Æнæсцух ахуырадон архайд Ныхасы рæзтыл куыст хистæр къорд Темæ: «Фæндараст, фæззæг» (Халсартæ æмæ дыргътæ)

Муниципальное бюджетное дошкольное образовательное учреждение детский сад № 67
комбинированного вида

Æнæсцух ахуырадон архайд
Ныхасы рæзтыл куыст
хистæр къорд
Темæ:«Фæндараст, фæззæг»
(Халсартæ æмæ дыргътæ).

Подготовила и провела:
воспитатель
(по обучению детей осетинскому языку)
Козаева З.В.

г. Владикавказ
29.10.2021г.

Цель: Закрепить и систематизировать накопленные детьми представления и знания о времени года – «Осень» (знания детей об овощах и фруктах, учить различать их по цвету, форме, вкусу, подвести к пониманию обобщающих слов «овощи» и «фрукты», использовать эти слова в речи).

Задачи:

Образовательная: формировать правильное произношение так называемых кавказских звуков (гъ); совершенствовать интонационную выразительность речи;

- продолжать развивать словарь по теме «Осень»; рассказывать о приметах осени в пределах доступной лексики;

- активизировать образование множественного числа; упражнять детей в подборе прилагательных к существительным.

Развивающая: развивать внимание, память, наблюдательность, инициативу детей.

Воспитательная: прививать интерес к осетинскому языку; учить видеть красоту осенней природы в Осетии.

Оборудование: ноутбук, проектор, экран для проектора, презентация, карточки-схемы (овощи, фрукты), чудесный мешочек с фруктами и овощами (муляжи).

I. Бацæттæгæнæн рæстæг.

1. Сывæллæтты ирон æвзагыл дзурынмæ сразæнгард кæнын.

Сывæллæттæ лæууынц зылды. Салам дæттынц. Æз мæ цæстытæ æрцъынд кæндзынæн æмæ банымайдзынæн æртæмæ. Куы фæуон нымад уæд байгом кæндзынæн мæ цæстытæ, сымах та равдисдзыстут уæ зæрдæйы уаг (настроение). У вас у всех весёлое настроение. Тынг хорз, мæ къонатæ.

II. Мыртæ раст дзурыныл куыст. Мыр (гъ)

Хъомылгæнæг: Равдисæм куыд зоны зарын нæ хъуыр мыр (гъ) куы дзурæм уæд. Упражнение «Киска сердится-Гæды мæсты кæны». Улыбнуться,

открыть рот. Кончик языка за зубками, а спинка языка выгибается вверх, как спинка у кошки, когда она сердится. Чередовать положение языка «киска рассердилась», «киска спряталась» (закрыть рот). Полощем горло. Положили пальцы рук к горлу и произносим (гъ). Нæ хъуыр зары?

(Сывæллæттæ сыгъдæгдзуринаг дзурынц иууылдæр иумæ)

Сыгъдæгдзуринаг: Бирæгъæй нæ сæгъ лыгъди,

Бирæгъ тынг зæронд уыди,

Сæгъ ыл худт, гæппытæ кодта,

Цуанонмæ нæ сæгъ ызгъордта.

III.Хъомылгæнæг: Сабитæ, зæгъут-ма, цавæр афæдзы афон у ныртæккæ?

(Зымæг)

- Зымæджы размæ та цавæр афæдзы афон уыд?

(Фæззæг)

Хъомылгæнæг: Байхъусут-ма уыци-уыцимæ.

Фæуазал ис бæстæ,

Фæхъуынтыз ис бон.

Æнкъардхуыз нæ фæзтæ

Ныггыццыл ис бон. /Фæззæг/

- Цавæр афæдзы афоны кой цæуы уыци-уыцийы?

(Фæззæджы тыххæй)

- Сабитæ, уæ зæрдæмæ фæцыди фæззæг?

(Дзуæппытæм байхъусын).

- Куыд хъуыды кæнут, фæззæг рæсугъд афæдзы афон у?

(Тынг рæсугъд афæдзы афон у)

- Уæдæ ныртæккæ радзурдзыстæм нывтæм гæсгæ фæззæджы тыххæй (нывты слайдтæ)

Хъомылгæнæг: Бакæсут нывтæм лæмбынæг, уыдонмæ гæсгæ араздзыстæм хъуыдыйæдтæ.

(Хуызæг).

Ралæууыд сызгъæрин фæззæг.

Хур кæсы, фæлæ нæ тавы.

Бæлæстæ скодтой алыхуызон дарæс.

Сырх, бур, сызгъæрин сыфтæ хауынц бæлæстæй.

Фæззæджы арæх уары къæвда.

Цъиутæ тæхынц хъарм бæстæм.

Адæм æмбырд кæнынц тыллæг, сæхи цæттæ кæнынц зымæгмæ.

Хъомылгæнæг: Куыд рæсугъд радзырдтат фæззæджы тыххæй. А теперь нам расскажет Алан, а кто то продолжит.

(Сабитæ дзурынц фæззæджы тыххæй)

Хъомылгæнæг: Тынг рæсугъд радзырдтат, мæ къонатæ.

Хъомылгæнæг: Сабитæ, æрбакæсут-ма, цы диссаджы дзæкъул мæм ис. Æркæсæм-ма йæм. Цы дзы ис?

(Халсартæ æмæ дыргътæ).

Хъомылгæнæг: Æз систон картоф. Картоф у халсар. (Хуызæг). Ныр та сымах радыгай сисут халсартæ æмæ дыргътæ.

(Сабитæ æвæрынц халсартæ æмæ дыргътæ хицæнтæй дыууæ вазæйы).

IV. Улæфты минут.

Хъазт «Бæласыл æви хуымы»

(Дзырдтæ: кæрдо, хъæдындз, чылауи, нуры, цывзы, фæткъуы, уырыдзы, нас, джитъри, пъæмидор).

V. Дидактикон хъазт: «Иу-бирæ».

Хъомылгæнæг: Уæдæ та ногæй ахъазæм, диссаджы дзырд «Бирæ»-имæ.

(Слайдтæ)

(Хъомылгæнæг дзуры «иу», сабитæ «бирæ»)

Хъомылгæнæг: Тынг хорз мæ къонатæ, ацы хæсимæ дæр та хорз бацархайдтат.

VI. Схемæтимæ куыст.

Хъомылгæнæг: Халсартæ æмæ дыргъты нæмттæ хорз зонут, фæлæ ма бавзарæм нæ хъарутæ æмæ радзурæм: цавæр сты, цыхуызæн сты хуызмæ, формæмæ, адмæ гæсгæ.

(Схемæтæм гæсгæ куыст).

(Сырх, бур, урс, цъæх, тымбыл, дæргъæццон, адджын, туаг, судзаг).

(Стъолыл карточкæтæ-схæмæтæ. Сывæллæттæ иугай дзуæппытæ дæттынц)

Сывæллон: «Нывыл ис нуры, нуры у урс, тымбыл, судзаг.

Хъомылгæнæг: А теперь каждый возьмёт свою схему- карточку и подойдёт к гостям и расскажет им. Затем вернётесь обратно. Подойдите ко мне.

(Дети стоят в кругу).

Хъомылгæнæг: Куыд рæсугъд у фæззæг Ирыстоны! Куыд бирæ радзырдтат абон сымах фæззæджы лæвæртты тыххæй. Уæдæ зæгъæм фæззæгæн фæндараст.

Сывæллæттæ: Фæндараст, фæззæг!

Хъомылгæнæг: Вы сегодня порадовали меня и наших гостей. Стыр бузныг уын зæгъын, мæ къонатæ. Вы все сегодня были умничками. Нæ уазджытæн дæр зæгъæм «Хæрзбон!»

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/492595-nscuh-ahuyradon-arhajd-nyhasy-rztyl-kuyst-