Канспект факультатыўнага занятка «Рагуля-малакуля»

Тэма: Знешні выгляд каровы: рогі, вымя. Паводзіны.

Мэта:пашырэнне ўяўленняў першакласнікаў пра хатніх жывёл (карову), узбагачэнне слоўнікавага запасу, развіццё звязнага маўлення і функцыянальнай граматнасці праз практычнае прымяненне ведаў

Задачы:

пазнаёміць з будовай цела каровы (рогі, вымя, капыты), вучыць разумець і тлумачыць спецыфічную лексіку (атава, сырадой, цяля);

развіваць вобразнае мысленне праз адгадванне загадак, увагу і памяць пры завучванні вершаў;

выхоўваць любоў да роднай мовы, беражлівыя адносіны да жывёл, разуменне карысці, якую прыносіць карова.

Навучальная мэта: мяркуецца, што ў канцы ўрока вучні змогуць апісаць карову, выкарыстоўваючы спецыфічную лексіку.

ХОД ЗАНЯТКАЎ

I. Арганізацыйны момант

Празвінеў званок вясёлы,

Мы пачаць заняткі гатовы!

Будзем слухаць, разважаць

І адзін аднаму дапамагаць.

II. Паўтарэнне. Гульнёвае практыкаванне «Хто вялікі, а хто малы»

На мінулых занятках мы гаварылі пра хатніх жывёл. Давайце ўспомнім, як называюцца іх дзіцяняты.

(Настаўнік паказвае картку з дарослай жывёлай. Дзеці павінны назваць дзіцяня, выкарыстоўваючы словы «вялікі» і «малое»).

Узор: Певень вялікі. — А кураня малое.

Кот вялікі. — А кацяня малое.

Казёл вялікі. — А казляня малое.

Сабака вялікі. — А шчаня малое.

III. Увядзенне ў тэму. Праца з загадкай

Адгадайце загадку і даведайцеся, пра каго мы будзем гаварыць сёння:

Пасярод двара

стаіць гара,

спераду вілы,

а ззаду мятла.

(З народнага)

Гутарка:

Хто адгадаў? (Карова)

Якія словы дапамаглі здагадацца? (Гара — вялікае цела; вілы — рогі; мятла — хвост з пэндзлем).

Давайце выразна, хорам і па ланцужку паўторым загадку, каб запомніць яе.

IV. Вывучэнне новага матэрыялу

1. Знешні выгляд каровы

(Праца з малюнкам у табліцы і ў рабочым сшытку).

Карова — гэта вялікая прыгожая жывёла. Разгледзьце яе ўважліва. Што ёсць у яе?

Дзеці складаюць выказванні, настаўнік дапамагае ўжываць новыя словы:

У каровы ёсць рогі (яны ёй патрэбны, каб абараняцца).

У яе моцныя капыты.

Доўгі хвост, якім яна адганяе мух.

А яшчэ ёсць вымя — у ім збіраецца малако.

2. Знаёмства з вершам Л. Пранчака «Рагуля-малакуля»

У народзе карову ласкава называлі Рагуля (бо рагуе, гэта значыць мае рогі) і Малакуля (бо дае малако).

(Чытанне верша настаўнікам, затым хорам, дагаворванне апошніх слоў радкоў).

Рагуля на лузе атаву жавала,

траву маладую расой запівала.

Дала яна маме вячэрняй парою

з бялюткаю пенкай вядро сы-ра-до-ю.

У місачку — Барсу,

у сподачак — Мурцы,

па кубку паўнюткаму —

мне і Ганульцы.

Тлумачэнне слоў:

Атава — маладая трава, якая вырасла на месцы скошанай у той жа год.

Сырадой — свежае малако, толькі што ад каровы, якое яшчэ не кіслае.

3. Успрыманне верша М. Маляўкі «Цёмная без вокан»

А ці ведаеце вы, дзе жыве цяля?

Цёмная без вокан

у каровы хатка.

Пры карове збоку

тупае цялятка...

(М. Маляўка)

Пра каго гэты верш? (Пра цяля і карову-маму).

Як разумець выраз «цёмная без вокан хатка»? (Гэта цяля жыве ў жываце ў мамы, там цёмна і няма вокан).

Удакладненне слоўніка: дзіця каровы — гэта цяля (множны лік — цяляты).

V. БЛОК ФУНКЦЫЯНАЛЬНАЙ ГРАМАТНАСЦІ (Практычнае прымяненне ведаў)

Заданне 1. Чытацкая і візуальная граматнасць «Сарціроўка прадуктаў»

(На дошцы або на партах у дзяцей ляжаць карткі з выявамі: кефір, смятана, ражанка, тварог, масла, сыр, сырок, ёгурт, марожанае, а таксама карткі з немалочнымі прадуктамі: яблык, хлеб, цукар).

Карова дае нам малако. З малака людзі робяць шмат карыснай ежы. Разбярыце карткі на дзве групы: «Тое, што зроблена з малака» і «Тое, што не з малака».

Мэта: вучыць дзяцей класіфікаваць інфармацыю, звязваць тэкст/слова з рэальным жыццём.

Заданне 2. Прыродазнаўчая граматнасць і бяспека жыццядзейнасці «Правілы паводзін»

Мы даведаліся, што ў каровы ёсць рогі. Паглядзіце на малюнак бычка з верша Т. Сучковай:

Раззлаваўся наш бычок

і прытупнуў ножкамі:

— Не бадаецца сучок!

А чаму ж ён з рожкамі?!

Праблемнае пытанне: Як трэба паводзіць сябе каля каровы або бычка, каб яны нас не чапнулі рагамі?

Вывад дзяцей (складанне правілаў):

Нельга падыходзіць да жывёлы спераду (яна можа не заўважыць і баднуць).

Нельга крычаць і махаць рукамі — гэта палохае.

Трэба размаўляць ціхім, ласкавым голасам.

Даваць ежу толькі на адкрытую далонь або класці ў кармушку.

Заданне 3. Матэматычная / Лагічная граматнасць «Палічы карысць»

Уявіце, што на лузе пасуцца 3 каровы і 2 цяляты.

Колькі ўсяго хвастоў? (5)

Колькі ўсяго вымя? (3, бо ў цялят вымя яшчэ няма)

Колькі ўсяго рагоў, калі ў кожнай дарослай каровы па 2 рагі? (6)

VI. Паводзіны і клопат людзей

1. Заданне «Выберы мянушкі»(Праца ў сшытку)

Людзі вельмі любяць сваіх каровачак і цялятак, таму даюць ім ласкавыя мянушкі.

(Дзеці чытаюць словы ў сшытку: цялушка, бычок, Мальва, Борусь, Люцік, Зорка, Ночка, Бысік. Злучаюць лініямі агульныя назвы і мянушкі).

Гутарка: Чаму людзі даюць жывёлам імёны? (Каб адрозніваць іх, клапаціцца пра іх, размаўляць з імі).

2. Абыгрыванне вершаў і калыханка

Выразнае чытанне верша А. Дзеружынскага «Я кармлю сваю цялушку» з паказам мімікі і жэстаў.

Гульня-інсцэніроўка «Бычок і сучок» (Т. Сучкова).

Спакойнае спяванне калыханкі «Бычок» (Ой, бы-чок мой, бы-сень-ка...).

3. Гутарка-разважанне «Карова — карміцелька»

Чаму карову называюць карміцелькай? (Яна корміць нас малаком).

Але і карове патрэбна дапамога чалавека. Паслухайце верш А. Дзеружынскага і скажыце, пра якія клопатах людзей гаворыцца:

Накармі яе, Алінка,

свежай траўкай, канюшынкай.

Напаі яе вадою,

каб дала нам сырадою…

Вывад: Каб карова давала малако, людзі пасуць яе на лузе, назапашваюць корм на зіму (сена, атаву), будуюць цёплы хлеў, мыюць яе і даглядаюць. Гэта ўзаемадапамога прыроды і чалавека.

VII. Абагульненне. Рэфлексія

Што новага і цікавага вы даведаліся сёння пра карову?

Якія новыя словы мы запісалі ў свой слоўнікавы сшытак? (Вымя, капыты, атава, сырадой, цяля).

Назавіце радкі вершаў, якія вам больш за ўсё спадабаліся і запомніліся.

Рэфлексія «Малако і Смятана»

Калі вам было ўсё зразумела і цікава — падыміце ўгору «белы кубак» (як быццам поўны кубак малака).

Калі нешта засталося незразумелым — «кубак са смятанай» (густая, цяжка разабрацца).

Дзякуй за працу! Памятайце, што жывёлы — нашы сябры, і яны патрабуюць нашага клопату і беражлівых паводзін.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/649759-kanspekt-fakultatynaga-zanjatka-ragulja-mala