Николай Якутскай «Хотой дођоро» саха литературатын уруогун технологическай картата

Оҥордо:

Яковлев Степан Ионович

Уруок:

Саха тыла

Кылаас:

3 кылаас

Тиэмэ:

Николай Якутскай «Хотой дођоро».

Сыала-соруктара, түмүктэрэ

1. Николай Якутскай «Хотой дођоро» айымньытын аађыы, үөрэтии.

2. Айымньыны кытта үлэлиир үөрүйэҕи иҥэрии.

3.Айылђађа, кыылларга, көтөрдөргө харыстабыллаах сыһыаны иитии.

Үөрэнээччигэ үөрэх дэгиттэр дьайыыларын иҥэрии:

Тус санааны, сыһыаны сайыннарар үөрүйэх (ытык өйдөбүл – личностные УУД):

1)    Айымньыны аађан, ис хоһоонун ырытан, үөрэтэн олоххо туох суолталааҕын өйдүүр;

2)    Тугу билэрин-билбэтин, тугу ситэри үөрэтиэхтээҕин, өйдүөхтээђин арааран өйдүүр;

3)    Бэйэтин сатаан сыаналыыр.

Билэр-көрөр үөрүйэх (познавательные УУД):

1)    Υлэ сыалын-соругун таба туруорар;

2)    Ылбыт билиитин сатаан түмэр, сыаналыыр;

3)    Билиини - көрүүнү ааҕан кэбэҕэстик ылар.

Бэйэни салайар-дьаһайар үөрүйэх (регулятивные УУД):

1)    Υлэтин сатаан былаанныыр;

2)    Хайа да үлэ кэмигэр сыал сатаан туруорар;

3)    Тус бириэмэтин сатаан туһанар.

Бодоруһар үөрүйэх (коммуникативные УУД):

1)    Тус санаатын этэр, суруйар;

2)    Бииргэ тапсан үлэлиир;

3)    Дьону өйдүүр.

Туттар тэрил

Презентация, проектор, дуоска, түҥэтиллэр карточкалар.

Уруок хаамыыта

Уруок тутула

Учуутал дьайыыта

Үөрэнээччи дьайыыта

Тэрээһин чаас

-Үүммүт үтүө күнүнэн!

Уруокпутун саӄалыыбыт.

-Үтүө күнүнэн!

Ылбыт билиилэрин чиҥэтэн, саҥа тиэмэҕэ киирии

- Ааспыт уруокка барбыппытын хатылаан ылыахпыт. Бары дуосканы көрөбүт. Ыйытыыларга эппиэт.

- Бэриллибит ребуһу таайан, бүгүҥҥү уруокпут тиэмэтин билиэхпит.

- Саамай сөп. Ол аата бүгүн биһиги уруокка туох туһунан кэпсэтэрбит буолуой? Ким туох диэн сабаӄалаата?

Бүгүҥҥү уруокка биһиги дођор туһунан барыахпыт. Дођор араас буолар. Киһи киһилиин дођордоһор. Ыт эмиэ киһи дођоро диэн билэбит. Онтон бүгүн кэпсэтэр дођорбут отой атын харамай буолар. Бары дуосканы көрөбүт, туох ойууламмытый?

- Бүгүҥҥү уруокка туох туһунан аађар эбиппитий? Хотой туһунан кылгастык билиһиннэрии.

(оҕолор эппиэттэрэ)

- дођор

- дођордоһуу

- хотой

Кинигэнэн үлэ.

Саҥа тиэмэнэн үлэ.

Тылбытын байытабыт.

- Кинигэбитин арыйдыбыт с.82.

- Айымньыны аађан сађалыыбыт.

- Аађа олорон өйдөөбөтөх тылларгытын харандааһынан аннынан тардан иһиҥ, аађан бүтэн баран айымньы ис хоһоонун быһаарсыахпыт, өйдөммөт тыллары тэтэрээккэ быһаарыытын суруйуохпут.

-Аађан бүттүбүт. Тэтэрээппитигэр үлэлиэхпит. Тэтэрээппитин арыйдыбыт. Тылбытын байытан саҥа тылларбытын тэтэрээппитигэр сурунабыт.

-Сиспит көнө. Тэтэрээппит арыый иҥнэри.

(Экраҥҥа көстөр саҥа тыллары тэтэрээттэригэр суруналлар.)

(презентация көстөр)

(оӄолор эппиэттэрэ)

Сынньалаҥ мүнүүтэ

- Турдубут. Кыратык сынньана түһүөхпүт.

Илиибитн уунабыт,

Аргыый хааман ылабыт.

Биир сиргэ ыстанабыт.

Онтон чохчойон ылабыт.

Тыаһа суох олоробут.

(сынньалаҥ хамсаныылары оҥороллор)

Ылбыт билиини чиҥэтии.

Таһымынан үлэ.

- (Айымньы ис хоһоонугар ыйытыылары биэрии.)

-Бу айымньы биһигини туохха үөрэтэрий? Айылђађа, кыылларга, көтөрдөргө биһиги хайдах сыһыаннаһыахтаахпытый?

-Чуумпурдубут. Билигин ылбыт билиибитин чиҥэтэн сорудах толоруохпут. Сорудахпытыгар икки таһымынан үлэ бэриллибит. Ким ханнык таһымы оҥорорун бэйэтэ талар.

1 таһым: Аахпыт кэпсээҥҥитигэр үс ыйытыыта толкуйдаан суруйуу.

2 таһым: Аахпыт кэпсээҥҥитигэр былаан оҥоруу.

- Сорудаҕы өйдөөтүгүт? Салгыы бэйэбит оҥоробут. Ким бүппүт биллэрэр.

- Билигин үлэбитин бэрэбиэркэлэниэхпит. Бастакы таһымы ким оҥордо? Илиибитин уунабыт.

… этиэҕэ, бэйэтэ суруйбут ыйытыыларын ааҕыаҕа, атыттар илиибитин уунан эппиэттиибит.

Иккис таһымы ким оҥордо? Илиибитин уунабыт.

… этиэҕэ, бэйэтэ суруйбут былаанын ааҕыаҕа, атыттар истэбит.

- Бэйэбит үлэбитин сыаналанабыт. Ким хас сыана туруорда? Тоҕо?

(Экраҥҥа көстөр презентациянан үлэ.)

(Ођолор эппиэттэрэ)

(оӄолор эппиэттэрэ)

Түмүк. Бэйэ үлэтин сыаналаныы

- Бүгүҥҥү уруокпутугар биһиги туох туһунан кэпсэттибит?

- Бу кэпсээнтэн туох саҥаны биллибит?

- Бэйэбит үлэбитин сыаналанабыт. Ким туохха ыарырҕатта? Ким тугу сөбүлээтэ?

(оӄолор эппиэттэрэ)

Дьиэҕэ сорудах

Айымньы ис хоһоонугар уруһуй.

(Оҕолор дьиэҕэ үлэлэрин дневниктарыгар суруналлар.)