М. Кәрим «Ҡайын япрағы тураһында»

Предмет

Метапредмет

Шәхси

Текста аңлап ҡабул итергә һәм башҡорт теленең өн-хәрефтәрен дөрөҫ итеп яҙырға;тасуири, шыма,етеҙ уҡырға өлгәшеү;бәйләнешле телмәр үҫтереү; текст,китап менән эш итеү алымдарын өйрәнеүҙе дауам итеү,кәрәкле материал туплау.

Регулятив – уҡытыусы ярҙамында дәрескә маҡсат ҡуйыу;

Танып-белеү – эшләнгән эшкә һығымта эшләү;

Коммуникатив– үҙ фекерен әйтеү һәм яҡлай белеү; тексты үҙ аллы тикшереү; үҙ-үҙеңә баһа биреүҙе тормошҡа ашырыуҙы дауам итеү.

Белем алыу өсөн төрлө сығанаҡтар ҡулланыу.

Уҡыусыларҙа үҙ-ара ярҙамсыллыҡ, ихтирам тойғоһо;

Инструменталь блок

Дәрес төрө

Яңы тема

Уҡыу-уҡытыу методик комплексы

Башҡорт теле һәм әҙәбиәте:уҡытыу рус телендә алып барылған дөйөм бем биреү ойошмаларының 7-се класы өсөн туған (башҡорт) телен һәм әҙәбиәтен өйрәнеү өсөн уҡыу ҡулланмаһы [төҙ.-авт.: В.И.Хажин, Ә.Х.Вилданов һ.б.] – Өфө: Китап, 2017. – 296 бит.

Д

ә

р

е

с

б

а

р

ы

ш

ы

1.Ойоштороу мәле.

а) Иҫәнләшеү

б) Кем дежур?

в) Бөгөн нисәһе?

2.Артикуляцион күнегеү.

Әсәм теле миңә — сәсән теле,

Унан башҡа минең халҡым юҡ,

Йөрәгендә халҡы булмағандың

Кеше булырға ла хаҡы юҡ!

3.Дәрестең темаһын билдәләү.

«Серле ҡумта» уйыны . Уҡытыусы ҡумтанан һүрәттәр тартып сығара бара,балалар был предметтың ниндәй әҫәрҙән булыуын әйтеп баралар.

1.Кәпәс, миҙал, бысаҡ. («Дан кәпәс түгел»)

2 Ҡошсоҡ, бесәй, ҡыҙыкай һүрәте. («Сыйырсык балаһы»)

3. Ҡыш бабай,шыршы,сана,балалар һүрәте.(“Ҡыш бабай бәләкәй саҡта...”)

4. Ер шары, Башҡортостан картаһы, ҡайын(“Ҡайын япрағы тураһында”)

Афариндар

1-се слайд (М.Кәрим)

Был әҫәрҙәрҙәрҙәң бөтәһен дә Башкортоҫтандың халыҡ шағиры, С.Юлаев исемендәге премия лауреаты Мостай Кәрим яҙған.

Һеҙ был әҫәрҙәрҙең барыһында уҡып өйрәндегеҙме?

Юҡ

Тимәк дәресебеҙҙең темаһын кем әйтә?

М.Кәрим “Ҡайын япрағы тураһында”

4.Уҡыу мәсьәләһе тыуҙырыу. Дәрестең маҡсатын билдәләү.

-Балалар бөгөн дәрестә нимәләр эшләйәсәкбеҙ икән, әйҙәгеҙ дәрескә маҡсат ҡуяйыҡ.

-башҡортса һөйләшәсәкбеҙ

-уҡыйбыҙ, яҙабыҙ

-яңы һүҙҙәр менән танышабыҙ

- М.Кәрим тураһында алған белемде нығытабыҙ

- шиғырҙың йөкмәткеһе менән танышабыҙ

-бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ.

- Дөрөҫ.

-Кем ул М.Кәрим? Уның тураһында беҙ нимә беләһегеҙ?

Башҡорт халыҡ яҙыусыһы. Шишмә районы

Келәш ауылында тыуған.

Мәктәптән һуң Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡый һәм 1941 йылда тамамлай.

2 слайд(һалдат формаһында)

- Б.В. һуғышында ҡатнаша. М.Кәрим –күп яҡлы талант эйәһе.

М.Кәрим-беҙҙең замандың иң популяр, иң күренекле әҙиптәребеҙҙең береһе булды.

3 слайд(Китаптары күрһәтелә)

Уның китаптары бик күп

4 слайд (китаптары) Наградаларын ҡарап сығыу

5 слайд(урам исемдәре, театр, таҡтаташ, һәйкәл)

Исемен мәңгеләштереүҙе күрһәтеп китеү.

6 слайд(протреты)

Эйе, уҡыусылар, бөгөнгө дәрестә беҙҙең Башҡортостаныдың халыҡ шағирының “Ҡайын япрағы тураһында”ғы шиғыры менән танышабыҙ

5. Һүҙлек эше. 7 слайд

Йәшен-молния

Милләт-национальность

Ҡиммәтле-дорогой

Ҡан-кровь

Хазина –богатство

Тарих-история

Дәфтәрҙә эш: ошо һүҙҙәрҙе эш дәфтәрҙәренә яҙыу.

6. Ял минуты.

-Балалар баҫтыҡ. Үҙегеҙҙе ҡайын ағасы икән тип күҙ алдына китерегеҙ.

Еңелсә генә иҫә. Шул саҡ ағас япраҡтары нимә эшләй?Ҡулдарҙы күтәреп тирбәлеп күрһәтегеҙ.

Ел көсәйә. Ҡайында нығыраҡ тирбәлә.

- Ултырығыҙ.

6.Төп өлөш.

1.М.Кәримдең үҙе уҡыуында шиғырҙы тыңлау.

2.үҙ аллы уҡыу;

3.уҡыусылар уҡыған ваҡытта ниндәй тауыш менән уҡыһы килә?

- Көслө, ғорур тауыш менән.

А.шиғырҙың идея-тематик йөкмәткеһен асыу:

-Шиғыр нимә тураһында? - уҡыусыларҙың яуаптары

- Ни өсөн автор шиғырҙы шулай тип атаған? (Башҡортостан тураһында)

Б.Әҫәрҙең компазицияһы:

-Шиғырҙы нисә өлөшкә бүлергә мөмкин? - 3 өлөшкә

(өлөштәргә бүлеү)

-Һәр бүлектә нимә һүрәтләнә?

1 өлөштә шағир Башҡортостанды ҡайындың

бер япрағы менән сағыштыра. Ә ҡайынды –

Рәсәй менән тиңләй;

2 өлөшөндә илебеҙҙең быуаттар буйына үҙенең

телен, ерен, илен һаҡлап алып ҡалыуы,

«ҡорт”тарға бирешмәүе тураһында әйтә;

3 өлөшөндә,автор ирек яулаған илебеҙгә ҡарап

һоҡланыуы, хазина байлыҡтары менән

ғорурланыуы, ошо илдә бәхет таңы атыуына

сикһеҙ шат булыуын яҙа.

-Шиғырҙа автор Башҡортостанды ҡайын япрағы менән сағыштыра һәм уның яҙмышы хаҡында уйланыуҙар аша тарихҡа мөрәжәғәт итә, үткән юлын иҫләй, бөгөнгөһө менән шатлана. Ысынлап та, бейек ҡайындың бер япрағы –ул Башҡортостан.

-Уҡыусылар , шиғырҙы уҡып, һорауҙарға яуап биреп, эстәлеген аңланыҡ.

7.Өҫтәлмә эш.

Йомғаҡлау

-М.Кәримде үҙ халҡының данлы улы тип әйтеп буламы?

-М.Кәрим үҙенең ғүмерен, ижадын, бар булмышын халҡына бағышлаған.

Рефлексив анализ

-Мин нимә белдем?

-Нимә оҡшаны?

-Ниндәй яңылыҡ булды?

Баһалау

Үҙбаһа.

-Кемдәр был дәрестә “5” гә яуап бирҙем тип уйлай?

-Кем бер аҙ тырышырға кәрәк тип уйлай?

Өйгә эш

Кроссворд төҙөргә. Слайд.

Һәр бер хәрефкә сифаттар яҙырға.

Ҡ аты

а

й

ы

н

я

п

р

а

ғ

ы