Рабочая программа по хореографии для детей дошкольного возраста на 4 года

Муниципаль бюджет гомуми белем бирү оешмасы “Татарстан Республикасы Саба муниципаль районы Шекше төп гомумбелем бирү мәктәбе”

“Килешенде” “Раслыйм” Тәрбия эшләре буенче Мәктәп директоры: директор урынбасары:
______ /Мирзегалямова Г.Б./ _______ /Зайнагиев Н.М./

БИЮ СӘНГАТЕ ӨЧЕН ЭШ ПРОГРАММАСЫ.

Үзләштерү вакыты: 1 ел

Укыту елы: 2018-2019

Укучы яше: 7-11

Төзеде Шекше урта мәктәбенең

1 квалификацион категорияле

хореография укытучысы

Фаваризова Р.Т.

2018-2019 нче уку елы

I БҮЛЕК

Аңлатмалы язу.

Бу программа “бию сәнгате” дәресендә биюгә хирыс оста балалар өчен билгеләнә. Бию сәнгате дәресендә физик яктан сәламәт балалар шөгельләнә. Бию залы бию дәресе өчен уңай булган, идәне буялмаган, чиста, якты, стена буеннан буена көзге,кул белән тотыныр өчен махсус станок булырга тиеш. Залда пианино яки баян һәм музыкаль үәк булырга тиеш.

Биюче балалар билгеле бер формада киенеп йөриләр; кызлар һәм малайлар кара шортта, ак футболка, аякларына ак носки һәм кара чешкилар.

“Бию сәнгате” иң беренче чиратта эстетик тәрбия эше алып барыла.

Бию- матурлыкка, гүзәллеккә өйрәтә, гәүдә, аяк- кулларның туры һәм төз, башның югары булуы таләп ителә.

Өс- баш, аяк киеменең чиста, итәк,чалбарның үтүкләнгән булуы шарт.

Бию хәрәкәте тигез башкарыла. Хәрәкәттә кул-аяклар, гәүдә, баш, муен катнаша. Димәк бию ул- физик тәрбия чарасы да.

Татар халык биюләре үзләренең нәфислеге һәм затлыгы, биюченең зирәклеге һәм кыюлыгы белән әсир итә.

Татар яшьләре җырлы- биюле уеннарны каз өмәләрендә, аулак өйләрдә башкаралар.Хәзер нинди генә бәйрәм булмасын,берсе дә биюсез узмый. Татар биюләре хатын- кызның тыйнаклыгы,оялчан-

лыгы, йомшаклыгы турында сөйли. Кызлар биегәндә хәрәкәтләр вак адымнар һәм җитезлек белән башкарыла,егетләр биегәндә исә дәрт, чаялык ,хәрәкәтнең төгәллеге, тыпыртаулар белән аерылып тора. Шунсы мөһим, татар халык биюләрен өйрәтү һәм аңлату, мәхәббәт тәрбияләү аша укучыларның милли үзаңын үстерә.

Дәресләр структур яктан мәктәптә үткәрелүче традицион формадагы дәресләргә охшаган: исәнләшү, кул һәм аяк күнегүләрен 5 позициядә көзгегә карап башкару, яңа теманы аңлату яки узган дәрестә өйрәнә башлаган биюне дәвам итү. Дәресләрдә ныгыту, теоретик өлеш, һәм дә инде күпчелек дәрес вакыты практик эшкә багышлана. Дәресләрне әңгәмә, очрашу, видео-фильм карау, практикум, кичә һ.б. формада үткәрергә мөмкин.

Программа 4 елга исәпләнә. Барлыгы 4 группа, айга 18 дәрес исәбеннән төзелде, түгәрәктә 1-8 сыйныф ягъни 7-14 яшьлек укучылар шөгельләнә. Дәрес бию залында агач идән, стенада көзге һәм станок урнаштаырылган залда үткәрелә.

Бию сәнгате фәненең укыту буенча төп бурычлары һәм максатлары:

Бию сәнгатен үстерү, матурлыкны тоя, күрә белергә, әдәби күзаллау, эстетик тойгылар;

Хәрәкәт күнекмәләре булыру;

Программа материалын өйрәнү нигезендә бию буенча белем һәм күнекмәләрне булыру;

Музыка һәм хореография сәнгате нигезләре буенча укучыларны өйрәтү;

Балаларның сәламәтлекләрен ныгыту;

Сәнгатькә кызыксыну һәм мәхәббәт тәрбияләү;

Биюнең кеше тормышындагы роле һәм әһәмияте алыштыргысыз икәнен баланың аңына сеңдерү;

Туган якның матурлыгын күрергә аны сакларга һәм бию хәрәкәтләре аша матурлыкны тудырырга өйрәтү;

Укучыларны әйләнә – тирәлеккә иҗади карарга, иҗади хәрәкәтләр чыгарырга өйрәтү;

Программада каралган түбәндәге бурычларны гамәлгә ашыру:

Музыкаль әсәрне тыңлау;

Теоретик дәрес;

Практик дәрес;

Уеннарда алынган күнекмәләрне куллану;

Уку елы башында бөтен төр дәресләрә үзара тыгыз бәйләнештә булырга тиеш. Бию сәнгате дәресендә музыка һәм мускулларның тойгысы аша әйләнә- тирәне тоярга ярдәм итә. Күрү хәрәкәте һәм мускулларны үстерү өчен һәрвакыт дәресләрдә төп күнегүләрне кабатларга кирәк .

Бию сәнгате дәресендә төп ярдәмче булып музыка тора. Эмоциональ актив тәрбия, балаларга, хәрәкәтләр табуда һәм аларна дөрес итеп куллануда булыша. Балаларга музыкага ияләнү, эчке рухи дөньяларын үстерү өчен, музыканың дәресләрдә яңгыравы әһәмиятле.

Программаның эчтәлеге балаларның яшенә, сәламәтлекләрен яхшыртуга, музыканы кабул итү сәләтен һәм хәрәкәтләр күнекмәләренә ия. Боларны тормышка ашыру өчен башта ук максатлар куярга кирәк;

балаларнаң шәхесен, бию сәнгатенә карата әхлакый юнәлеш формалаштыру;

музык һәм бию сәнгатенә өйрәтә;

балаларда музыканы кабул итү, һәм бию күнекмәләрен үстерү;

сәнгатькә карата балаларда кызыксыну һәм ярату хисләре тәрбияләү;

II БҮЛЕК

Тематик укыту планы

1нче ел, 1нче группа, 1-2 класс

Тематик укыту планы

2нче ел, 2нче группа, 3-4 класс

Тематик укыту планы

3нче ел, 3нче группа, 5-6 класс

Тематик укыту планы

4нче ел, 4нче группа, 7-8 класс

III БҮЛЕК

ПРОГРАММА

Кереш дәрес

Укучыларны түгәрәккә туплау, максат һәм бурычлар, зал белән таныштыру, инструктаж үткәрү, форма турында сөйләшү.Үткән уку елына нәтиҗә ясу.

Музыкаль грамота.

Бу бүлектә күбрәк игътибар музыкага бирелә. Музыка тыңлау музыкада көчле һәм көчсез өлешләрне аера белергә, темп һәм ритм дигән сүзләрнең мәгънәсен аңлатү. Дәресләрдә марш , полька , вальс кебек әсәрләр тыңланыла аларны бер-берсеннән аера белергә өйрәнәләр. Укучылар һәр тыңлаган әсәргә характеристика бирәләр, аннан бию хәрәкәтләре куялар, шулай ук көчле һәм көчсез өлешләрне билгелиләр. Шулай ук бу бүлектә малайлар һәм кызлар исәнләшергә өйрәнәләр.

Музыкаль ритмик күнегүләр.

музыка тыңлау;

ритм һәм темп төшенчәләрен аңлату;

атлап өйрү;

көчле һәм көчсезгә өлешләрне билгеләү.

Сәнгати хәрәкәт күнекмәләре.

ритмга йөри белергә (аяк очларына басып ышанычлы нык хәрәкәтләр);

бер аяктан бер аякка сикерә белү;

сыгылмалы хәрәкәтләргә күнегүләр ясау;

сикерү барышында аякларны чиратлап алга ”ыргыту”;

аяк очына басып әйләнеп хәрәкәтләр ясау;

музыкаль ритмик күнегүләр;

музыкада аз контраслы капма-каршы өлешләрне аера белү;

хәрәкәтләрдә көчле өлешләрне билгеләү

Классик биюләрне үстерүче элементлар.

Гәүдәнең төп торышын үзгәртү;

гәүдәнең сыгылмалылыгын булыру;

кул позицияләрен өйрәнү, 1-3 позицияләргә әзерлек;

аяк позицияләрен өйрәнү 1-4 позицияләр.

Battement tendu – (кисәк кенә аякларны эшләтү) бу хәрәкәт аякларны сузу, тезләрне күтәрү, ботларның һәм аякларның сыгылмалы булуына китерә. Станокта алга һәм артка карап өйрәнелә. Аякларны бер алга бер артка хәрәкәтләндерәбез. Алга хәрәкәтләндергәндә идәнгә бармак башлары гына тия, кире үз урынына кайткач табан асты белән идәнгә басабыз. Янга хәрәкәтләнгәндә янга һәм кире үз урынына, ә артка эшләгәндә аяк тәпие (баш бармак кына тиеп), тәпи башта артка аннан үз урынына килә. Шулай итен 3 позициядә өч тапкыр кабатлана. Бу хәрәкәтләр уң һәм сул аякларда эшләнә.

Demy pjied–( ярты чүгәләү) ике бот арасына шар кыстырган кебек ясала, аякның сыгылмалылыгы көче арта. Бу күнегү 1,2,3 позицияләрдә станокка йөз белән борылып эшләнә. Чүгәләгәндә арка төз, туры булырга тиеш.

Rond de jambe parterre – (тәпи белән түгәрәк ясау) хәрәкәт аяк белән эшләнә, түгәрәк алдагы ноктадан башлана, аннан алга, аннан артка һәм киресенчә. Станокка йөз белән борылып 1 позициядә эшләнә, оча сөяге хәрәкәтчәнлеген булдыра.

Battement tendu jete – (аякларны өскә күтәреп эшләү) кисәк кенә өскә күтәреп аяклар нык кына сузыла 1,3,5 позицияләрдә эшләнә. Бу күнегү станокка ян белән басып торып өйрәнелә. Аякларны һавага сузасы, оча сөяге буынтыкларының хәрәкәтчәнлеген һәм җиңеллеген булдыр

Музыка һәм бию турында әңгәмә.

Халык җәүһәрләре - ул халык көйләре генә, халык биюләре генә түгел, ул халык көйләрен күңелләрдә саклаган музыка сөючеләр дә, аларны оста башкаручы халык җырчысыда. Һәр халыкның үз көе, үз моңы була, бала күңеленә бу моң бишектән үк уелып кереп кала. Шулай ук биюләрдә дә һәр халыкның үзешчәнлекне, аларнаң киемнәре дә шул халыкның гореф-гадәтләрен чагылдырып тегелә.

Халык иҗаты безнең сәнгатьнең иң кадерле, мактаулы бер тармага.

Гимнастик күнегүләр.

Гимнастик күнегүләрне ясаганда күбрәк игътибар төрлечә сузылуларга бирелә.

Аяклар өчен күнегүләр.

Утырып эшлиләр:

-табаннар белән;

бармаклар белән;

тезләр белән.

Басып эшлиләр:

табан саты күнегүләре;

аяк очына басып;

кире үкчәгә басып;

тезләрне әле алга, әле артка атып;

чүгәләүләр.

Куллар өчен күнегүләр:

очлыкларны әле уңга әле сулга әйләндерү;

җилкәләрне әле уңга әле сулга әйләндерү;

очлыкларны, җилкәләрне бергә эшләтү.

Муен өчен күнегүләр:

уңга һәм сулга борылу;

алга һәм артка бөгелүләр;

нокталар буенча әйләнүләр.

Гәүдә өчен күнегүләр:

гәүдәне әле алга әле артка иябез;

уңга һәм сулга бөгеләбез;

әйләнүләр.

Татар халкының җырлы биюле уеннары белән танышу.

Татар халкының җырлы биюле уеннары “Зәлидә”, “Әнисә”, “Биш парлы”, “Назалы”,“Тибешле”, “Яулык салышлы”һ.б. җырлы-биюле уеннарын өйрәнү, бергәләп башкару.

ГӨЛБАНУ.

Укучылар түгәрәккә басалар, уртада бер укучы баса һәм такмаклар җырлый:

Син уртада без кырыйда ,

Әйләнәбез Гөлбану.

Син нишләсәң, ни кылансаң,

Шуны эшләргә магу.

дип җырлаганнан соң уртадагы кеше нишләсә башкаларда шуны эшләргә, кемдә кем шул җазаны эшли алмый шуңа җыза бирелә һәм ул уртага баса уен шулай дәвам итә.

ЯУЛЫК САЛЫШ.

Уйнаучылар түгәрәккә басалар, бер так калган кеше түгәрәкнең тышкы ягына кулына яулык тотып татар бию көенә түгәрәк буенча биеп һәм сиздерми генә бер уенчының атрына куеп калдыра, көй туктаганчы яулык кем артында калганын белегә тиеш, әгәрдә инде белмәсә ул кешегә җаза бирелә.

ЧУМА ҮРДӘК , ЧУМА КАЗ.

Балалар парлашып бер-бер артлы басаларда бер парсыз калган укучы баса һәм такмаклап җырлый башлый:

Чума үрдәк, чума каз,

Чума үрдәк, чума каз

Тирән күлне ярата.

Кемне ( ) ярата, ярата.

Алда калган парсыз укучы шушы такмакны җырлаган вакытта парлар арасыннан чыга һәм үзенә пар сайлый, ә парсыз калган уенчы алга баса уен шулай дәвам итә.

Вальс стильләре белән танышу.

Бу бүлектә бал бәйрәмнәрен ничек үткәрәсен өйрәнү күбрәк теоритик өлештә башкарла. Аның күләмле бию һәм тарихи бию икәнлеге аңлатыла. Балалар бу биюне өйрәнгәндә күбрәк ритмны яхшы тоя белергә тиешләр. Шул ритмны бию ахырына кадәр алып барырга шулай ук хәрәкәтләрнең дә катлаулылыгына игътибар итәргә тиешләр.

җиңелчә генә өчкә санап аяк очларында йөрергә;

гәүдә дулкын кебек хәрәкәт ясарга тиеш;

хәрәкәтләр күбрәк түгәрәк буенча йөреп ясала;

парлашып биергә;

бер пар икенче парның кул сатыннан чыга, бу хәрәкәт алга һәм артка ясала;

кулларны кара-каршы куеп бер-берсенә йөз белән карап басып

уң һәм сулга чайкалу;

пар кара – каршы басып бер кулны алга сузып икенче кулны кыз егетнең җилкәсенә, егет кызның биленнән тотып бииләр.

Халык бию элементларын үстерү.

Халык биюләрен өйрәнгәндә иң беренче чиратта һәр халыкның гореф-гадәтен, йолаларын, киемнәрен рәсемнәргә карап өйрәнергә.

Халык биюләренең характерына туры килгән аяк һәм кул позицияләрен өйрәнәбез.

Татар халык бию: Татар халкының төп йөреше “үкчә баш ” дип аталган йөреш өйрәнелә. Малайлар бер аякка үкчәгә, икенче аяк очларына басалар, кызлар аяк очларында бииләр. Татар халы биюен күмәк һәм ялгыз башкарырга була.

Музыкаларына килгәндә кызу, салмак, акрын булырга мөмкин.

Украин халык биюе:

Украин биюе күңелле рухта җитез хәрәкәтләр белән башкарыла, украин биюендә аяк һәм кул торышы, сикереп аяк табанына төшү, 4нче позиция “ковырялочканы” өйрәнү. Биюне парлап башкаралар, парлар никадәр күбрәк булса, бию шулкадәр матурырак килеп чыга.

Рус халык биюе:

Рус халык биюен биш пар башкара, башта акрын музыкага 1,2,3дип санап атлап чыгалар, аннан музыканың ритмы арта бара, соңыннан күңелле кызу музыка белән тәмамлана. Биюдә күмәк һәм аерым башкарыла торган күнегүләр кертелә.

“Минем биюләрем”.

Шушы исем астында барлык өйрәнгән биюләрне һәр группа арасында конкурс, концерт оештыру һәм нәтиҗә ясау. Һәр группага грамоталар , мактау кәгазъләре, рәхмәт хатлары тапшыру.

Музейларга экскурсиягә театр һәм концертларга бару, хореографик конкурсларда һәм фестивальләрә катнашу. Һәр чыгышны мөмкин кадәр фотога төшерү һәм альбом төзү.

IV БҮЛЕК

Программа үтәлеше өчен шартлар һәм көтеләсе нәтиҗәләр.

Беренче елны балалар төп күнегүләрнең элементларын үзләштерәләр. Оештыру һәм хәрәкәтләрне өйрәнү элементлары үткәрелә. Шушы исәптән музыкаль белем формалаштырыла, төп төшенчәләр яхшы итеп өйрәнелә. Төп игътибар 1 класста кул һәм аякның формалашуына юшәлтелә. Ел дәвамында төрле хәрәкәтләр өйрәнелә һәм бию элементлары кертелә.

2 класста алган сәләтләр һәм осталыклар эшләнелә, бию композицияләре барлыкка килә, шунда элек өйрәнелгән бию элементлары кертелә. Музыка белән хәрәкәтнең кушылуы барлыкка килә. Ел азагында бию коллективлары формалаша, алар төгәлләнү композициясенә ия. Буш вакытта, балалар эшләгән материал ярдәмендә, мөстәкыйль рәвештә бию күнекмәләрен төзи башлыйлар.

3 нче һәм киләсе уку елы дәвамында уку эчтәлеге нәфис гимнастиканың аерым элементларына ия. Музыкаль белемне укыту тирәнтен өйрәнелә. Балаларга мөстәкыйль импровизацияләр булдыру рөхсәт ителә һәм бу укучының иҗади үсешенә, уңышларын күрергә зур йогынты ясый.

4 елда аерым группага йөрүче балалар мөстәкыйль рәвештә биюләрне өйрәнәләр, үзләре иҗат итәләр һәм барлык үткәрелгән чараларда катнашырга тиешләр.

Дәресләрдә актив катнашу өчен һәр балада кызыксыну һәм теләк уяту кирәк. Аякларда чишки һәм форма булырга тиеш, куркынычсызлык кагыйдәләре һәрдаим искә төшерелеп торыла, эл. приборларга һәм аппаратураларга рөхсәтсез кагылмаска.

Программа материалын уңышлы үзләштергән бала түбәндәгеләргә ия булырга тиеш:

мәктәп, мәдәния йортында , район күләмендә үткәрелгән чараларда актив катнашырга тиеш;

өйрәнгән хәрәкәтләрдән бию куя белергә;

һәр биюне башкарганда аңа туры килүче көйне, киемне сайлый белергә һәм биюне югары дәрәҗәдә башкарып чыгарга;

биюләрнең тарихы белән таныш булырга;

иҗади бәйгеләрдә катнашу.

Уку елы ахырында укучылар моны белергә тиеш:

төрле биюләрнең музыкаль фразаларын;

музыкаль әсәрнең такт һәм фраза бүленешен;

гәүдәнең төп торышын;

ритм һәм темп төшенчәләренең нәрсә икәнен;

көчле һәм көчсез өлешләрне;

кул һәм аяк позицияләрен.

Уку елы ахырында укучылар түдәнәгеләрне эшли белергә тиеш:

музыкаль кисәкләрне тыңлый һәм анализлый;

классик биюләрнең төп өлешләрен башкара;

бию комбинацияләрен башкара;

музыкаль фразаларга төгәл хәрәкәтләрне;

төрле халык бию көйләрен берсеннән-берсен аера белергә

V БҮЛЕК

Кулланылган әдәбият

Тагиров Г. Татарские танцы.

Настюков Г. Вечер танцы.

Татарские танцы, изательство магариф Казань 2002.

Степанова Л. Танце народа России 1973г.

Җәүдәт Ф.Халык җәүһәрләре тат. кит.нәшрияте Казан 1971.

Бекина С.И. Музыка и движения 1984.

Новые бальные танцы 1974.

Конорова Е. Методическое пособие по ритмике.- М., 1972.

Горшкова Е. О музыкальном творчестве в танце.- Дошкольное воспитание, 1991.-№12.

Укыту тәрбия планы.

Дәрес вакытында күңел ачу уеннары, видеолардан биюләр карау .

Концертларда , бәйрәмнәрдә катнашу.

Эшләгән эшләргә йомгак ясау.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/322784-rabochaja-programma