Мæ уарзон мадæлон æвзаг

«Мæ уарзон мадæлон æвзаг»

Нысан: Сывæллæтты ауыр кæнын уарзон цæстæй кæсын сæ мадæлон æвзагмæ, зонын ын аргъ кæнын, хъæздыг кæнын сывллæтты дзырдуат.

– Хъуысы мелодии. Æрбацыдысты сывæллæтæ.

Ирон дæн æз, æз дзурдзынæн иронау !

Зынаргъ мын у мæ мадæлон æвзаг!

Мæйдар æхсæв нын рухс уыдзæнис бонау,–

Ирон æвзаг ирон фарнæй у дзаг.

Фыдæлты фарнæй хайджын дæ, Ирыстон!

Рæвдауы нæ ныййарæгау дæ зæхх.

– 15 майы æппæт Ирыстон фæбæрæг кæны нæ ирон æвзаджы бæрæгбон. Дыууæ мин æртыккæгæм азæй фæстæмæ мах стыр цинимæ фембæлæм ацы рæсугъд бæрæгбоныл. Ацы бæрæгбон нын дæтты фадат æмæ стыр уæрæх æвналæнтæ, цæмæй нæ гыццыл Ирыстоны алчидæр дзура йæ мадæлон æвзагыл. Ацы бон æвæццæгæн æнæхъуаджы не ‘рцыд æвзæрст. Мин аст сæдæ нæуæдз фарæстæм азы 15 майы рацыд мыхуыры Хетæгкаты Къостайы чиныг «Ирон фæндыр».

(Байхъусæм æмдзæвгæтæм)

1–аг сывæллон:

Ирон æвзаг! Мæ зынджы хай, мæ арт!

Æрттив, æхсид æнусбонтæм æдасæй.

Дæ цæрайæ, дæ рухс æмæ дæ тавсæй

Цæрдзынæн æз æмæ хæрдзынæн ард.

2–аг сывæллон:

Ирон æвзаг – нæ лирæ æмæ зард,

Нæ хох, быдыр æмæ нæ уæзæг,

Ирон адæмæн се стыр фарн, сæ арт,

Нæ къонайæн йæ зынг, йæ фæздæг…

3–агсывæллон:

Ирон æвзаг, нæ цинты цин

Ирыстонæн йæ хурзæрин!

Ирон æвзаг – нæ ис, нæ бон,

Уæд арфæйаг дæ бæрæгбон!

4–æм сывæллон:

Ирон æвзаг! Цæй диссаг дæ!

Æвзæгты ‘хсæн куыд аив дæ!

Куыд зынаргъ дæ нæ адæмæн,–

Ныййарæгау – адджын мæнæн.

5–æм сывæллон:

Не ‘взаг – ирон лæджы царды бындур.

Не ‘взагимæ ныл скæсы нæ хур.

6–æм сывæллон:

Ныууагътой нын нæ фыдæлтæ сæ фæстæ

Ирон æвзаг – нæ ныфс, нæ кад, нæ намыс.

7–æм сывæллон:

Не ‘взаг у не ‘гъдау, нæ амонды сæр.

Не‘взаг – нæ фыдæлты фарн æмæ кад.

Не ‘взаг – нæ намыс нæ уыдзæн æгад.

8–æм сывæллон:

Ирон æвзаг нын баззади Алантæй

Кæнæм йæ кадыл хъуамæ тох

Цæмæй нæ сомбоны кæстæрæй

Ирон дзырд макуы ‘рцæуа рох.

9–æм сывæллон:

Дунейы тæккæ стырдæр хæрзтæн

У сæ хуыздæр мадæлон æвзаг.

Чи йæм кæсы иунæг боны цæстæй

У гъе уый нæ адæмы ызнаг.

Фыдæлты буц æвзаг – нæ зæрдæ, нæ зонд,

Нæ цин æмæ нæ намыс,

Дæу радта Хуры цот цæхæртæ.

Зынг хурау уый тыххæй ныр калыс.

Ды дæ нæ хæзнадон, нæ хъуыды, нæ цин,

Нæ хъыгтæ дыл æууæндæм.

(Кафт «Чепена»)

– Сой, сой, сой.

– Рахиз къахæй чепена, сой цæуы,сой.

– Галиу къахæй чепена, сой цæуы, сой.

– Абон нын у бæрæгбон, сой цæуы, сой.

– Ирон æвзаджы бæрæгбон, сой цæуы, сой.

– Уæ хæдзæртты хайджын уат, сой цæуы, сой.

– Цинтæ мæ куывдтæ хæрат, сой цæуы, сой.

– Фарн æмæ бæркадджын уат, сой цæуы, сой.

– Сой цсой цæуы, сой.уы, сой.

– Цæмæй райдайы Райгуырæн бæстæ ?

Райгуырæн бæстæ райдайы авдæны зарæгæй, мады алолайæ. Адæймаг цы бæстæйы,цы зæххыл райгуыры,уый фæхоны Фыдыбæстæ,Фыдызæхх. Фæлæ адæймаг сабийы бонтæй фæстæмæ цыæвзагыл фæдзуры,уый та фæхоны мадæлон.

Сценкæ«Ирон чызджытæ».

(Дыууæ лæппуйы æрбауайынц. Хъæуы уазæг сæм хæстæг бацыд, æмæ сæм дзуры)

Уазæг: – Уæ бон хорз чызджытæ!()

Фатик: – Здрасте!()

Светик: Привет!()

Уазæг: Иронау нæ зонут, ацы хорз чызджытæ?

Фатик: – Æз зонын. Скъолайы дæр ирон проходит кодтон. Фæлæ мæнæ Светик хорз нæ зоны, уый половина осетинка у.

Уазæг: Ома куыд половина?

Фатик: – Йæ мад уырыссаг у.

Уазæг: Æмæ уæд ды та цахæм осетинка дæ? Стæй дæ ном цы хуыйны?

Фатик: Æз та целая осетинка дæн. Стæй мæ ном та Фатик.

Светик: Фатикæн йæ родителтæ осетинтæ сты дыууæ дæр.

Уазæг: Æмæ ахуыр та кæм кæнут?

Светик: Æз Владикавказский техникумы, первый курсы.

Фатик: Æз дæр Светикы однокурсница дæн.

Уазæг: Æмæ цæргæ та кæм кæнут?

Фатик: Æз Ардонский дæн.

Светик: Æз та Владикавказский.

Уазæг: О, оооо! Уæдæ уæ иу горæттаг у, нæ?

Светик: О, о ! Æз Владикавказаг горæттаг дæн.

Уазæг: Уæдæ мæм хъусут, целая осетинка æмæ половина осетинка.

Иронау дæ ном хуыйны Светланæ, кæнæ Ацырухс. Дæуæн та Фатимæ. Стæй уæ иу Дзæуджыхъæуккаг у, иннæ та Æрыдойнаг. Стæй уæ целый æмæ половина дæр ничи у, Фатимæ у сыгъдæг ирон, кæцы Светикæй ницæмæй хицæн кæны.

Светланæ дæр ирон, фæлæ ахæмы фæхонæм æрдæг ирон.

Смахмæ та куыд фæкаст, истæмæй хицæн кæнынц кæрæдзийæ Фатимæ æмæ Светланæ?

Мæнмæ гæсгæ дыууæ дæр æмхуызон сты. Светиктæ æмæ Фатиктæ дæр, уымæн хуыйнынц.

Куыд хъæздыг у ирон æвзаджы суадон!

Нæ байсысдзæн æнустæм дæр йæ цад.

«Ирон фæндыр» – нæ зондамонæг фаззон,

Хæссы сæрибар, амонд æмæ цард.

Нæртон æвзаг – нæ хæхты хуызæн рагон,

Ныййарæг мадау, ды уымæн зынаргъ.

Къостайы фæдзæхст ма рох кæнут абон,

Æххæст кæнут йæ бæллицтæ сымах!

(Хонгæ кафт)

– Ацы æвзаг дæр цы адæмы у уыдонæн стыр у. Махæй алчидæр ныййарæг адæмæй хъæбулы хæс дары, цы æвæджиауы хæзна нын радтой, уый хъуамæ сыгъдæгæй хъахъъæнæм.

(Ирон хъæзтытæ)

Гъе афтæ уæдæ, алы адæймаг дæр йе ‘взаг фæзоны,цас æй уарзы,уый бæрц. Уый аразгæ у не ‘ппæтæй дæр,нæ алкæмæй дæр,алы иронæй дæр. Æгъдæуттæ дæр æмæ рæсугъддзинад дæр иууылдæр æвзагæй цæуынц. Ирон адæм цардысты хæхбæстты. Ирон хæринæгты къæбиц у хъæздыгалы хойрæгтæй. Ирон хæринагтæ сты ирæтты традицион хæринæгтæ. Ирон фынджы сæрмагонд хæринæгтæ сты чъиритæ, уæлибæхтæ. Стуры кæнæ фысы дзидза. Националон нуæзты æхсæн æппæты уарзондæр уыдысты бæгæны, арахъхъ, къуымæл.

Ныхасы бар сабитæн, радзурут ма нын цавæр ирон хæринæгтæ зонут?

– Зæгъут – ма, сымахæн уæ зæрдæмæ кæцы хæринаг цæуы, тынгдæр цы уарзут?

–Æгъдæуттæ дæр æмæ рæсугъддзинад дæр иууылдæр æвзагæй цæуынц..

Мæлæн дын нæй,нæ мадæлон æвзаг,–

Дæ зæронд мад у ацы зæххы къори,

Æмæ куы сæфай, (ма зæгъæд знаг)

Дæуимæ сæфы дунейы истори.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/495940-m-uarzon-madlon-vzag