Конспект открытого занятия в подготовительной группе «Зима» на осетинском языке

Темæ: «Зымæг».

Нысантæ: – Ахуыр кæнын сабиты нывмæ лæмбынæг кæсын. – Архайын нывмæ гæсгæ чысыл радзырдтæ хъуыды кæнын. Дарддæр сабиты боны хæйттимæ зонгæ кæнын, фæлгæнæн парахатт кæнын.

Дзырдуат: райсом, сихор, изæр, митмитгæнæг, сырддонцъи,.мит,арс, рувас, таерхъус,дзоныгъ.

Цæстуынгæ æрмæг: сюжетон ныв: «Зымæг куыд хорз у». Йæ мидис – зымæгон хъæзтытæ.

Ахуыры нывæст:

Хъ. Уæ райсом хорз, сабитæ! (Сывæллæттæ салам дæттынц.)

Ангуылдзты гимнастикае: Уый у ма баба- хистар аенгуылдзма амоны

Уый у ма нана –Амонан ангуылзма амоны

Уый у мА фыд –Астæуггаг ангуылдзмае амоны

Уый у мА мад –анæном ангуылдзма амоны

Уый- мæхæдæг –кæстарангуылдзма амоны

Бинонтан са бæттæг.

Хъ. Цымæ афæдзы афонтæй кæцы ралæууыд? (Сывæллæттæ дзуапп дæттынц.)

Хъ. Зымæг. Диссаджы афон у. Ныууарыди бирæ мит. Мит бамбæрста быдыртæ, бæлæстæ хæдзæртты сæртæ. Хъæды сырдтæн хæринаг агурын сси зын . Сабиты кæртæй хæдзармæ нал фаефæнды, кæрты сын хъæлдзæгдæр у. Хъазынц дзоныгътыл, бырынц къахдзоныгътыл æмæ къахкъæлæттыл, хъазынц хоккейæ, аразынц хæдзæрттæ æмæ митын лæг. Зымæджы тыххæй бирæ рæсугъд нывтæ скодтой нывгæнджытæ. Бирæ аив уацмыстæ ныффыстой фысджытæ.

Чи фæкалдта кæрты , Уый ссад нæ байтыд

Урс-урсид ыссад? Фæлæ та нæм тагъд

Цавæр лаæмае разынд Фаронау йæ рады

Ахæм стыр бæкад? Хъал зымæг æртахт

Урс зачъе зæронд лæг

Урс бæхæй æрхыст

Йемæ нын æрхаста

Зымæджы фæлыст

Хъ. Ныртæккæ сæмбырд кæндзыстæм лыггаг нывтæ!

ХЪ. Ацы нывтæ сты цавæр нывтæ?( Зымæгон темæйы нывтæ)

Æнæнхъæлæджы дуар чидæр «æрбахоста», хъомылгæнæг æрбахаста чыргъаед! Уый æрбарвыста Зымæг.Фæлæйæцæмæй бакæнæм, уый тыххæй хъæуы зæгъын диссаджы,кæлæн ныхæстæ:

Ка,кæ,ко,ки,ку,кы,ке.

къа ,къæ,къо,къи,къе,къу

Къæ-къæ –къæлæу,

Къо-къо-къогъо.

Байгом диссаджы чырын. Йæ хуылфы ис бирæ хæсæвæрдтæ,æмæ сын хъуамæ саразæм.Зымæг æрбаллæуыд æмæ йæ фæнды базонын куыд зонут зымæджы нысантæ.

1 Хъас: митыкъуыбар æппары сывæллæттæм æмæ сæм фæрстытæ дæтты.

Хъ. Цавæр вæййы зымæг?(уазал, митджын ,хъызт, рæсугъд ,хъæлдзæг. )

Мит цавæр вæййы? (урс, хæмпус, æрттиваг, хуылыз ,хъысхъысгæнаг.)

Хъ. Цавæр дзаумæттæ скæнæм нæ уæлæ зымæджы?( хъарм дзаумæттæ: худ, кæрц,æрмкъухтæ, хъуырбæттæнттæ ,цырыхъытæ ,цъындатæ) Нывтæм гæсгæ радзурæт радзырд сывæллæттæ.

Хъ. Цы равдыста нывгæнæг йæ нывы? (Сывæллæттæ дзуапп дæттынц.) Ахъуыды кæнут æмæ зæгъут, куыд схонæн ис ацы ныв? (Байхъусын сывæллæтты дзуаппытæм æмæ хатдзæг скæнын.) Бонæн та йæ кæцы афон æвдыст цæуы нывы, (Сывæллонæн дзуапп раттын йæ бон куынæ уа, уæд хъомылгæнæг иннæты фæрсы.)

Хъ. Ды та, Зæлинæ, куыд зæгъдзынæ? Ныр изæр у æви райсом? З. Райсом. (Хъомылгæнæг домы æххæст дзуапп.)

Хъ. Райсомæй мах цы фæкусæм рæвдауæндоны? (Байхъусын сывæллæтты дзуаппытæм.) Раст у, райсомæй махмæ вæййы ахуыртæ. Лæмбынæг ма иу хатт æркæсут нывмæ. (Сывæллæттæ дзурынц, хъомылгæнæг сын сæ ныхасмæ хъусы æмæ хатдзæг кæны.) Изæрырдæм мах фæтагъд кæнæм нæ хæдзæрттæм. – Кæд рацæуынц сабитæ сæ хъомылгæнæгимæ кæртмæ? Цафон вæййы? (Сывæллæттæ кæд нæ арæхсой дзуапп раттынмæ, уæд хъомылгæнæг йæхæдæг дзуры.) Хъ. Сихорафон фæхъазæм. Зæгъут-ма иумæ: «Сихорафон кæрты фæхъазæм». (2–3 хатты.) – Цæмæй бæрæг у нывы, сывæллæттæ сихорафон хъазынц, уый?

С. Кæсы хур, бон у хъарм. Ихындзæгтæ тайынц хуры хъармæй æмæ тæдзынц.

Хъ. «Иу зымæгон хъарм бон сихорыл сабитæ сæ хъомылгæнæгимæ рацыдысты кæртмæ. Алы саби дæр йæхицæн куыст ссардта». Дарддæр та, сабитæ, радзурут сымах. Кæй тыххæй радзурдзынæ, Геор? Г. (амоны нывмæ). Мæнæ лæппутæ дзоныгъыл бырынц.

Хъ. Ды та, Зæлинæ, кæй тыххæй радзурдзынæ? З. Чызджытæ æмæ хъомылгæнæг аразынц митын лæг. Афтæ алы сывæллонæн дæр ныхасы бар раттын. 2–3 сабийы нывмæ гæсгæ дзурынц.

Хъ. . Хъомылгæнæг дарддæр амоны, бæласыл цы цъиутæ бадынц, уыдонмæ.

Хъ. Цы сты адон та? Цавæр цъиутæ сты? Кæцæй февзæрдысты? Сывæллæттæ алыхуызон дзуаппытæ дæттынц, хъомылгæнæг хатдзæг кæны.

Хъ. Бæласыл бадынц сырддонцъиутæ æмæ митмитгæнæг. Зæгъæм-ма иумæ: «Митмитгæнæг, Халон, бæлон ,Хъæдхой, сырддонцъиу». Алы маргъы ном дæр дзурынц 2–3 хатты.

. Хъ. Зымæг ам цы цъиутæ баззайынц, уыдон хонæм зымæгиуатгæнæг. Зæгъут-ма иумæ: «Зымæгиуатгæнæг цъиутæ». (2–3 хатты дзурынц иумæ, стæй алы сывæллон дæр хицæнæй.)Базон-базонтæ:

Йæ хъуын бур æмæ лæгъз

Йæ къæдзил даргъ

Цæры хъæды хъæуы та кæрчытæ нымайы (рувас)

Зымæг урс-сæрд цъæхх

Никæй тыхсын кæны .

Йæхæдæг алкæмæй дæр тæрсы. (тæрхъус)

Бæласæй бæласмæ гæпп- гæпп кæны

Фæлæ цъиу нæу.

Бур у фæлæ рувас нæу. (Æхсæрсæттæг)

Хъ.Нывтæм гæсгæ радзурынкæнæм сывæллæттæнхъæды сырдтæ куыд æрвитынц зымæг.

С. Дзурынц нывмæ гæсгæ радзырд.

ХЪ: Зымæджы уазал вæййы сырдтæн æмæ мæргътæн дæр. Тæрхъустæ скæнынц урс кæрцытæ, цæмæй сæ ма уыной миты нæдæр бирæгътъ, нæдæр рувастæ, нæдæр цуанонтæ, фехсынынц урс гæдыбæлас æмæ фæрвбæласы цъæрттæ, фембæхсынц дзыхъхъыты къудзиты бын.

Æрсытæ адджын фынæй фæкæнынц сæ хъоргъты. Æхсæрсæтджытæ гæппытæ кæнынц къалиутыл, æхсынынц гыркъотæ, зокъотæ гыркъотæ. се ппытæ сын скъахынц, хъызт бонты та бамбæхсынц хуыггомты æмæ фæфынæй кæнынц, сæхи нытымбыл кæнынц, хъуынджын къæдзилæй сæхи бамбæрзынц.

Рувас та фæагуры мыстыты хуыггомтæ, фæхъахъхъæны сæ. Фæралидз-балидз кæны митыл, тæрсын сæ фæкæны, цæмæй сæ хуыггомтæй рабырой.

Рабыр-бабыр кæны хъæды æххормагæй мæстджын бирæгъ. Зымæджы сырдтæ бамбæхсынц сæ хуыггомты, баныгæнынц сæхи миты, бирæгъæн зын арæн вæййы хæринаг. Уызынтæ дæр зымæг фæкæнынц фынæй.

Физминуткæ:» Мæ дзибатæ».

Халоны цъиутæ фыццаг хатт ратахтысты сæ ахстонæй

Федтой Нанайы кæрты хор æмæ дон .Æрбадтысты.Дзуры сæм халон.

-Мæ дзибатæ! Мæ къонатæ!

Батавут уæхи хурмæ!

- Тавæм нæхи хурмæ! Тавæм нæхи хурмæ!(къухтæ хæрдмæ сивæзтой)

Мæ къонатæ! Сбадут! Рауидзут хор!( рбадтысты хор уидзынц)

Мæ хуртæ !Сыстут! Батавут уæхи хурмæ!

Тавæм нæхи хурмæ! Тæвæм нæхи хурмæ!

Мæ хуртæ ! Сбадут!

Баназут дон!

-Бадæм бадæм !

Нуазæм дон!( ргуыбыр кодтой дон нуазынц)

Сыстут мæ хуртæ!

Атæхут уæларвмæ!

-Тæхæм тæхæм!

Ныр сбадут.

Бадæм бадæм (сбадтысты)

Хъ.Чырыны ма ис хæслæвæрдтæ.

1 Хæслæвæрд: Цы уыди раздæр .(разарын нывты)

2Хæслæвæрд: Зыгъуыммæ хъуыдыйадтæ бараст канут.

1 Зымæгон бонтæ сты тæвд.

2 Мит у сау.

3 Цъиутæ зымæгон зарынц .

4 Зымæгонбæлæстыл вæййы сыфтæртæ.

5 Бон у даргъ æхсæв та цыбыр.

6 Зымæг арс тезгъо кæны хъæды.

7 Сывæллæттæ сæхи найынц цæугæ доны зымæгон.

8 Хур тынг æндавы зымæг.

9 Тæрхъус зымæг вæййы фæныкхуыз

10 Сæрдыгон дæттæ вæййынц их.

3 Хæслæвæрд: « Иу- бирæ»

Дзоныгъ- Дзоныгътæ

Худ- худттæ

Цъында –цъындатæ

Бæлас-бæлæстæ

Къаба-къабатæ

Хæлаф –хæлæфтæ

Æрмкъух-æрмкъухтæ

Митытъыфыл- митытъыфылтæ

Цъында –цъындатæ

Фæткъуы - фæткъуытæ

4 Хæслæвæрд:» Саразут Митын дада»

(Лыггаг нывтæй сæмбырд кæнут митын дада)

5 Хæслæвæрд: Цы Уыди раздæр (нывтæ раст кæрæдзийы фæстæ сывæрут.)

6 Хæслæвæрд: Антонимтæ. Нывтæм гæсгæ радзурут ныхмæ æвæрд дзырдтæ.

7 Хæслæвæрд: Зымæгон Хъæстытæ. ( Сбæрæг кæнут зымæгон хъæстытæ нывыл ).

Хъ. Зымæгæн йæ зæрдæмæ фæцыдысты уæ зонындзинæдтæ æмæ уын æрбарвыста лæвæрдтæ.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/622671-konspekt-otkrytogo-zanjatija-v-podgotovitelno