Открытый урок татарской литературы по теме «Татарстан»

МБОУ «Средняя общеобразовательная школа № 32»

г. Казани

Урок татарской литературы «Татарстан»

Автор: Мингазова Гульчачак Габдулловна,

учитель татарского языка и литературы

Казань-2013

Урок татарской литературы в 5 классе

Дата проведения: 14 января 2013 года

Тема урока: «Татарстан»

Образовательные цели:

укрепление новой лексики;

научить правильному произношению звуков.

Развивающие цели:

развитие творческих способностей учащихся, способности к сравнению и сопоставлению полученных знаний, способности логически излагать;

совершенствование речевых умений по теме;

совершенствование умений адаптирования с целью извлечения необходимой информации;

совершенствование умений читать текст с детальным пониманием;

обобщение и систематизация полученных знаний.

Воспитательные цели:

более глубокое осознание своей культуры.

бережное отношение к природе

Тип урока: изучение нового материала

Оборудование и материалы: компьютер, рисунки, опорные слова.

Структура урока:

Дәреснең темасы: “Татарстан”

(Татар әдәбияты дәресе)

Белем бирү максаты. Яңа лексиканы ныгыту, өйрәнелгән лексик-грамматик конструкцияләрне сөйләмдә куллана белү, камилләштерү, авазларны дөрес әйтергә өйрәтү. “ Безнең Татарстан” тексты белән танышу.

Үстереш максаты. Фикер йөртү операцияләре төре буларак чагыштыра, анализлый, нәтиҗә ясый белү күнекмәләрен, сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү; диалогик һәм монологик сөйләмне, тыңлап аңлау сәләтен үстерү.

Тәрбияви максат. Туган якны ихтирам итү хисе, туган як табигатенә сакчыл караш тәрбияләү.

Дәреснең тибы. ЛГКК.

Җиһазлау. Компьютер, рәсемнәр, терәк сүзләр, дәреслек ( 5 нче сыйныф Р.З. Хәйдәрова дәреслеге, Мәгариф” нәшрияты)

Дәрес барышы.

Оештыру моменты.

Оештыру моментының төп максаты – балаларда яхшы кәеф, эшлисе килү халәте тудыру. Моның өчен укучылар белән әңгәмә үткәрелә.

1. Укучыларның дәрескә әзерлеген тикшерү.

2. Уңай психологик халәт тудыру.

− Хәерле иртә, балалар!

− Кәефләрегез әйбәтме?

Өй эшен тикшерү этабы.

Өй эшен тикшерү этабының төп максаты – укучыларның алдагы дәрестә алган белемнәрен тикшерү, хаталарын төзәтү, яңа теманы үзләштерүгә әзерлек эше алып бару. Моның өчен әңгәмә кулланыла.

1. Өй эшен тикшерү.

- Балалар, сезгә өй эше туган җир турында мәкальләр табып килергә кушылган иде. Әйдәгез, тикшереп алыйк. ( Сыйныф 3 төркемгә бүленә. Төркемнәр арасында ярыш үткәрелә: кайсы төркем күбрәк мәкаль әйтер.)

2. Актуальләштерү.

-Без нинди зур тема үтәбез? (“ Туган ягым –Татарстан”)

-Нинди шигырьләр, хикәяләр укыдык?

Авазларның әйтелеше өстендә эш.

[КЪ] - салкын,кыш, Нократ,чакрым, Ык.

[К] - киндер, төлке, киңлек, җиләк, көнбагыш.

Ишетеп аңлау күнегүләре.

-Тыңлагыз, калын әйтелешле сүзләргә кул чабыгыз.

Күке, ябалак, күке, күркә, кәҗә, кыяр,тукран.

Компьютер аша түбәндәге сүзләр күрсәтелә,нокталар урынына хәрефләр куела.

Киш...р, я...гыр, ч...гендер, к...бестә, б...дай.

Яңа теманы аңлату.

Яңа теманы аңлату моментының төп максаты - “ Безнең Татарстан” тексты белән танышу, яңа темага мотивация тудыру, сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү.

1.Сүзлек эше.

- Бүгенге дәрестә безгә яңа сүзләр очраячак, әйдәгез, аларны карап китик.

Чулман – Кама

Нократ – Вятка

тары – просо

җитен – лен

поши – лось

дала – степь

2. Яңа темага кереш.

а)Татарстан картасы күрсәтелә. Шәһәрләр, районнар белән танышу.

-Нинди шәһәрләр бар? (Казан, Яр Чаллы, Алабуга...)

-Нинди районнарны беләсез? (Апас, Буа, Арча...)

б)Татарстан табигате турында сөйләү. Татарстанда урманнар, кырлар, елгалар бар.

-Ни өчен ул урман дип атала? ( Чөнки агачлар бик күп.)

-Нинди агачлар үсә? ( Каен, юкә, усак...)

-Нинди җәнлекләр яши? ( Аю, төлке, поши, бүре...)

-Нинди үсемлекләр була? ( Агачлар, куаклар, үләннәр.)

-Урманнарда нинди үсемлекләр үсә? (Кыргый үсемлекләр.)

-Кырларда нинди үсемлекләр үсә? ( Культуралы үсемлекләр.)

-Нинди культуралы үсемлекләр беләсез? (Чөгендер, бодай, арыш,борчак...)

- Татарстанда елгалар, күлләр бармы?

- Сезнең аларда балык тотканыгыз бармы, нинди балыклар?

3. Мотивлаштыру.

-Бу рәсемнәр сезгә ошадымы?. Шушы рәсемнәр турында хикәя укыйсыгыз киләме? ( Әйе.)

- Без бүген Г. Бәшировның “ Безнең Татарстан” әсәре белән танышырбыз.

4.Дәреслек белән эш. 151нче бит “ Безнең Татарстан” ( Г. Бәшировтан).

- Укучылар, дәреслекләрнең 151нче битен ачыгыз.

Укытучы укый.

Укучылар пышылдап укыйлар.

3) Берәм-берәм кычкырып укыйлар.

5.Текст өстендә эш.

а) Тәрҗемәгә туры килгән җөмләләрне тексттан табыгыз .

Моя родная земля – Татарстан. (Минем туган җирем – Татарстан).

Через Татарстан протекают большие реки. (Татарстан аркылы зур елгалар ага).

В лесах встречаются олени, медведи, лисы, также злые волки.(Урманнарда пошилар,аюлар, төлкеләр, усал бүреләр дә очрый).

б) Сорауларга җавап бирегез .

-Татарстанның табигате нинди?

-Татарстан буйлап нинди елгалар ага?

-Татарстанда нинди җәнлекләр, кошлар яши?

-Ни өчен республиканы “дүрт елга иле” дип атыйлар?

-Татарстанда нинди телләрдә сөйләшәләр?

в) План пунктларын текст эчтәлеге тәртибендә урнаштырыгыз .

Татарстан елгалары.

Татарстанда иген уңа.

Татарстан һавасы.

6. Физкультминут (хәрәкәт аша сүзләр ныгытыла)

Төлке йөгерә, куян сикерә, аю бара, җил исә, бодай үсә, укый, яза, ача, яба, керә , чыга, идән юа, тузан сөртә,утыра, баса, утыра.

Ныгыту.

Ныгыту өлешенең максаты – алган белемнәрне дөрес куллануга ирешү; фикер йөртү, мөстәкыйль эшләү күнекмәләрен үстерү; начар гадәтләргә карата тискәре караш тудыру. Моның өчен төркемнәрдә, мөстәкыйль һәм дәреслек белән эшләү алымнары кулланыла.

1. Нинди? соравына җавап булучы сүзләр белән табигать темасына караган җөмләләр төзү, ныгыту.

- Терәк сүзләрне кулланып җөмләләр төзегез һәм дәфтәрегезгә яззыгыз. (Соңыннан җөмләләр тыңлана, хаталар төзәтелә.)

Нинди? ап-ак, ямьле, эссе, сап-сары, җылы, эссе, салкын.

-Кыш көне салкын.

-Көзен яфраклар сап-сары...

Тизрәк эшләп бетергән ( көчле ) укучыларга түбәндәге күнегү тәкъдим ителә.

- Русчага тәрҗемә итегез. (Табигать темасына караган чагыштыру дәрәҗәсендәге сыйфатларны ныгыту.)

Идел Чулманнан киңрәк. (Волга шире Камы.)

Идел Нократтан озынрак. (Волга длиннее Вятки.)

Казан Алабугадан зуррак. (Казань больше Елабуги.)

3. Таблицаны тутырыгыз. ( Сыйныф төркемнәргә бүленә. Һәр төркем такта янына чыгып яза.)

4. Проблемалы сорау куела:

- Табигатьне пычрату – гасыр чире ул. Аны пычратырга ярыймы?

-Кешелек нинди куркыныч алдында тора?

-Табигатьне сакларга кирәк, шуңа күрә без нинди кагыйдәләрне һәрвакыт истә тотарга тиеш? ( Учак ягарга ярамый, чүпләргә ярамый, агачларны сындырырга ярамый, суны пычратырга ярамый.)

5.Диалог төзү.

-Төшеп калган репликаларны куеп дустың белән сөйләш.

-Руслан, әйдә урманга барабыз.

-Әйдә. Нигә барабыз соң?

...(Урман матур, һавасы чип-чиста, кошлар сайрый.)

-Урманны ничек сакларга, беләсеңме?

-...(Урманда учак ягарга,агачларны сындырырга, чүпләргә ярамый.)

6. Мөстәкыйль эш: тест.

- 5 дөрес җавап – “5”ле, 4 дөрес җавап – “4”ле, 3 дөрес җавап – “3”ле куелачак. (Укучылар эшләп бетергәч, партадашлары белән алышып, тестларны слайдка карап тикшерәләр, билгеләр куялар.)

1)Татарстанда кайсы шәһәр юк:

а. Казан

б. Яр Чаллы

в. Алабуга

г. Псков

2) Татарстанда кайсы елга юк:

а.Лена

б. Идел

в. Нократ

г. Чулман

3) Казан шәһәре нинди елга буена урнашкан:

а. Идел

б.Ык

в. Лена

г. Нократ

4) Татарстанда кайсы хайван яшәми:

а. Аю

б. Бүре

в. Тюлень

г.Кәҗә

5) Кайсы кош Татарстанда яшәми:

а. Карга

б. Карлыгач

в. Сандугач

г.Колибри

7 Бәяләү. Дәрестә актив катнашкан укучыларга һәм мөстәкыйль эшләр өчен көндәлеккә билгеләр кую.

Өй эше бирү. Укучыларга өй эшен сайлап алу мөмкинлеге бирелә. ( теләк буенча сайлап эшләргә)

152нче бит 8нче күнегү. Татарстан турындагы текстның эчтәлеген сөйләргә өйрәнегез.

152 нче бит – текстка сораулар куярга.

!52нче бит – сәнгатьле укырга.

-Без бүген нинди текст укыдык?

-Текстның авторы кем?

-Без Татарстан турында нәрсәләр белдек?

-Без табигатьне ничек сакларга тиеш?

- Бүген алган белемнәрегезне киләчәктә дөрес кулланырсыз дип ышанып калам. Сау булыгыз! Дәрес тәмам, барыгызга да рәхмәт.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/7184-otkrytyj-urok-tatarskoj-literatury-po-teme-ta