A method of teaching children to sing in the family and in kindergarten

Oilada va bog‘chada bolalarni ashula aytishga o‘rgatish metodi

Qo‘shiq har tomonlama bolani kamolga yetaklaydi. Bolalardagi musiqiy qobilyatni rivojlantirishga hamda bolaning barkamol yetuk avlod kishisi sifatida o‘sishiga yordam beradi. Bolalar bog‘chasida o‘rgatiladigan har bir qo‘shiq mazmuni va xarakterini ongli tushunishga o‘rgatish kerak bo‘ladi. Avvalambor tarbiyachi biror bir she’rni yod olishni dasturdan foydalangan holda o‘rganadi. Har bir tanlangan she’r bolaning qiziqishlari, bolaning ishlari, guruhlari hamda fasllarga qarab bayramlarning turlariga qarab o‘rgatiladi.

Qo‘shiq bolaning hayotida muhim rol o‘ynaydi. Qo‘shiq inson tafakkurini va ongini rivojlantiradi. Biz qo‘shiqni bolalarga o‘rgatayotganda avval qo‘shiq kuyini, keyin she’rini misrama-misra o‘rgatamiz. Qo‘shiq kuyini o‘rgatganda to‘rt xil musiqa asboblari orqali chalib yoki bo‘lmasa, biror-bir jonivorning ovozlarini berib, o‘rgatishimiz mumkin. She’rni esa bo‘g‘inlarga ajratib yoki chapaklar orqali yod oldiradi. Bolalar she’rlarni tezroq yod olishlari uchun she’r matnlarini takror aytishimiz kerak.

Agar bolaning xayoli bir joyda bo‘lmasa, musiqa tovushlarini va she’rni tez yod olishlari murakkab bo‘ladi. M T M yoshidagi bolalarning ongi, hali rivojlanmagan bo‘ladi. Shuning uchun ular kuyni sekin va uzoq muddatda yod olishadi. Bolalarga musiqa tovushlarini tushuntirib o‘rgatish zarur.

Bolalar tarbiyasida qo‘shiqning roli katta. Qo‘shiq lirikaning eng qadimgi turlaridan bo‘lib, kuylashga mo‘ljallangan bir necha modeli she’rdir.

Qo‘shiqlar kuy va ohang bilan aytiladi. Ba’zan qo‘shiq o‘yin bilan birga ijro etiladi. Demak qo‘shiq uchun she’r va kuy kerak. Qo‘shiq xalq og‘zaki ijodining eng ko‘p tarqalgan va ommalashib ketgan janrlaridan biridir. Qo‘shiqlar xalq turmushi va mehnatning ijodiy mahsuli bo‘lib, unda xalqning orzu tilaklari qalb sadolari turli-tuman hayotiy tuyg‘ulari ifodalangan.

Qo‘shiqlar o‘quvchilarning nafosatini o‘rgatishga, ularni hayot va mehnatga, muhabbat, vatanparvarlik, do‘stlik, qahramonlik, baynalminallik, insonparvarlik kabi oliyjanob fazilatlar ruhida tarbiyalshga yordam beradi.

Qo‘shiq hayot mohiyati va mazmuniga mos shakllarda tuziladi. Masalan: bolalar bog‘chalarida tarixiy qo‘shiqlardan foydalansak bo‘ladi.

« Xon zulmi», «Ming la’nat», «Xondan dod» va shunga o‘xshash musiqalardan foydalanish mumkin. Yana o‘zimizning milliy musiqalarimizni aytishni ham bolalarga o‘rgatishimiz mumkin ekan. Masalan: «Chitti gul», «Boychechak», «Laylak keldi» va hokazolar.

Bu musiqalar mavzu jihatdan mehnat, ishqiy, lirik qahramonlik qo‘shiqlariga va shu kabi boshqa turlarga bo‘lishimiz mumkin. Hayot tajribalariga asoslanmagan rang-barang qo‘shiqlar orqali xalqning g‘am-hasrat, dushmanga nisbatan ga’zab va nafrati kabi his-tuyg‘ulari izhor etiladi.

Qo‘shiq bolani erkalatadi, o‘yinga boshlaydi, uni his qilish qobilyatini o‘stiradi, fikrlashga o‘rgatadi.

Bola tug‘ilgan kunidanoq onaning mehr to‘la allasini tinglaydi.

Bunda onaning bolaga bo‘lgan samimiy chuqur muhabbati bilan birga, farzandning jamiyatga mos, yaxshi farzandlar egasi bo‘lib tarbiyalanishini ta’sirli, ohangdor qo‘shiq orqali ifodalaydi:

Alla, bolam, alla,

Jonim bolam, alla.

Ikki ko‘zim, alla,

Shirin so‘zim, alla.

Alla bolam, baxti bor,

Har narsaning vaqti bor.

Jonim bolam, alla,

Shirin so‘zim, alla.

Ikki ko‘zim, alla,

Jonim bolam, alla,

Allada yaxshi tarbiya ko‘rgan bola jamoa o‘rtasida, to‘y tomoshalarda, ota-onaning obro‘zi uning shuhrati sifatida ta’riflanadi. Alla bolani chaqaloqlik davridanoq ohanglar vositasida ezgulikka chorlaydi.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/482694-a-method-of-teaching-children-to-sing-in-the-