Көмірсутектің салыстырмалы тығыздығы немесе оның жану өнімдерінің массасы, көлемі, зат мөлшері бойынша молекулалық формуласын анықтау

Сабақ :

Сандық есептер.

Күні:

Мұғалімнің есімі: Битабарова Хадиша Исабековна

Сынып:11 «А»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары):

Сандық есептер шығару. Көмірсутектің салыстырмалы тығыздығы немесе оның жану өнімдерінің массасы, көлемі, зат мөлшері бойынша молекулалық формуласын анықтау

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар: Мұнайдың, көмірдің , табиғи газдың, отын ретінде сонымен қатар шикізат ретінде қолданылатын айта біледі.

Оқушылардың басым бөлігі: Отынның түрлерін сонымен қатар тас көмірді ауа қатыстырмай қыздырғанда кокс алынатынын біледі.

Кейбір оқушылар: Олардың кен орындарын , қолдануын біледі.

Тілдік мақсат:

Оқушылар... (істей) алады:

Отынның қолданыста пайдалынатын жерлерін біледі, мазуттың өзі мұнайға отын бола алатынын түсінеді.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Қатты, сұыйқ, қатты.

Сыныптағы диалог (жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер): Мұнайдың, көмірдің табиғатқа зияды жақтарын да қоршаған ортаға әсерін түсіндіре жеткізе алады.

Талқылауға арналған тармақтар:

1.Кокстеу.

2.Шикізат.

3. Пештер.

4. Крекинг.

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?

Мұнайдың, көмірдің шыққан газдарды не істеуге болады? Осы сұраққа жауап іздеп көрелік.

Жазылым бойынша ұсыныстар: Берілген тапсырмалар мен жаттығуларды орындау.

Алдыңғы тақырып

Отынның түрлері. Таскөмірді кокстеу.

Жоспар

Жоспарлан-ған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз).

Жоспарланған уақыт

Басталуы.

Ұйымдастыру кезеңі. (3 минут)

Оқушыларды түгендеу.

Өткен сабаққа шолу жасау.

Басталуы.

Ортасы.

«Сен маған, мен саған» әдісі (5 минут)

1. Мұнайға серік газ дегеніміз не?

2. Құрғақ газдың формуласы қандай?

3. Бензин газы дегеніміз не?

4. Табиғи газдың негізгі құрам бөліктері қандай үлесімен айт?

5. Табиғи газдың негізгі бөлігі не үшін пайдалынады?

Жаңа сабақ – Сандық есептер (32 минут)

1.95% метаны бар 1 м³ (қ.ж.) табиғи газды жағу үшін қажет оттектің көлемі:

Шешуі:CН₄+ 2О₂ → СО₂+ 2Н₂О

V_м(CН₄) = 22,4 м³/моль

V_м(О₂) = 44,8 м³/моль

1 м³ CH₄ ------ х м³О₂

22,4 м³ CH₄ ------ 44,8 м³О₂

х м³------95 %

2 м³ ------- 100 %

2. Егер октан симметриялы крекингіленгенде түзілген алкенге 32 г бром қосылатын болса, октанның массасы

Шешуі:C₄H₈ + Br₂ → C₄H₈Br₂

М(C₄Н₈) = 56 г/моль

М(Br₂) = 160 г/моль

х г C₄Н₈ ----- 32 г Br₂

56 г C₄Н₈ ----- 160 г Br₂

C₈Н₁₈ → C₄Н₁₀+C₄Н₈

М(C₈Н₁₈) = 114 г/моль

х г C₈Н₁₈ ----- 11,2 г C₄Н₈

114 г C₈Н₁₈ ----- 56 г C₄Н₈

3. Құрамында 90 метаны бар 1 м³ табиғи газдан алынған ацетиленді гидратациялағанда, өнім шығымы 70 болса, түзілетін ацетальдегидтің массасы

Шешуі: 2CН₄C₂Н₂ + 3H₂

М(C₂Н₂) = 26 г/моль

2V(CН₄) = 44,8 л/моль

М(CH₃COH) = 44 г/моль

m (CН₄) = 0,9 · 1000 = 900 л

х г C₂Н₂---- 900 л CН₄

26 г C₂Н₂ ---- 44,8 л CН₄

C₂Н₂+ H₂О CH₃COH

х г CH₃СOH ---- 552,3 г C₂Н₂

44 г CH₃СOH ---- 26 г C₂Н₂

100 % ----- х г

70 %----- 883,8 г

4. 5 литр метан мен 11 литр оттек қоспасы қопарылғанда түзілетін көміртек диоксидінің көлемі (қ.ж.)

Шешуі:CН₄+ 2О₂ → СО₂+ 2Н₂О

V(CН₄) = 22,4 л/моль

V(О₂) = 44,8 л/моль

V(СО₂) = 22,4 л/моль

х л СО₂---- 5 л CН₄

22,4 л СО₂ ---- 22,4 л CН₄

5. 1,5 моль октанның массасы:

Шешуі: М(С₈Н₁₈) = 114 г/моль

ν(С₈H₁₈) = 1 моль

х г С₈H₁₈---- 1,5 моль С₈H₁₈

114 г С₈H₁₈---- 1 моль С₈H₁₈

6. 0,65 моль метан мен 0,85 моль аргоннан тұратын қоспаның көлемі (қ.ж.,литрмен)

Шешуі:V_м(метан) = 22,4 г/моль

V_м(аргон) = 22,4 г/моль

7. Октан симметриялы емес түрде крекингленгенде түзілетін алканның құрамында метанға қарағанда 4 көміртек артық болса, 2-ші компоненттің молекулалық массасы

Шешуі:C₈Н₁₈ → С₄Н₁₀+ С₄Н₈

C₄Н₁₀ → СН₄+ С₃Н₆

М(С₃Н₆) = 42 г/моль

8. Октанның крекингісі симметриялы жүрсе, онда жеңіл компоненттің молекулалық массасы

Шешуі:C₈Н₁₈ → С₄Н₁₀+ С₄Н₈

М(С₄Н₈) = 56 г/моль

9. Газдың 1 л жағуға 2 л оттек жұмсалады. Реакция нәтижесінде 1 л көміртек диоксиді

2 л су буы (қ.ж.) түзілген болса, газдың молекулалық формуласы

Шешуі:C_хН_у+ О₂ → СО₂+ Н₂О

1 л C_хН_у+ 2 л О₂ → 1 л СО₂+ 2 лН₂О

1C_хН_у+ 2О₂ → 1СО₂+ 2Н₂О

CН₄+ 2О₂ → СО₂+ 2Н₂О

1. Мына айналуларды (өздерің таңдап алған n мәні), қалай жүзеге асыруға болады? Гомологтық қатаранына сәйкес реакция теңдеулерін жазыңдар:

С_nН_2n → С_nН_2n+2О → С_nН_2nО → С_nН_2nО

Реакция теңдеулеріндегі реагентті мен өнімдерінің құрылым формулаларын көрсетіңдер.

2. Мына айналуларды (өздерің таңдап алған n мәні), қалай жүзеге асыруға болады? Гомологтық қатаранына сәйкес реакция теңдеулерін жазыңдар:

С_nН_{2n + 2}О → С_nН_2n → С_nН_{2n - 2}→ С_nН_2nО

Реакция теңдеулеріндегі реагентті мен өнімдерінің құрылым формулаларын көрсетіңдер.

3. Мына айналуларды (өздерің таңдап алған nмен m мәні), қалай жүзеге асыруға болады? Гомологтық қатаранына сәйкес реакция теңдеулерін жазыңдар:

С_nН_2n → С_nН_2nО → С_nН_2nО₂→ С_mН_2mО₂

Реакция теңдеулеріндегі реагентті мен өнімдерінің құрылым формулаларын көрсетіңдер.

4. Мына айналуларды (өздерің таңдап алған nмен m мәні), қалай жүзеге асыруға болады? Гомологтық қатаранына сәйкес реакция теңдеулерін жазыңдар:

С_nН_{2n + 2}О → С_nН_2n → С_mН_2mО₂→ С_nН_2nО₂

Реакция теңдеулеріндегі реагентті мен өнімдерінің құрылым формулаларын көрсетіңдер.

5. Мына айналуларды (өздерің таңдап алған nмен m мәні), қалай жүзеге асыруға болады? Гомологтық қатаранына сәйкес реакция теңдеулерін жазыңдар:

С_nН_{2n - 2} → С_nН_2nО → С_mН_2mО₂ → С_nН_2nО₂

Реакция теңдеулеріндегі реагентті мен өнімдерінің құрылым формулаларын көрсетіңдер.

4 Үйге тапсырма (1 минут)

Табиғи газды оқып келу.

Оқулық.

Интербелсенді тақта

АКТ

Жұмыс дәптерлері

Оқулық.

Тақта, бор.

Тақта, бор.

Ақ парақтар

Аяқталуы

Кері байланыс (4 минут)

«Активатор 3-2-1» әдісі.

Сабақтан алған екі жақсы нәрсе, бір ұсыныс тілек арқылы білдіреді.

Бағалау парағы

Стикерлер

Оқулық

Қосымша ақпарат

Саралау- Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тасырманы күрделендіруді қалай жосарлайсыз?

Бағалау-оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс. Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері. АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс

Мұнай туралы білетінің айтып бер.

Математика, тарих, география, физика пәндерімен байланыс орнатылған.

Рефлексия . Сабақ/оқу мақсаттары

шынайы ма? Бүгін оқушылар

не білді? Сыныптағы ахуал

қандай болды? Мен жоспарлаған

саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім

бе?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау.