Разработка урока «Деепричастие»

Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение

«Гимназия №1» с.Красногвардейского, Красногвардейского района,

Республика Адыгея

Урок адыгейского языка

«Деепричастие»

Разработала:

Учитель адыгейского языка и литературы

Цей Н.А.

2022г.

Мурадыр: к1элэеджак1охэр деепричастием нэ1уасэ фэш1ыгъэнхэр

• деепричастиер зыщыщыр зэхэфыгъэныр;

• дееричастиехэр гущыIэухыгъэм къыхагъэщыныр ыкIи ахэм ягъэфедэн

Урокым ик1уак1

1. Урокым изэхэщэн.

К1элэегъаджэр: Непэ урокым темак1эм нэ1уасэ тыфэхъущт;

• глаголыр IэубытыпIэ тшIызэ деепричастиер зыщыщыр

зэхэфыгъэныр;

• деепричастиехэр гущыIэухыхэм къыхэдгъэщыныр

II. 1. Карточкэхэм 1оф адэтэш1э (куп-купэу загощы, нэбгырищ зы купым хэт);Гущы1эухыгъэмэ глаголхэр ахагъэуцожьы.

Апэрэ купыр:

1. Псыхъо ц1ык1ур къушъхьэ чапэм ….

1. Тыгъуасэ Шъхьэгуащэ чъыг инышхо …

2. Бжыхьэ к1асэр …

Ят1онэрэ купыр:

1. Бжыхьэ ощхыр зэпымыоу … .

2. Мэкъуаохэр шъофым …. .

3. Къухьэр ерагъэу … .

Ящэнэрэ купыр:

1. Пк1ашъэхэр псым шъабэу … .

2. Бжыхьэм пц1ашхъохэр, пчэндэхъухэр, къуанч1эхэр хэгъэгу

фабэхэм … .

1. Еджэп1э садым пк1ышъхьэ-мышъхьэ чъыг зэфэшъхьафхэр …. .

II. Гущы1элъэ 1офш1эн.

Мы гущы1эмэ глаголхэр къатежъугъэк1и шъутхых.

ЩхыпцIызэ, гушIозэ,Iушъашъэзэ, ыгъалэзэ, шхэзэ, тхэзэ, феплъэкIызэ, зэрэгъэкуохэзэ, кIохэзэ.

(Къытхыгъэхэр к1элэеджак1охэм зэфауплъэк1ужьы)

гущы1эу къатхын фаехэр:

МэщхыпцIы, мэгушIо, мэIушъашъэ, егъалэ, машхэ, матхэ, феплъэкIы, зэрэгъэкуох, мак1ох.

Мы гущы1эу къэшъутхыгъэхэр сыд фэдэ упч1а зиджэуапхэр?

(Сыд ыш1эрэр?)

III. Темак1эм икъэ1отэн.

Гущы1эухыгъэхэр зэжъугъапшэх:

- Космонавтым зэрэбыбыгъэр къеIуатэ ыкIи мэщхыпцIы.

- Космонавтым зэрэбыбыгъэр щхыпцIызэ къеIуатэ.

Гущы1эухыгъэмэ алъапсэхэр къыхэжъугъэщ. Сыд фэдэ гущы1эухыгъа зэлъэпкъэгъу членхэр зыхэтхэр? хъугъэ-ш1агъэхэр къэзгъэлъагъорэр? (1) Сыд фэдэ гущы1эухыгъа зэмылъэпкъэгъухэр зым лъэпсэ мэхьанэ и1эу, адрэм годзэ мэхьанэ и1эу щытыр? (2)

Мы гущы1эхэу годзэ мэхьанэ зи1эм сыд фэдэ упч1а афэбгъэуцун плъэк1ыщтыр? (сыдэущтэу?)

Доскэм тетхэгъэ гущы1эхэм джы шъуяплъ:

- къеIуатэ, мэщхыпцIы, аунэкIыжьы, зэрэгъэчэфых, егупшысэ, матхэ – мыхэр глаголых;

- щхыпц1ызэ, зэрэгъэчэфхэзэ, егупшысэзэ - мыхэр деепричастиех.

Деепрчастиер – глагол шъошэ шъхьаф. Глаголымрэ наречиемрэ янэшанэхэр деепричастием и1эх. Упч1эу деепричастием афагъэуцухэрэри глаголым афагъэуцухэрэм атехьэх. Деепричастием епхыгъэ гущы1эр е ц1эпапк1эк1э е пкъыгъуац1эк1э къа1о хабзэ. Деепричастием епхыгъэ гущы1эри глаголым епхыгъэ гущы1эри зэфэдэу агъэ1орыш1э. глаголым епхыгъэ гущы1эр зэрыт падежым деепричастием игъусэ гущы1эри еты. Ыгъэлагъ (сыд?) дэпкъыр. Ыгъалэзэ (сыд?) дэпкъыр.Деепричастиехэр суффиксхэу -эу,-у,-зэ зыфиIохэрэмкIэ гъэпсыгъэ мэхъух.

IV. Тхылъым 1оф дэш1эгъэныр.

1оф. 435 (жэры1ок1э)

V. Диктант. (деепричастиехэр къыхатхык1ы, уахътэу, шъхьэу зэрытыр къа1о).

Пшъашъэр шъэфэу к1алэм иунэ исэу хэтхэзэ, пачъыхьэм ишъэогъу нэмык1 пачъыхьэ горэ къыфэк1уагъ уицыхьэш1 к1алэр къысэтри садэжь т1эк1урэ къэсэгъэгъэт ы1уи.

Пачъыхьэм кур зэк1аригъаш1и к1алэр раригъэщэжьагъ. К1охэзэ псынэ горэм 1ук1агъэх. Шыкуаом кур къыригъэуцуи к1алэр псы ешъонэу псынэм 1ухьагъ. Къэрапызит1у псынэм хэсэу къыч1эк1ыгъ. Ахэр къыштагъэх. Зыдак1орэм нэсхи кум къыгъэзэжьынэу зэхъум къэрапызит1ур янэ ритыжьынэу к1алэр шыкуаом елъэ1угъ.

VI.Урокым изэфэхысыжь.

Сыда непэ урокым темэу ти1агъэр? (дееричастиехэр щысэ къэшъухь)

VII. Унэмк1э гъэцэк1эныр ятыныр (1оф. 437)

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/520096-razrabotka-uroka-deeprichastie