Планируемые результаты по татарскому языку

БҮЛЕК

5

6

«Фонетика, орфография һәм графика»

Татар теленең авазлар системасы: сузык һәм тартык авазлар составын белә. Тартык авазлар үзенчәлеге ([къ], [гъ], [w], [җ], [ң], [һ], [ч] [‘] (һәмзә), ике тартык янәшә килгән сүзләр (аккош, китте). Ике авазга билге булып йөрүче я, ю, е хәрефләре. Дифтонглар.Сингармонизм законы. Сингармонизм законына буйсынмау очраклары. Калын һәм нечкә әйтелешле сүзләр. Кыска һәм озын сузыклар. Яңгырау тартыкларның иҗек яки сүз ахырында саңгыралануы. Җөмләнең мәгънәви төркемнәргә бүленешен белә.

Татар теленең барлык авазларын дөрес әйтә белә.

Сүз, җөмлә, текст эчендә бирелгән авазларны күрсәтә белә. Телдән сөйләм яисә кычкырып уку барышында, татар теленә хас авазларның әйтелеш нормаларын саклый. Сүз, фраза басымын дөрес куеп уку белә. Җөмләләрнең ритмик-интонацион үзенчәлекләренә карап, төрләрен (хикәя, боеру, тойгылы) аера белә.

Тиңдәш кисәкле җөмләләрне дөрес интонация белән укый белә. Татар теленең авазлар системасы: сузык һәм тартык авазлар составын белә. Тартык авазлар үзенчәлеге ([къ], [гъ], [w], [җ], [ң], [һ], [ч] [‘] (һәмзә), ике тартык янәшә килгән сүзләр (аккош, китте). Ике авазга билге булып йөрүче я, ю, е хәрефләре.Дифтонглар.Сингармонизм законы. Сингармонизм законына буйсынмау очраклары. Калын һәм нечкә әйтелешле сүзләр. Кыска һәм озын сузыклар. Яңгырау тартыкларның иҗек яки сүз ахырында саңгыралануы. Җөмләнең мәгънәви төркемнәргә бүленеше. Хикәя, боеру, тойгылы җөмләләрнең ритмик-интонацион үзенчәлекләрен өйрәнә. Санау интонациясе. Сөйләм этикеты үрнәкләренең интонациясен өйрәнә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Инглиз телендәге кайбер авазларның әйтелеше белән татар теле авазлары арасындагы уртаклыкны ачыклау, инглиз теле белән чагыштырып өйрәнү.

Инглиз телендәге кайбер авазларның әйтелеше белән татар теле авазлары арасындагы уртаклыкны ачыклау, инглиз теле белән чагыштырып өйрәнү.

«Сүз төзелеше (морфемика)»

Сүз ясалышы ысулларын: парлы, кушма һәм тезмә сүзләрне өйрәнә.

Сүз ясалышы ысулларын: парлы, кушма һәм тезмә сүзләрне, күп мәгънәле сүзләрне өйрәнә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Татар теле дәресләрендә алган белем һәм күнекмәләрне телнең кеше һәм җәмгыять тормышында тоткан урынын аңларга ярдәм итү.

Татар теле дәресләрендә алган белем һәм күнекмәләрне телнең кеше һәм җәмгыять тормышында тоткан урынын аңларга ярдәм итү.

«Лексикология»

Телдән һәм язма сөйләмдә программага кертелгән лексик берәмлекләрне дөрес әйтә һәм куллана Сүзләрнең синонимнарын, антонимнарын табарга һәм рус теленә тәрҗемә итәргә өйрәнә.

Өйрәнгән лексик омонимнарныңмәгънәләрен дөрес аңлауга ирешә.

Сүзләрнең синонимнарын, антонимнарын табарга һәм рус теленә тәрҗемә итәргә өйрәнә. Телдән һәм язма сөйләмдә программага кертелгән лексик берәмлекләрне дөрес әйтә һәм куллана. Сүзләрне тематикага карап берләштерә (аерып ала). Сүзләргә ялганган аффиксларның төрләрен таный, аера белүне камилләшттерә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Татар телен рус теле белән бәйләп, сөйләмне дөрес куллана, бәяли белергә, үз фикереңнең уңай һәм тискәре якларын аңларга өйрәтү.

Татар телен рус теле белән бәйләп, сөйләмне дөрес куллана, бәяли белергә, үз фикереңнең уңай һәм тискәре якларын аңларга өйрәтү.

“Морфология”

Боерык фигыльнең барлыкта һәм юклыкта II зат төрләнешен сөйләмдә куллану.

Хәзерге заман хикәя фигыльнең барлыкта һәм юклыкта зат-сан белән төрләнеше.

Билгеле үткән заман хикәя фигыльнең барлыкта һәм юклыкта зат-сан белән төрләнеше.

Билгесез киләчәк заман хикәя фигыльнең барлыкта зат-сан белән төрләнеше белән танышу.

Фигыльнең инфинитив формасын сөйләмдә куллану.

Фигыльнең инфинитив формасын модаль сүзләр (кирәк, кирәкми, ярый, ярамый) белән сөйләмдә куллану.

Эшләргә телим конструкциясен сөйләмдә куллану.

Сыйфат дәрәҗәләре белән таныштыру, аларны сөйләмдә куллану.

Өчен, шикелле бәйлекләрен сөйләмдә куллану.

Кереш сүзләрне (минемчә, синеңчә, билгеле, әлбәттә, беренчедән, минем фикеремчә) сөйләмдә куллану.

Татар телендә исемнәргә аффиксларның кушылу тәртибе белән таныштыру.

-лык/-лек; -даш/-дәш, -таш/-тәшисем ясагыч кушымчалары белән таныштыру.

Зат алмашлыкларының урын-вакыт килешендә төрләнешен сөйләмдә куллану.

Мин, син, ул зат алмашлыкларын төшем килешендә сөйләмдә куллану.

Ялгызлык һәм уртаклык исемнәрен, исемнәрнең тартым, килеш белән төрләнешен өйрәнә. Тартымлы исемнәрне килешләрдә төрләндерү, текстта таный белү. Бәхеткә каршы, кызганычка каршы, киресенчә кереш сүзләрен сөйләмдә кулланырга өйрәнә. Җөмләнең баш кисәкләре: ия һәм хәбәр, алар арасында сызык куелу очраклары белән таныштыру.

Барыйм әле төзелмәсе белән таныша. Чакыру кәгазе яза белергә өйрәнә. Барасы килә, эчәсе килми төзелмәләре белән таныша. Минем барасым килә (килми) төзелмәсен куллану. Ясалма сыфатлар, сыйфатның гади, чагыштыру һәм артыклык дәрәҗәләрен камилләштерә. Сан төркемчәләрен, микъдар, тәртип, җыю, чама, бүлем саннарын аерырга өйрәнә. Рәвеш, актив кулланылыштагы рәвешләрне сөйләмдә дөрес кулланырга өйрәнә.

1)Хикәя фигыль. Хикәя фигыльнең хәзерге, билгеле һәм билгесез үткән заман, билгеле һәм билгесез киләчәк заман формалары. Барлыкта һәм юклыктазат-сан белән төрләнешен камилләштерә.

2)Шарт фигыль. Шарт фигыльнең барлыкта һәм юклыкта зат-сан белән төрләнеше. Кире шарт фигыльнең ясалышын өйрәнә.

3)Инфинитив. Инфинитив формасының модаль сүзләр белән (кирәк (түгел), тиеш (түгел), ярый (ярамый) сөйләмдә кулланылышын өйрәнә.

4)Теләк фигыльнең 1 нче зат берлек һәм күплек сан формаларын өйрәнә.

5)Хәл фигыльнең - -гач/-гәч, -кач/-кәч; формасын өйрәнә.

Беләнбәйлегенең сөйләмдә кулланылышы. Кызганычка каршы, бәхеткә каршы, киресенчә кереш сүзләренең сөйләмдә кулланылышын өйрәнә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Рус теленең грамматик категорияләрен татар телен өйрәнгәндә куллану, рус теле белән чагыштырып татар теленең морфологик кагыйдәләрен өйрәнү, белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

Рус теленең грамматик категорияләрен татар телен өйрәнгәндә куллану, рус теле белән чагыштырып татар теленең морфологик кагыйдәләрен өйрәнү, белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

«Синтаксис»

Укучы сораулар куеп, сүзтезмәдәге һәм җөмләдәге сүзләр арасындагы мәгънә бәйләнешен ачыклый;

җөмләләрнең әйтү максаты буенча төрләрен (хикәя, боеру, тойгылы, сорау) билгели;

җөмләдәге тойгылы һәм тойгысыз интонацияне аера;

җөмләнең баш һәм иярчен кисәкләрен таба;

Сүз, сүзтезмә һәм җөмләләрне бер-берсеннән аерырга өйрәнә;

Җөмләдә ия белән хәбәрнең зат-санда ярашуы.

Укучы сүз, сүзтезмә һәм җөмләләрне бер-берсеннән аерырга өйрәнә, сораулар куеп, сүзтезмәдәге һәм җөмләдәге сүзләр арасындагы мәгънә бәйләнешен ачыклый, җөмләләрнең әйтү максаты буенча төрләрен (хикәя, боеру, тойгылы, сорау) билгели, җөмләдәге тойгылы һәм тойгысыз интонацияне аера, җөмләнең баш һәм иярчен кисәкләрен таба, тиңдәш кисәкле җөмләләрне аера.Туры сөйләм белән таныша. Раслау һәм инкарь җөмләләр, гади, җәенке җөмләләр, хикәя, сорау, боеру җөмләләрне өйрәнә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Рус һәм чит телләр белән бәйләп, татар теленең милли-мәдәни үзенчәлекләрен өйрәтү, алган белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

Рус һәм чит телләр белән бәйләп, татар теленең милли-мәдәни үзенчәлекләрен өйрәтү, алган белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

«Орфография һәм пунктуация»

Дөрес язу кагыйдәләрен өйрәнелгән күләмдә куллана белә. Сүзнең дөрес язылышын орфографик сүзлектән карап билгели. Конкрет бер тема буенча хикәя төзи белә.

Дөрес язу кагыйдәләрен өйрәнелгән күләмдә куллана белә. Сүзнең дөрес язылышын орфографик сүзлектән карап билгели. Конкрет бер тема буенча хикәя төзи белә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Рус белән чагыштырып өйрәнү, фикерне төгәл бирердәй сүзтезмә һәм җөмләләрне татар теле хәзинәсеннән сайлап ала белү, тыныш билгеләренең куелышын рус теле белән чагыштырып өйрәнү.

Рус белән чагыштырып өйрәнү, фикерне төгәл бирердәй сүзтезмә һәм җөмләләрне татар теле хәзинәсеннән сайлап ала белү, тыныш билгеләренең куелышын рус теле белән чагыштырып өйрәнү.

БҮЛЕК

5

6

«Фонетика, орфография һәм графика»

Уку кагыйдәләренә нигезләнеп, сүзләрне төркемләү. Сүзләрне транскрипция буенча уку мөмкинлеге бирелә.

Татар теленең барлык авазларын дөрес әйтә белү өчен,сүз, фраза басымын дөрес куеп уку белү,укучылар телдǝн һǝм язма формада аралашу ѳчен, тѳрле мǝгълүмати чараларның мѳмкинлеклǝреннǝн киңрǝк файдалана белү мөмкинлеге бирелә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Татар телен рус теле белән бәйләп, телләр һәм халыклар арасындагы уртак хәзинә – рухи кыйммәтләргә ихтирам, башка милләт вәкилләренә карата түземле–ихтирамлы мөнәсәбәт тәрбияләү.

Инглиз кайбер авазларның әйтелешен татар теле авазлары арасындагы уртаклыгын ачыклау, инглиз теле белән чагыштырып өйрәнү.

«Сүз төзелеше (морфемика)»

Укучы дәреслектә тәкъдим ителгән үрнәк буенча мәгънәле кисәкләренең чикләре ачык күренеп торган сүзләрнең төзелешен дәреслектә бирелгән күләмдә тикшерә алу мөмкинлеге бирелә.

Укучы дәреслектә тәкъдим ителгән үрнәк буенча мәгънәле кисәкләренең чикләре ачык күренеп торган сүзләрнең төзелешен дәреслектә бирелгән күләмдә тикшерә алу мөмкинлеге бирелә.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Татар теле дәресләрендә алган белем һәм күнекмәләрне телнең кеше һәм җәмгыять тормышында тоткан урынын аңларга ярдәм итү.

Татар теле дәресләрендә алган белем һәм күнекмәләрне телнең кеше һәм җәмгыять тормышында тоткан урынын аңларга ярдәм итү.

«Лексикология»

Укучы, текстларда кабатлаулар булдырмас өчен, кирәкле синонимнар, антонимнар табу, текстта туры һәм күчерелмә мәгънәле сүзләрне билгеләү, аларның урынлы кулланылышын бәяләү, тәкъдим ителгән сүзләр арасыннан тиешлесен сайлап алу мөмкинлеге ала.

Укучы, текстларда кабатлаулар булдырмас өчен, кирәкле синонимнар, антонимнар табу, текстта туры һәм күчерелмә мәгънәле сүзләрне билгеләү, аларның урынлы кулланылышын бәяләү, тәкъдим ителгән сүзләр арасыннан тиешлесен сайлап алу мөмкинлеге ала.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Татар телен рус теле белән бәйләп, сөйләмне дөрес куллана, бәяли белергә, үз фикереңнең уңай һәм тискәре якларын аңларга өйрәтү.

Татар телен рус теле белән бәйләп, сөйләмне дөрес куллана, бәяли белергә, үз фикереңнең уңай һәм тискәре якларын аңларга өйрәтү.

“Морфология”

Укучы дәреслектә тәкъдим ителгән үрнәк буенча исемгә, алмашлыкка, сыйфатка, фигыльгә морфологик анализ ясау һәм аның дөреслеген бәяләү мөмкинлеге ала.

Укучы дәреслектә тәкъдим ителгән үрнәк буенча исемгә, алмашлыкка, сыйфатка, рәвешкә, санга, фигыльгә морфологик анализ ясау һәм аның дөреслеген бәяләү мөмкинлеге ала.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Мөстәкыйль рәвештә уку кагыйдәләренә нигезләнеп, сүзләрне төркемли алу.

Рус теленең грамматик категорияләрен татар телен өйрәнгәндә куллану, рус теле белән чагыштырып татар теленең морфологик кагыйдәләрен өйрәнү, белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

«Синтаксис»

Укучы сүз, сүзтезмә һәм җөмләләрне бер-берсеннән аерырга өйрәнә, сораулар куеп, сүзтезмәдәге һәм җөмләдәге сүзләр арасындагы мәгънә бәйләнешен ачыклау,җөмләләрнең әйтү максаты буенча төрләрен (хикәя, боеру, тойгылы, сорау) билгеләү мөмкинлеге бирелә.

Укучы сүз, сүзтезмә һәм җөмләләрне бер-берсеннән аерырга өйрәнә, сораулар куеп, сүзтезмәдәге һәм җөмләдәге сүзләр арасындагы мәгънә бәйләнешен ачыклау,җөмләләрнең әйтү максаты буенча төрләрен (хикәя, боеру, тойгылы, сорау) билгеләү,дәреслектә тәкъдим ителгән үрнәк буенча гади җөмләгә синтаксик анализ (җөмлә кисәкләре буенча) ясау һәм аны тикшерүнең дөреслеген бәяләү мөмкинлеге ала.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Рус һәм чит телләр белән бәйләп, татар теленең милли-мәдәни үзенчәлекләрен өйрәтү, алган белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

Рус һәм чит телләр белән бәйләп, татар теленең милли-мәдәни үзенчәлекләрен өйрәтү, алган белемнәрне төрле тел күренешләрен аңлатуда куллану.

«Орфография һәм пунктуация»

Укучы конкрет бер тема буенча хикәя төзү, үзеңне борчыган проблемага карата үз фикерләреңне язмача җиткерә белү, текстлар төзегәндә орфографик һәм пунктуацион хаталарны булдырмау өчен, язганнарны үзгәртү, хаталар өстендә эшләгәндә, аларның сәбәпләренә төшенү һәм алдагы язма эшләрдә хата җибәрмәү юлларын ачыклау мөмкинлеге ала.

Укучы конкрет бер тема буенча хикәя төзү, үзеңне борчыган проблемага карата үз фикерләреңне язмача җиткерә белү, текстлар төзегәндә орфографик һәм пунктуацион хаталарны булдырмау өчен, язганнарны үзгәртү, хаталар өстендә эшләгәндә, аларның сәбәпләренә төшенү һәм алдагы язма эшләрдә хата җибәрмәү юлларын ачыклау мөмкинлеге ала.

Башка фәннәрне өйрәнгәндә һәм көндәлек тормышта

Рус белән чагыштырып өйрәнү, фикерне төгәл бирердәй сүзтезмә һәм җөмләләрне татар теле хәзинәсеннән сайлап ала белү, тыныш билгеләренең куелышын рус теле белән чагыштырып өйрәнү.

Рус белән чагыштырып өйрәнү, фикерне төгәл бирердәй сүзтезмә һәм җөмләләрне татар теле хәзинәсеннән сайлап ала белү, тыныш билгеләренең куелышын рус теле белән чагыштырып өйрәнү.