Открытый урок на тему Дешт1аьхьенаш

Открытый урок чеченского языка «ДЕШТ1АЬХЬЕНАШ»

Урокан тема:Дешт1аьхьенаш.

Урокан 1алашо: дешт1ьахьенаш йовзийтар, уьшязйаранбакъонахкхетор,дешт1аьхьенаш юкъахьйолушпредложенеш х1итто 1амор.

Урокан х1оттам

I. Урокан низам д1ах1оттор.
- Де дика хуьлдашун, бераш!
- (Диканцаехийла).
- Вайннохчийнметтанязъяран урок ю. Х1ара урок ас шуьца д1ахьур ю. 
Сан ц1е ю АнетаАдамсолтаевна...

Ц1ена язъяранминоташ.

- Таханавайхаза а, нийса а элп ч1 яздийрду. Цкъахьалхадоккхаэлп Ч1
яздийрдувай. Ас х1инца уьн т1ехь гойтушуна. 




- Х1инца жима элп ч1 яздервай.
- Ч1 элпюкъахь долу дешнашалал. (ч1ара, ч1аба, мукъ, къорза).
- Ч1 мукъаду, я мукъазаду? (мукъазаду).
-Предложени х1оттае ч1ара дошюкъахьдолуш. (Мусас хи чуьра ч1ара баьккхира).


II. Керла тема хьехар.

- Бераш, вайнтаханалера тема ю «Дешт1аьхьенаш», вайдуьйцар дет1ьахьенаш х1ун ю, уьшдешнашца муха язйо.

(Доска т1ехь) «Мичхьаду т1орказ?»
(Т1орказца, яьшкицаболх, предложенеш доска т1ехь д1а а язъеш).
- Хьовсал, бераш, мичхьаду т1орказ? (Т1орказ яьшки т1ехула ду).
- Х1инца, мичхьаду т1орказ? (Т1орказ яьшки т1ехь ду).
-Хьовсал, стенгахьду т1орказ? (Т1орказ яьшки к1ел ду).
- Х1инца мичахьду т1орказ? (Т1орказ яьшкичохьду).

-Хьовсал, бераш, доска т1е: кхупредложенешкахьмуьхарнашду х1уманаш билгалъендешнаш? (Т1орказ, яьшкибохуршду).
-Царел сов кхинмуьлхадешнашду х1окху предложенешкахь? (Уьшду т1ехула, т1ехь, к1ел, чохь).
- И дешнашпредложенешкахьстенналеладовай? (Дешнашнаюккъеуьйртосуш).
- Т1ехула, т1ехь, к1ел, чохьбохудешнашдоцуш ала мегардарий и предложенеш? (Мегардацара, х1унда аьлча, т1аккха уьшкхеташ а хиряцара я дешнийнвовшашцауьйрхиряцара).


-Бераш, чу, чуьра, т1е, т1ехь, т1ера, к1ел, к1елахь, чохь, уллохь, чухулабохучудешнехвай деш1ьахьенаш олу. Царех деш1ьахьенаш олу, ушьдешнашна т1аьхьа лелашхиларна. Тидам бел, бераш, уьшкоьртачудекъана, х1уманаш билгалъечудешнашна т1аьхьа лела. Дешт1аьхье къаьстинаязйо, х1унда аьлча, изашакъаьстинадошду.
Т1ехула, т1ехь, к1ел, чохьбохучудешнашаметтиггойту. Кхузахь деш1ьахье йоцуш ала мегардацара: Т1орказ яьшкиду. Цуьнан маь1на нийсахирдац.
-Схьаеллал аг1о 101, д1аеша бакъо. (2-3 деш-чойоьшубакъо).

Дешнаш чу, чуьра, т1е, т1ехь, т1ера, к1ел, к1елахь, чохь, уллохь, чухула деш1ьахьенаш ю. Дешт1аьхьенаш кхечудешнехкъаьстинаязйо: масала: парти т1ехь, ц1а чохь.

- Хьовсал, партит1ехь изанийсахирдац, цунделавайнагоизакъаьстинаязъешхиларпарти т1ехь
- Муьлха деш1ьахьенаш евзишуна? (Тхунаевзи чу, чуьра, т1е, т1ехь, т1ера, к1ел, к1елахь, чохь, уллохь, чухула дешт1аьхьенаш).
Мухаязйанеза дешт1ьахьенаш дешнашца? (Къаьстинаязйанеза).

Шардар 306 Д1аеша предложенеш.
Т1ера схьаязде. Билгалдаьхначудешнашна к1ел сиз хьакха. Дийца, уьшкхечудешнехкъастийна х1унда яздина.

1.Тхан школа хина юххехь ю. 2. Радио чухулаэшаршлекхира.
3. Со радионауллохь вара. 4. Бераша класса чуьра лампа латийра.

Шардар 307. Барта(устно).

Д1аеша. Стенах лаьцна ю х1ара текст? (берашхьуьнахдахархлаьцна ю).
Хаза де дара. Берашхьуьнахдахара. Царнадуккха а ораматашгира. Уьш сада1а охьахевшира. Султан юьхка т1е хиира. Раисий, Тамарийдитта к1ел сецира. Царнадитташ т1ехь декашолхазаршхезира. Хаза дара хьуьнхахь!
Шардар 308 Суьрташкахьовса. Суьртийн рог1аллехь т1ера схьаязъепредложенеш.

Лампа стоьла т1ехула кхозу.
Книжканашстоьла т1ехь 1охку.
Цицигстоьла к1елахь ду.
Книжканашстоьлан г1утакха чохь ю.
Дешт1аьхьенашна к1ел сиз хьакха.


III. 1амийнарг т1еч1аг1дар.

(Барта)
- Схьалахашардар 309, 103 аг1он т1ехь. Т1адамийн меттаоьшу дешт1аьхьенаш х1иттае.
- Х1окху предложенешкахь дешт1аьхье муьлха ю? (чуьра, чохь, чу).
- Дешт1аьхьенаш дешнашца муха язйо? (къаьстина).


IV. Урокан жам1 дар.

- Вай х1ун 1амийра таханаурокехь? (дешт1аьхьенаш муьлханиш ю 1амийра).
- Дет1аьхьенаш дешнашца муха язйо? (къаьстинаязйо).
- Муха предложенеш х1иттийра вайурокехь? (дешт1аьхьенаш юкъахьйолуш).

V. Ц1ахь банболх.

Ц1ахь яздан 310 шардар. Дешт1аьхьенашна к1ел сиз хьакха. Билгалдаьхначудешнашцапредложенеш х1иттае шайн дай-нанойшкаг1о а дойтуш.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/386872-otkrytyj-urok-na-temu-desht1ahenash