Охрана труда:
нормативно-правовые основы и особенности организации
Обучение по оказанию первой помощи пострадавшим
Аккредитация Минтруда (№ 10348)
Подготовьтесь к внеочередной проверке знаний по охране труда и оказанию первой помощи.
Допуск сотрудника к работе без обучения или нарушение порядка его проведения
грозит организации штрафом до 130 000 ₽ (ч. 3 статьи 5.27.1 КоАП РФ).
Повышение квалификации

Свидетельство о регистрации
СМИ: ЭЛ № ФС 77-58841
от 28.07.2014

Почему стоит размещать разработки у нас?
  • Бесплатное свидетельство – подтверждайте авторство без лишних затрат.
  • Доверие профессионалов – нас выбирают тысячи педагогов и экспертов.
  • Подходит для аттестации – дополнительные баллы и документальное подтверждение вашей работы.
Свидетельство о публикации
в СМИ
свидетельство о публикации в СМИ
Дождитесь публикации материала и скачайте свидетельство о публикации в СМИ бесплатно.
Диплом за инновационную
профессиональную
деятельность
Диплом за инновационную профессиональную деятельность
Опубликует не менее 15 материалов в методической библиотеке портала и скачайте документ бесплатно.
17.02.2026

РП по бурятскому языку 1 кл

Цыренова Соелма Дамбажамсаевна
учитель начальных классов
Рабочая программа по бурятскому языку для 1 класса составлена в соответствии с ФГОС и нацелена на первоначальное обучение чтению, письму и общению на родном языке. Курс развивает мышление, прививает любовь к культуре и традициям бурятского народа. В основе — учебник «Узэглэл» («Буряад хэлэн»), направленный на формирование грамотной устной и письменной речи. Программа способствует воспитанию уважения к родному слову, малой родине и национальному наследию.

Содержимое разработки

МИНИСТЕРСТВО ПРОСВЕЩЕНИЯ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ

Министерство образования и науки Республики Бурятия

Иволгинский район

МОУ "СОШ Поселья"

РАССМОТРЕНО

ШМО учителей начальных классов

________________________

Ступакова Е.Р.

Протокол №__ от «___» ________ 2025 г.

СОГЛАСОВАНО

Зам. директора по УВР

____________________

Билдушкина С.Н.

Протокол №__ от «___» ________ 2025 г.

УТВЕРЖДЕНО

Директор

МОУ «СОШ Поселья»

________________________

Ширапов Б.К.

Приказ №___ от «___» ________ 2025 г.

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

учебного предмета «Родной(бурятский) язык»

для обучающихся 1 класса

Классы: 1 «а», 1 «б», 1 «в», 1 «г», 1 «д».

Уровень образования: основное общее образование

Уровень изучения предмета: базовый уровень

Срок реализации программы- 2025/2026 уч.г.

Количество часов по учебному предмету: 1 ч/неделю, всего 33 ч/год

Цыренова С.Д.

Будаева Ж.Б.

Ринчинова В.И.

Шагдарова Я.М.

Намдакова О.Б.

.

с.Поселье‌ 2025

1.Оролто үгэ

Нэгэдэхи классай һурагшадай Үэглэл ба Буряад хэлэнэй һургалгын ажалай программа иимэ эрилтэнүүд дээрэ зохёогдоно:

1.Федерального закона от 29.12.2012 года № 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации»;

2.Примерных программ по учебному предмету родной язык, учебника «Узэглэл» и «Буряад хэлэн» 1 класс: учебник для учащихся общеобразовательных организаций: под редакцией Е.Б.Очирова, В.Н.Очипрва,Л.Д.Доржиева, У-У: «Бэлиг»

3.Локального акта школы «Положение о структуре, порядке разработки и утверждения рабочих программ учебных курсов, предметов, дисциплин МОУ «СОШ Поселья», реализующего образовательные программы начального общего образования»;

4.Учебного плана МОУ «СОШ Поселья» 2025/2026 учебный год.

Нэгэдэхи классай һурагшадай үзэглэлэй программа 2013 ондо зохёогдоһон «Буряад һургуулиин программанууд» дээрэ үндэһэлнэ (авторынь Р.С. Дылыкова). Эхин класста үзэгдэхэ буряад хэлэнэй шэнэ программа хадаа мүнөөнэй шэнэ ФГОС - ой эрилтэдэ харюусамаар зохёогдоһон байна.

Эхин һургуулида үзэгдэдэг буряад хэлэнэйгол зорилго: түрэл буряад хэлэн дээрэнь бэшүүлжэ, уншуулжа, харилсуулжа һургаха; буряад хэлэн гэһэн наукатай танилсуулха.

Эхин классуудта түрэл хэлэ зааха тодорхой зорилгонууд гэхэдэ:

  1. Хэлэн ухаан хоёрой хоорондо нягта холбоотой байдаг дээрэһээ үхибүүдые түрэл хэлэндэнь һургахадаа, тэдэнэй ухаан бодолые хүгжөөхэ, баяжуулха.

  2. Һурагша бүхэниие зүбөөр, уран гоёор, удхыень ойлгон уншаха дадалтай болгохо.

  3. Түрэл арадай ёһо заншалнуудые болон сэсэн мэргэн һургаалнуудые ойлгуулха.

  4. Эхэ орондоо, түрэһэн тоонто нютагтаа, түрэл хэлэндээ, арад зондоо, бэшэшье үндэһэтэндэ дуратайгаар хүмүүжүүлхэ.

  1. Һурагшадай аман хэлэлгые хэшээл бүхэндэ баяжуулангаа, тэдэниие эли тодоор, литературна хэлэн дээрэ хэлүүлжэ, һанал бодолыень алдуугүйгөөр, сэбэр гоёор бэшүүлжэ һургаха гэхэ мэтэ.

2.Буряад хэлэ үзэлгын удха

Ямаршье арадай хэлэн өөрэ байдалаараа, ниитэ үүргээрээ онсо удхатай. Хэлэн гээшэ хүнүүдэй хоорондоо харилсаха, бэе бэедээ нүлөөлхэ, эрдэм ухаа үзэхэ, ойлгожо абаха хэрэгсэл, арадай соёл болбосорол хадагалаад байһан гуламта, хүн бүхэнэй, арад бүхэнэй, өөрэ һанал бодол харуулһан түхэл болоно, тиихэдэ арад бүхэнэй уран зохёол түрэл хэлэн дээрэ бэшэгдэнэ. Тиимэһээ һургуулида үзэгдэдэг предмедүүд соошье хэлэн өөрын һууритай.

Эхин һургуулида үзэгдэдэг буряад хэлэн хадаа бүхэлиин нэгэ хубинь, нүгөөдэ шатада үзэгдэдэг буряад хэлэнтэй холбоотой. Дунда һургуулида буряад хэлэ үзэхэдөө һурагша бүхэн түрэл хэлэн дээрэ аргагүй һайнаар уншажа, зүбөөр бэшэжэ, сэбэр ульгамаар хэлэжэ, хүнэй хэлэһые абаһаар хүнгэнөөр ойлгожо абаха шадабаритай, тиихэдэ буряад хэлэнэй теори мэдэхэ болоод гараха аргатай.

Эхин һургуулида үзэгдэхэ буряад хэлэн дунда һургуулиин буряад хэлэнэй удхатай тааруу, эндэ нэрлэгдэһэн шадабаринуудай үндэһэ һуури хүгжөөхэ уялгатай, тодорхойлбол, үхибүүн түрэлхи хэлэеэ мэдэхэ, буряад хэлэтэй буряад хүн гээшэб гэжэ бэеэ мэдэрхэ, хэлэлгэеэ хүгжөөхэ зорилготой.

Эхин шатын классуудта үзэгдэхэ буряад хэлэнэй программа гол шухала гурбан бүлэгһөө бүридэнхэй:

  1. Грамотада һургаха шата, хэлэлгэ хүгжөөлгэ.

  2. Грамматика, бэшэгэй дүрим үзэхэ шата, хэлэлгэ хүгжөөлгэ.

3) Литературна уншалга ба хэлэ хугжоолгэ.

Энэ буряад хэлэнэй программа мүнөөнэй эрилтэдэ харюусамаар, үхибүүдэй наһанда, хүгжэлтэдэнь таарамжатайгаар зохёогдоһон байха. Эхин шатада шэнэ эрилтэнүүд табигдана. Тэдэ эрилтэнүүд үхибүүдые хүмүүжүүлхэ, хүгжөөхэ хэрэгтэ гүрэн түрын харасын ондоо болоһониие харуулна.

Тус программын гол шэглэлнүүд гээшэ хадаа иимэнүүд:

  1. Бэшэхэ шадабаритай болгохо.

  2. Харилсаха шадабаритай болгохо.

Программын ёhoop шудалха материалнууд түргэн хэмжээтэйгээр үзэгдэхэ ёⱨотой.

Эхин һургуулиин буряад хэлэнэй программын харасаар үхибүүдэй бэелүүлхэ гол үйлэ хадаа бэшэлгэ (письмо) болохо. Энэ ажаябуулга гурбан гол онсо байдалда тааруу: нэгэдэхеэр, бэшэлгэ эхин һургуулиин үхибүүдтэ урдань дайралдаагүй, шэнэ үйлэ хэрэг болоно; хоёрдохёор, бэшэжэ байхадаа, һурагшад лингвистическэ ойлгосонуудтай танилсана, тэдэниие һайнаар ойлгожо, хэрэглэжэ һураха аргатай болоно; гурбадахяар, бэшэжэ байха үедөө буряад хэлэнэй теори баримталан, ойлгосонуудыень хэрэглэн, даабаринуудые дүүргэхэ, тиихэдээ юрэнхылһэн үйлэ шадабаринуудтай болохо.

Хоёрдохи шэглэл баримталхада, иимэнүүд онсонууд анхарал татана: нэгэдэхеэр, үгэ, тэрэнэй удха, үгын олон ондоо мэдэрэл харуулдагынь,ү гын стилистикээрээ илгаралынь ойлгуулха; хоёрдохёор, аман ба бэшэгэй хэлэлгэтэй, аман хэлэлгын янзануудтай: диалог, монолог, бэшэгэй хэлэлгын гол янзатай – текст (бодомжолго, зураглал, домоглол) танилсуулха, хэрэглэжэ һургаха; гурбадахяар, харилсаанай этикедтэй (буряад арадай заншалта харилсаха аргануудтай) танилсуулха.

Грамотада һургалгын үе буряад хэлэ үзэлгын бэлэдхэлэй үе гээд нэрлэхэдэ болоно. Энэ үедэ үхибүүд түрэл хэлэнэйнгээ абяануудай системэтэй, тодорхойлбол: үзэгтэй зэргэсүүлэн абяантай танилсана, аялган болон хашалган абяануудые, хонгёо, бүдэхи, хатуу, зөөлэн хашалган абяануудые, эрэ ба эмэ абяануудые илгаруулжа, уншажа һурана, тиихэдэ хөөрэһэн, асууһан, шангадхаһан мэдүүлэлнүүдэй аянга ойлгожо абана. Yхибүүд абяануудые үгүүлжэ, үзэгөөр харуулжа, бэшэжэ, үгые үенүүдтэ, үенүүдые абяануудта хубаажа һурана, үгүүлэгдэжэ байһан үгэ сооһоо абяануудые илгажа һурана.

Тиихэдэ грамотада һургалгын үедэ үхибүүд зүб бэшэжэ һурана: буряад хэлэнэй гол дүрим болохо аялганай тааралдалай практическа аргануудаар танилсана, тэрэ зуураа үгын бии бололгые ойлгожо абаха боломжо баһа үгтэнэ.

Yгэ гэһэн ойлгосо үзэхэдөө, тэрэ гансашье үгүүлэгдэнэ бэшэ, үшөө юумэ, тэмдэг, үйлэ нэрлэнэ,үгэ бүхэн ямар ба даа удхатай байна гэжэ ойлгоно.

Yгэнүүдтэ асуудалнуудые табихадаа, хоорондонь холбон харилсуулхадаа, һурагшад морфологиин талаар түрүүшын ойлгосонуудые мүн лэ практическа аргаар олоно.

Грамотада һургалгын үедэ мэдүүлэл, текст гэһэн ойлгосонууд үгтэнэ. Һурагшад мэдүүлэл бүхэн бэшэг дээрэ хоорондоо точконуудаар илгагдадаг, эхиндэнь ехэ үзэг бэшэгдэдэг гэжэ ойлгоно, мэдлэлнүүдые үгүүлжэ байхадаа, тусхай аянга хэрэглэнэ, тэрээн сооһоо үгэнүүдые илгажа һурана, мүн мэдүүлэлнүүдые дэлгэрэнгы болгохо шадабаритай болоно.

Текст уншажа эхилхэдээ, үхибүүд уншалга гэжэ тусхай ажаябуулгын онсо журамуудтай танилсана, зүбөөр уншажа һурана.

Нэгэдэхи класста буряад хэлэ үзэхэ гол ба тодорхой зорилгонуудые бэелүүлхын тулада зохёогдон хэблэгдэһэн тусхай комплект: номууд («Yзэглэл», «Буряад хэлэн», «Мүшэхэн»), ажалай дэбтэрнүүд, методическа заабаринууд, шалгалтын хүдэлмэринүүд, диктантнуудай суглуулбари г.м. хэрэглэгдэнэ.

«Үзэглэл» хэшээлнүүдэй дүүрэхэдэ, «Буряад хэлэн» ба «Түрэлхи хэлэн» хэшэшээлнүүд аминдаа бэеэ дааһан хэшээлнүүд боложо илгарна.

3. “Буряад хэлэн” хэшээл һуралсалай саг соо

Эхин ангинуудта үзэгдэхэ Үзэглэлэй хэшээлнүүдтэ 3 саг долоон хоногто үгтэнэ. Хамтын үзэгдэхэ саг 60 саг.

Ỵзэглэлэй удаадахи үедэ Буряад хэлэнэй хэшээлнүүдтэ – 26 саг үгтэнэ.

4. Нэгэдэхи ангиин һурагшадай шадабаринууд

Yхибүүнэй өөрын хүгжэлтын дүнгүүд (личностные результаты) –өөрын ба хүнүүдэй ажабайдалда түрэл хэлэн ямар үүргэтэйб гэжэ ойлгоно (хэлэнэй аргаар хажуудахи хүнтэеэ харилсанаб, бэшэмэл текстын удха үзэнэб гэжэ ойлгоно).

Бэеэ гуримшуулаад ябаха шадабари (регулятивные УУД):

  • Багшатаяа хамта хэшээлэйнгээ зорилго табиха;

  • Хэшээлдээ юу хэһэнээ хойно хойноһоонь тоолохо;

  • Юу хэхэ гээшэбиб гэжэ уридшалан хэлэхэ (прогнозировать);

  • Өѳрынгѳѳ, нүхэдэйнгѳѳ ажал багшатаяа сугтаа урид зохёогдоһон тусхай критеринүүдээр шалгаха;

  • Багшын үгэһэн түсэбѳѳр, алгоритмаар хүдэлжэ шадаха.

Оршон тойрониие шудалха шадабари (познавательные УУД):

  • Номоор хүдэлхэ (номой гаршагай, тусгаар тэмдэгдэй үүргэ ойлгохо);

  • Зураг хаража гү, али текст уншажа, асуудалнуудта харюу олохо;

  • Багшатаяа болон нүхэдтэеэ хамта дүн гаргаха;

  • Yгѳѳр хэлэгдэһэн ойлгосо схемэ, таблица, модель болгохо, тиин һѳѳргэнь модель соо харуулаатай ойлгосо үгѳѳр хэлэхэ;

  • Текстын удха дамжуулха.

Харилсаха шадабари (коммуникативные УУД):

  • Өѳрынг һанаа бодол аман хэлэлгээр, тиихэдэ багахан текст зохёожо, бэшэгэй хэлэлгээр харуулха;

  • Хажуудахи хүнүүдээ шагнаха, тэдэнэй хэлэһэниие ойлгохо;

  • Уран гоёор уншаха, хѳѳрэхэ;

  • Классайнгаа үхибүүдтэй, багшатаяа яагаад ажалаа эмхидхэхэ, ямар журамуудые сахиха тухайгаа хэлсэхэ;

  • Хоёр хоёроороо, бүлэг бүлэгѳѳр хүдэлхэ, тиихэдээ олон ондоо «тушаал» бэе дээрээ абаха: ударидагшын, даабари дүүргэгшын, бэшээшын г.м.

Буряад хэлээр шадабари (предметные результаты):

  • Мэдүүлэл болон текст илгаруулха;

  • Уншаһанайнгаа удхаар багшын асуудалнуудта харюусаха;

  • Yгын абяануудые нэрлэхэ, илгаха, абяан ба үзэг гэһэн ойлгосонуудые бусайдуулхагүй,үгэ үенүүдтэ хубааха;

  • Аялган абяануудай гол үүргэ ойлгожо абаха, тэдэнэй тааралдаха, һубариха ёһо ойлгохо, тэрээн дээрэ үндэһэлэн уншаха;

  • Мэдүүлэл бэшэг дээрэ харуулха;

  • Мэдүүлэлэй һүүлдэ сэгнэлтын тэмдэг табиха;

  • Буулгажа бэшэхэ.

Һурагшадай мэдэсэ, шадабари, дадал сэгнэхэ эрилтэ.

1-хи класста уншалгын дадал хадаа текст hурагшадай хэр зэргэ уншадаг болоhые ажаглалга дээрэhээ сэгнэгдэхэ ёhотой. Текст дээрэ хүдэлхэ шадабари хараадаа абан, класс бүридэ программын эрилтын үндэhөөр табигдаhан хэмжээ баримталан, hурагшадай уншалгын дүршэл сэгнэх

5. Грамотада һургалгын болон хэлэлгэ хүгжөөлгын программа

  1. Бэлэдхэлэй үе (10 час)

Грамотада һургалга хоёр хубиһаа бүридэнэ: бэлэдхэлэй ба үзэглэлэй. Грамотада һургалгын бэлэдхэлэй үедэ хэрэглэгдэхэ хөөрэлдөөнэй 15 хэшээл хараалагдана. Бэлэдхэлэй үе сентябрь һарада үнгэргэгдэжэ, саашань үзэглэлэй үе эхилнэ. Yзэглэлэй үедэ хэгдэхэ хүдэлмэридэ программаар 80 час хараалагдана. Энэ үедэ һурагшад абяан ба үзэгүүдтэй танилсажа, уншалга бэшэлгэ хоёрто һураха болоно.

Нэгэдэхи класста буряад хэлэ үзэхэ программын гол шухала зорилгонь хадаа хэлэлгэ хүгжөөлгэ ба грамотада һургалга болоно. Грамотада һургалга хэлэлгэ хүгжөөлгэтэй нягта холбоотойгоор, тэрэнэйнгээ үндэһэ һуури дээрэ эмхидхэн ябуулагдаха ёһотой.

Зургаа наһатай үхибүүд олонхи ушарта һургуулида ерэхэдээ, үгэ хэлээршье тулюур, һанал бодолоо гүйсэд дамжуулха дадал багатай байдаг ха юм. Тиимэһээ тус хүдэлмэри саг үргэлжэ, тусхай системэтэйгээр, нягта гуримтайгаар ябуулагдажа, түрүүшын үдэрһөө литературна буряад үгэнүүдэй удхыень нютагай үгэтэй сасуулан ойлгуулха, хэшээл бүхэндэ шэнэ үгэнүүдтэй танилсуулгын хүдэлмэри хэгдэхэ.

Хэлэлгэ хүгжөөлгэ үхибүүдэй ухаан бодолой хүгжэлтэтэй нягта холбоотой юм: тиимэһээ түбхын түрүүн үхибүүдэй хараһан мэдэхэ юумэн тухай хэлүүлжэ, мэдүүлэл зохёолгохо, һүүлээрнь гурба-дүрбэн мэдүүлэлһээ бүридэһэн хэлэлгэ зохёохо дүршэлтэй болгохо. Тус хүдэлмэри үри дүнтэйгөөр ябуулхын тула элдэб янзын гоё зурагууд, техническэ хэрэгсэлнүүд, аман зохёолһоо: оньһон ба жороо үгэнүүд, таабаринууд, шүлэгүүд, дуунууд үргэнөөр хэрэглэгдэхэ.

Багшын урда иимэ зорилгонууд табигдана:

- үхибүүдэй аман хэлэлгэ үдэр бүри хүгжөөхэ, баяжуулха;

- үнгэтэ сюжетнэ зурагуудые хэрэглэжэ, үхибүүдэй аман хэлэлгэ, ухаан бодолыень хүгжөөхэ;

- шэнэ үгэнүүдэй удхатай танилсуулха, тэдэниие хэлэлгэдээ хэрэглэхэ дадалтай болгохо;

- багшын табиһан асуудалда гүйсэд харюу үгэжэ шадаха;

- хэлэлгэ сооһоо мэдүүлэл, мэдүүлэл сооһоо үгэ илгажа һураха;

- үгэ юумэ нэрлэнэ ба үгэ олон удхатай гэжэ ойлгохо;

- үгэнүүдэй хоорондохи холбоо оложо һураха;

- богони үгые үенүүдтэ һалгааха, үеһөө абяа илгаха дадалтай болгохо;

- аялган болон хашалган абяануудай илгаае модель дээрэ харуулжа шадаха;

-мэдүүлэл схемэ дээрэ харуулха шадабаритай болгохо;

- багшын аманһаа шүлэг, оньһон үгэнүүдые, жороо үгэнүүдые сээжэлдэхэ, таабаринуудые тааха дадалтай болгохо;

- бэшэлгын дэбтэр соохи үзэгүүдэй хубинуудые, дүрсэнүүдые бэшэхэ, мүн элдэб юумэнүүдые зураха дадалтай болохо.

Бэлэдхэлэй үедэ иимэнүүд темэнүүдээр хөөрэлдөө үнгэргэхэдэ болоно: «Минии гэр бүлэ», «Манай һургуули», «Буряад һайхан оромни», «Манай класс».

Бэлэдхэлэй үеын түрүүшын хэшээлһээ эхилжэ, бэшэлгэдэ бэлэдхэл хэгдэхэ ёһотой. Yзэгүүдэй элементнүүдые бэшүүлжэ һургаха. Дэбтэр соохи даабаринуудые түрүүн багшын хүтэлбэри доро, удаань өөһэдөө бэшэжэ шадаха ёһотой. Дэбтэрэй түрүүшын нюурнуудта үгтэһэн жэшээнүүдые дүүргэхэдээ, түрүүн багша самбарта бэшэжэ харуулха. Уридшалан багша самбарта эли тодоор зуража, жэшээ харуулха ёһотой, хаанаһаа эхилээд, хаана хүрэтэр яажа бэшэхэб гэжэ ойлгуулха.

Энэ мэтээр грамотада һургалгын бэлэдхэлэй хэшээлнүүдые хэжэ дүүргээд, саашадаа үзэглэлэй үедэ хэгдэхэ ёһотой грамотада һургалгын болон хэлэлгэ хүгжөөлгын хүдэлмэри ябуулагдажа эхилхэ болоно.

  1. Yзэглэлэй үе (50 час)

Фонетикэ сооһоо: абяанууд; тэдэнэй хоорондохи илгарал: аялган ба хашалган абяанууд, тэдэниие тэмдэглэһэн үзэгүүд. Түргэн, удаан, дифтонг аялган абяанууд ба үзэгүүд. Yе, үе бии бололгодо аялгануудай үүргэ. Эрэ, эмэ, эрсэ аялганууд. Йотированна аялган үзэгүүд.

Хашалган абяанууд ба үзэгүүд. Хатуу ба зөөлэн хашалганууд. Хонгёо ба бүдэхи хашалганууд. Зөөлэн хашалган абяануудай тэмдэг(и, ии, ю, юу, е, еэ, ё, ёо, я, яа, ь) Зөөлэн ба хатуу тэмдэгүүд.

Yзэглэлэй үедэ багша уншуулжа, бэшүүлжэ һургана, хэлэлгэ хүгжөөнэ, уншаха дуратай болгоно.

Лексикэ сооһоо – үгэ бүхэн юушьеб даа нэрлэнэ, олон удхатай байдаг, тиин нэгэ юумэн ондо ондоо үгөөр нэрлэгдэдэг гэжэ ойлгоно. Yгэ хэлэлгэ соогоо хэрэглэжэ, алибаа юумэн, үзэгдэл, байдал тухай хөөрэнэ.

Морфологиһоо – үгын удха дээрэ үндэһэлэн, үхибүүдые «юумэн», «шанар», «үйлэ» гэһэн грмматическа шанарнуудтай танилсуулна.

Синтаксис болон пунктуациһаа - нэн түрүүн үгэнүүдэй хоорондохи холбоо харуулагдана. Мэдүүлэл тухай ойлгосотой болоно. Асууһан, идхаһан, хөөрэһэн, шангадхаһан аянгатайгаар мэдүүлэлнүүдые үгүүлнэ, уншана, тусхай аянга харуулһан тэмдэгүүдтэй танилсана (?!.).

Бэшэлгэдэ һургалга

Бэшэлгын хүдэлмэри грамотада һургалгын хэшээлдэ хэгдэхэ. Партадаа зүбѳѳр һууха, дэбтэрээ зүбѳѳр табиха, ручкаяа ба крандашаа зүбѳѳр бариха дадалтай болохо. Гараһан үзэгүүдээ, тэдэнэй хоорондохи холболтые нэгэ жэгдээр ниилүүлэн бэшэхэ. Ехэ ба бага үзэгүүдые , тэдэнэй холболтонуудые зүбѳѳр бэшэхэ дадалтай болохо. Багшын хүтэлбэри доро үгэнүүд ба мэдүүлэлнүүдые (3-4 үгэһѳѳ бүридэһэн) зүбѳѳр бэшүүлжэ һургаха. Дарамал ба бэшэмэл үгэнүүдые болон мэдүүлэлнүүдые уншуулаад, алдуугүйгѳѳр буулгажа бэшүүлхэ. Хүнгэн үгэнүүдые багшын уншалга доро зүбѳѳр бэшэхэ дүршэлтэй болгохо. Мэдүүлэлэй эхиндэ, хүнэй болон гэрэй амитадай нэрэдэ ехэ үзэг бэшэхэ дүрим ойлгожо, зүбѳѳр бэшэжэ һургаха.

Буряад хэлээр (грамотада һургалгын ба хэлэлгэ хүгжөөлгын)

календарна – тематическа түсэблэлгэ

Урогой темэ

Саг

Yгт саг

Болзор

Бэлэдхэлэй уе

4

1

Буряад оромнай уужамхан даа! Би hурагша болооб! Аман ба бэшэгэй хэлэлгэ.

1

2

Ямар абяанууд дуулданаб?

1

3

Ỵгэ юунhээ бүридэнэб? Ỵе гэжэ юун бэ?

1

4

Абяанууд ямар байдаг бэ? Аялган абяанууд ямар байдаг бэ? Хашалган абяанууд ямар байдаг бэ? Эбтэй гэр бүлэ.

1

Yзэглэлэй ʏе

17

5

Аялган а,аа,ай үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

6

Аялган о, оо, ой үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

7

Аялган у, уу, уй үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

8

Хашалган н, м, л үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

9

Хашалган р үзэгэй бэшэлгэ

1

10

Аялган и, ии, ы үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

11

Хашалган ш, х, h үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

12

Хашалган г, т, д үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

13

Хашалган б, с үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

14

Аялган э, ээ, эй, ү, үү, үй, өө үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

15

Хашалган з, ж үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

16

Аялган я, яа, ё,ёо, е, еэ,ю, юу үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

17

Зөөлэн тэмдэг ь ба хатуу тэмдэг ъ үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

18

Хашалган к, в үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

19

Хашалган п, ф, ч үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

20

Хашалган ц, щ үзэгүүдэй бэшэлгэ

1

21

Дабталга.Ỵзэглэл. Шалгалтын хүдэлмэри

1

Хамта

21

Буряад хэлээр (үзэглэлэй һүүлдэ)

календарна – тематическа түсэблэлгэ

Урогой темэ

Саг

Yгт саг

Болзор

1

Абяанууд узэгуудhээ юугээрээ илгарнаб?Түргэнба удаан аялган абяанууд ба үзэгүүд.

1

2

Ай, ой, эй, уй, үй дифтонгнууд.Дифтонг ЭЙ удаанаар угуулэгдэдэг

1

3

Аялган узэгууд яажа илгардаг бэ?hубаридаг бэ?Угэ соо аялган узэгууд яажа таарадаг бэ?

1

4

Ямар абяае хашалган абяан гэнэб?Хонгёо ба будэхи хашалганууд

1

5

Йотированна узэгууд

1

6

Зоолэн тэмдэг

1

7

Yгэ таһалжа, шэнэ мүртэ бэшэлгэ

1

8

Шалгалтын диктант

1

9

Хэн? Юун? Юу хэнэб? Яанаб? Ямар? гэhэн асуудалнууд

1

10

Абтаhан угэнууд.Ехэ узэгоор бэшэгдэдэг угэнууд

1

11

Юрэ хөөрэһэн, асууһан, шангадхаһан мэдүүлэлнууд

1

12

Жэл соо үзэһэнөө дабталга. Шалгалтын диктант.

1

Хамта

12

Хэрэглэгдэһэн литература:

  1. Дылыкова Р.С. Буряад һургуулиин программанууд: Буряад хэлэн. 1-4 классууд. –Улаан –Yдэ: ГБУ РЦ «Бэлиг», 2013.- 40 х.

  2. Очирова Е.Б., Очирова В.Н., Доржиева Л.Д., Аюшиева С.И. Үзэглэл: Методическа дурадхалнууд.1-дэхи класс.-Улаан-Үдэ: «Бэлиг», 2016.-56х.

  3. Ошоров Д.Д. , Раднаев Э.Р., Содномов С.Ц. Эхин һургуулида буряад хэлэ зааха методико.- Улаан –Yдэ, «Бэлиг», 2000. – 204 х.

  4. Ошоров Д.Д. Хэлэлгэ хүгжөөлгын хэшээлнүүд, Буряад номой хэблэл, 1982, 112 х.

  5. Раднаев Э.Р. Буряад хэлэнэй фонетикэ.- Улаан –Yдэ, «Бэлиг», 2007. – 148 х.

  6. Черемисов К.М. « Буряад-ород словарь».- Москва, «Советская энциклопедия», 1973.- 803х

Нэгэдэхи классай һурагшадай хэрэглэхэ номууд:

1. Л. Д. Доржиева, В. Н. Очирова, Е. Б. Очирова, С. И. Очирова Үзэглэл Улаан-Үдэ «Бэлиг» 2016

2. Л. Д. Доржиева, В. Н. Очирова, Е. Б. Очирова, С. И. Очирова Үзэглэл Ажалай дэбтэр(2ч) Улаан-Үдэ «Бэлиг» 2013

3. Ажалай дэбтэр. Буряад хэлэн. 1 класс - Л. Д. Доржиева, В. Н. Очирова, Е. Б. Очирова, С. И. Аюшиева - Улаан-Үдэ : Бэлиг, 2016. – 55х.

4. Буряад хэлэн 1 класс / Е. Б. Очирова, В. Н. Очирова, Л. Д. Доржиева, С. И. Аюшиева ; М-во образования и науки Респ. Бурятия. - Улан-Удэ : Бэлиг, 2013. - 56 с.

5. Л. Д. Доржиева, Е. Б. Очирова В. Н. Очирова, С. И. Аюшиева Мүшэхэн Улаан-Үдэ «Бэлиг», 2016

6. Л. Д. Доржиева, Е. Б. Очирова В. Н. Очирова, С. И. Аюшиева Мүшэхэн (Ажалай дэбтэр) Улаан-Үдэ «

Технические средства обучения

1) Магнитная доска.

2) Персональный компьютер.

3)Телевизор.

4)Музыкальныйцентр

Электронные приложения:

1) дидактический материал для уроков обучения грамоте

2) уроки - презентации

Наглядные пособия:

1. Таблицы к основным разделам грамматического материала, содержащегося в программе по русскому языку.

2.Словари по бурятскому языку:

Бурятско – русский словарь.

Краткий русско-бурятский словарь.

Буряад-ород, ород – буряад толи: С.М. Бабушкин

Этимологический словарь бурятского языка

Буряад хэлэнэй орфографическа словарь.

Автор словаря «Амитад ба ургамалнуудай нэрын ород-буряад зурагта толи» Бата-Мунхэ Жигжитов.

ttps://buryat-lang.ru

Интернет-ресурсы

https://buryadxelen.com/

http://buryatia.org/

https://ruscorpora.ru/new/search-para-bua.html

http://buryatia.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownloaddetails&lid=111

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/632169-rp-po-burjatskomu-jazyku-1-kl

Свидетельство участника экспертной комиссии
Рецензия на методическую разработку
Опубликуйте материал и закажите рецензию на методическую разработку.
Также вас может заинтересовать
Свидетельство участника экспертной комиссии
Свидетельство участника экспертной комиссии
Оставляйте комментарии к работам коллег и получите документ
БЕСПЛАТНО!
У вас недостаточно прав для добавления комментариев.

Чтобы оставлять комментарии, вам необходимо авторизоваться на сайте. Если у вас еще нет учетной записи на нашем сайте, предлагаем зарегистрироваться. Это займет не более 5 минут.

 

Для скачивания материалов с сайта необходимо авторизоваться на сайте (войти под своим логином и паролем)

Если Вы не регистрировались ранее, Вы можете зарегистрироваться.
После авторизации/регистрации на сайте Вы сможете скачивать необходимый в работе материал.

Рекомендуем Вам курсы повышения квалификации и переподготовки