙар башҡа халыҡтарҙы талар өсөн яман юлға сыҡҡан...

Заманыбыҙ ни тиклем генә хәүефле булмаһын, кеше юл йөрөүҙән туҡтамай.

Уйлап ҡараһаң, шағирҙар, яҙыусылар ҙа һәр саҡ ошондай юлдарға талпына , уларҙың күпме онотолмаҫ көндәре, йоҡоһоҙ төндәре ошондай сәйәхәттәрҙә үтә. Шағир маҡсаты илсе маҡсатына оҡшаш. Ул дуҫлыҡ,туғанлыҡ бәйләнештәрен нығытыу миссияһы менән юлға сыға. Тыуған еренең матурлығына ғашиҡ шағир башҡа халыҡтарҙың рухи хазиналарына ла оло ихтирам һаҡлай...

Ғөмүмән , Рауил Бикбаев ижады үҙәгендә – тыуған илебеҙ Башҡортостан, уның тарихи үткәне, бөгөнгөһө һәм киләсәге. Миҫалға шағирҙың Рәми Ғариповҡа арналған шиғыр юлдарын ғына алайыҡ :

Был донъяның иркә улы булып,

Йәшәүҙәр юҡ беҙгә кинәнеп,

Һиндә - Салауаттың яралары,

Миндә – һыҙлауҙары Кинйәнең.

Әйткәндәй, шағирҙарҙың ижади яҙмыштары уртаҡ. Моңдаш һәм ауаздаш. Уларҙы тура һүҙ, ҡыйыулыҡ берләштерә. Сылтырап аҡҡан шишмә юлын ниндәй генә таштар быумаһын, шишмә барыбер үҙ моңон ишеттерә.

Рауил Бикбаев – заман шағиры. Ул үҙ осороноң һәр һулыш – хәрәкәтен һиҙгер тоя. Уның замандың иң киҫкен һәм борсоулы хәлдәре хаҡында яҙылған « Халҡыма хат», «Һыуһаным һыуҙар бирегеҙ!», « Система », « Баҙар балтаһы», «Башһыҙ һыбайлы», « Барокамера » исемле әҫәрҙәре киң билдәлелек яуланы. Улар үҙгәртеп ҡороу дәүеренең берәгәйле шиғри йылъяҙмаһын тәшкил итә.

Алтмышынсы йылдар башынан уҡ Рауил Бикбакв поэтик ижадын төплө, фәнни тикшеренеүҙәр менән бергә алып бара. Ул Шәйехзада Бабич, Рәми Ғарипов әҫәрҙәрен ентекле өйрәнеүгә һәм халыҡҡа еткереүгә көс һалды. Мостай Кәрим, Баязит Бикбай, Рәшит Ниғмәти һәм башҡа бик күп шағирҙарҙың ижади портреттарын яҙҙы, башҡорт әҙәбиәтенең алты томлоҡ тарихын, башҡорт шиғриәте антологияһын (башҡорт һәм рус телдәрендә – 2002, 2007 йылдар) баҫтырып сығарыуға күп көс һала.

Рауил Бикбаев матбуғатта әҙәби тәнҡит, публицистик мәҡәләләр, докладтар менән сығыш яһай. Төрлө ҡитғаларға һәм илдәргә сәйәхәт ҡылырға өлгөрә. Уның 2002 йылда « Сәфәрҙәргә сығам сәхәрҙәрҙән” тигән юлъяҙмалар китабы көн күрә. Был йыйынтыҡ хәҙерге башҡорт әҙәбиәтендә сәйәхәтнамә жанрын үҫтереүгә тос өлөш индерҙе.

Шиғриәттәге һәм фән өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Рауил Бикбаевҡа 1993 йылда Башҡортостандың алыҡ шағиры тигән маҡтаулы исем бирелә. Ул – Республикабыҙҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре,Салауат Юлаев исемендәге дәүләт, Ғ.Сәләм исемендәге йәштәр , Зәйнәб Биишева һәм Рәми Ғарипов исемендәге премиялары лауреаты.

Ижад – тынғыһыҙ һәм үтә яуаплы эш. Ғөмүмән, бар булмышы менән иле, халҡы, заманы өсөн янып –көйгән шағир ғына ысын ижадсы дәрәжәһенә эйә. Был йәһәттән Рауил Бикбаев үҙен тулыһынса аҡлай һәм хуплауға лайыҡ.

Башҡорт балаһы мин,

Ер хәтерендә

Мең йыл уйылып барған эҙем бар

Быуындарға ялғап быуындарҙы,

Илде тотҡан телем, һүҙем бар.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/468409-jessebashort-balay-min