Фосфор және оның қосылыстары

Сабақтың кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

І.Ұйымдастыру кезеңі:5минут

ІІ.Үй жүмысын сұрау.

Оқушылармен сәлемдесу,түгендеу, психологиялық ахуал тудыру,топқа бөлу, бағалау парағын тарату

Ітоп. ТОЛЫҚТЫРУ ТЕСТІ.

Таза азот -------, иіссіз --------.

------- өткір иісті тұншықтырғыш газ.

Азот ( IV) оксиді өткір иісті тұншықтырғыш, ------------ түсті, ------- газ.

Азот қышқылы түссіз , өзіне тән иісі бар ---------.

Азот ( II) оксиді түссіз, ------- өте аз еритін ------.

Керекті сөздер: газ, улы, аммиак, газ, сұйықтық, суда, қоңыр, түссіз.

ІІтоп.Сендер мына тұжырымдамалармен келісесіңдер ме:

1. Азот қышқылы күшті тотықтырғыш болып саналады.

2. Азот қышқылы еритін негіздермен ғана әрекеттеседі.

3. Азот қышқылы жарықта ыдырайды.

4. Азот қышқылының тұздарын нитриттер деп атайды.

5. Азот қышқылы металдардың электрохимиялық қатарында сутегіне дейінгі металдармен әрекеттеседі.

6. Азот қышқылы алюминийді пассивтейді.

7. Азот қышқылы өндірісте аммиактан алады.

8. Азот қышқылы металдармен әрекеттескенде сутегі бөлінбейді.

Оқушылар2 топқа бөлінеді.

1 топ ақ

2топ қызыл

Өзіңді тексер!

1. Иә

2. Жоқ

3. Иә

4. Жоқ

5. Жоқ

6. Иә

7. Иә

8. Иә

ІІ.Қызығушылықты ояту:5 минут

І.«Сөзжұмбақ»

1.Азотты сипаттаған ғалым.

2.Ауа құрамындағы 78% газ

3.Күміс нитратының атауы

4.Атмосфераға азот бөліп жанатын зат.

5. NH+4 ионының аталуы

6.Азоттың металдармен қосылысы

Химиялық жұмбақ

Менделеев қалашығында негізгі көшесінде 15 үйде 5подьезде 3қабатта тұратын

бейметалл,азоттың көршісі.

Өзін « тіршілік пен ақыл –ой элементі»деп атайды.

Грекше жарық шығарғыш деген мағынаны білдіреді.

Ендеше жауабын үш тілде айтып көрейік:

Фосфор – фосфор- Рhosphorous

Оқушылар сөзжұмбақты шешу арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашады.

1.Резерфорд

2.Азот 3.Ляпис4.Торф 5.Аммоний 6.Нитрид

ІІІ.Мағынаны тану:Жаңа сабақ 20минут

1.«Бірге ойлаймыз»әдісі

1топ.Фосфордың табиғатта кездесуі,аллотропиялық түр өзгерісі

2топ. Фосфордың қасиеттері және қосылыстары

1.«Көзге көрінетін айғақ»әдісі. Әр топқа суреттер беріледі

«Ақ фосфордың »тапсырмалары

Реакцияны аяқта....

1 ___ + ___ = 2 Р₂ О₅

₂ ___ + ___ = Cа₃Р₂

3.Фосфор_{-----------------------------} элементі

5.19,6 г фосфор қышқылын алу үшін неше грамм фосфор (Ү) оксидін суда еріту қажет.

6.N₂→NO→NO₂→HNO₃→Zn(NO₃₎₂

«Қызыл фосфордың » тапсырмалары

Реакция теңдеулерін аяқта..

1. ___ + ___ = РСІ5

2. ___ + ___ = РН3

3.Фосфордың аллотропиялық түр өзгерістері___,___, ___.

4.170г фосфин толық жану үшін қанша көлем оттек (қ.ж) жұмсалады.

5. P → Р2О5 → Н3РО4 →Na3РО4Сандарды сөйлетейік

15,31,5,1669,56,600

1.Оқушылар топта мәтінді оқып шығады 2.Бір –бірімен ой бөліседі

3.Жаңа сабақты өздері меңгеріп шығады.

Оқушылар суретке қарай отырып,әр топ өз ойларын ортаға салады.

1-топ

Жауабы:4Р + 5О₂=2Р₂О_5.

3Са +2Р= Са₃Р_2.

Ақыл ой элементі

_{2 топ}

Жауаптары: 2Р+5СІ₂=2РСІ₅.

2Р +3Н₂ = 2РН₃

1.ақ, қара, қызыл

1.4P + 5О₂= 2 Р₂О₅

2.Р₂О₅+3H₂О = 2Н₃РО₄

3.Н₃РО₄+ 3NaOH = Na₃РО₄ + 3H₂О

2.Сергіту сәті

Жауаптары.1.1669ж.неміс алхимигі Х.Бранд фосфорды ашты. 2.Ет ұлпасында 56г.фосфор кездеседі. 3.Адам сүйегінде 600г фосфор бар. 4.Жүйке жүйесінде 5г фосфор болады.

Р реттік номері 15

Атомдық массасы 31

.

ІV.Ой толғаныс :12минут

І топ.Сәйкестендіру

1.РН₃ а)Фосфор қышқылы

2.Н₃РО₄ ә)фосфин

3.НРО₃ б)метафосфор қышқылы

4.К₃РО₄ в)калий гидрофосфаты

5.К₂НРО₄ г)калий фосфаты

2топ. Тест орындау

1.Фосфордың периодтық жүйедегі орны қандай?

А)2период, ІІІ топ Ә)3период, Vтоп Б)5период, V топ

2.Фосфордың электрондық формуласы?

А)2s²2p³ Ә)3s²3p³ Б)2s²2p⁵

3.Қауіпті, улы! Қараңғыда жарық шығарады.Қай фосфор туралы айтылған?

А)ақ Ә)қара Б)қызыл

4.Қай қосылыста фосфордың тотығу дәрежесі-3-ті көрсетеді?

А)P₂O₅Ә)PH₃ Б)H₃PO₄

5.Фосфорды алғаш анықтаған кім?

А)1772ж Резерфорд Ә)1669ж Бранд Б)1807ж Дэви

1.жауабы: 1-ә 2-а 3-б 4-г 5-в

2.дұрыс жауаптары

1-Ә

2-Ә

3-А

4-Ә

5-Ә

V.Бағалау :3минут

1.Әр топ басшыларынан ,тобындағы оқушылардың ұпай санын сұрап шығады .

1.Әр топ басшыларынан ,тобындағы оқушылардың ұпай саның сұрап шығады .

VІ.Үйге тапсырма :1минут

Оқушыларға үйге тапсырма береді. Фосфор және оның қосылыстары.

Оқушылар берілген тапсырманы күнделіктеріне жазып алады.