Занатия с детьми 5-6 лет правилам дорожного движения

Юлларыгыз имин булсын.

Максат: Балаларның юл хэрэкэте кагыйдэлэрен белулэрен ачыклау, аларны урамда йэргэндэ игьтибарлы булырга, юл кагыйдэлэренэ буйсынырга эйрэту; юл хэрэкэте хезмэткэре, машина йэртуче хэнэрлэренэ кызыксыну тэрбиялэу.

Жихазлау: Юллар, юллар, Хэерле юл сезгэ! Дигэн плакатлар; Юл хэрэкэте кагыйдэлэре- балалар рэсемнэре кургэзмэсе; юл билгелэре, “светофор” макеты, магнитофон язмасы.

Алып баручы. Хэерле кэн , балалар! Кэефегез ничек? Ярый, яхшы булса, мин сезнен эчен бик шат. Балалар, инде менэ сез дэ усеп життегез. Тиздэн мэктэплэргэ китэрсез. Мэктэпкэ исэ узегезгэ генэ барырга, кайтырга туры килер. Лэкин, балалар , кызганыч ки, юл, транспорт фажигалэре еш булып тора. Без алар турында телевизордан карап , газета-журналлардан укып белэбез. Шунын эчен юл йэру кагыйдэлэрен белергэ, аларны тэгэл утэргэ кирэк.

1 нче бала. Гали, Вәли, Шәвэли

Яхшы уен тапканнар;

Трамвай артына ябышып

Шуганнарда шуганнар.

Әй, малайлар,

Болай итеп йэрмэге!

Гомер бер генэ килэ ул,

Аны шулай эзмэгез!

2 нче бала.

Юл кырыеннан бармаска,

Уйнамаска, чыкмаска дип,

Апа эйрэткэн иде,

Бик нык кисэткэн иде.

ЮЛ ХЭРЭКӘТЕ ХЕЗМЭТКЭРЕ.

Кем гаепле? Нигэ мондый.

Фажигалэр еш була?

Чэнки бик куп кешелэр

Юл кагыйдэлэрен боза.

АЛЫП БАРУЧЫ. Балалар, нэкь менэ юл хэрэкэтен бозмас эчен, юл хэрэкэте хезмэткэре кисэтуеннэн тыш, тагын бер нэрсэ бар эле, Мин сезгэ хэзер берничэ табышмак эйтэм, э сез жавабын эзлэп карагыз.

Урам уртасында тора

Өч кузле бер командир. Узе усал, узе кырыс, Узе безгэ якын дус.

БАЛАЛАР.. Светофор.

Алып баручы.

Анын кузлэреннэн чыга.

Кызыл, сары, яшел ут.

БАЛАЛАР. Светофор.

Алып баручы. Әйе, балалар, дэрес эйтэсез. Э светофорнын ничек килеп чыкканын белэсегез килэме? Хэзер мин сезгэ шул хакта сэйлим.

Беренче светофорларны наз фонаре белэн кэйлэгэннэр. Тэслэр карангыда да яхшы куренэ башлаган. Сонрак светофорлар инде электр белэн эшли , тик тэслэре эле- ике генэ, сары тэсе булмый. Мэскэудэ беренче светофор 1924 нче елда куела. Андагы тэслэр кул белэн алыштырылган. Аннары беренче” яшел дулкын” эшлэнэ- ул 5 светофордан тора: автомобиль беренче светофорда “ яшел” гэ туры килсэ, калганнарында да аны шул ук тэс каршылый. Шагыйрь Шэукэт Галиев “ Светофорнын эч кузе” дигэн шигырь язган:

УРАМНАРНЫ КУЗЭТЕП,

УЗГАННАРНЫ КУЗЭТЕП,

ЧАТТА ТОРА СВЕТОФОР,
САКТА ТОРА СВЕТОФОР,
ЯНЫП ТОРА ЭЧ КУЗЕ,
КУРЕП ТОРА ИЧ БЕЗНЕ

ЭЙТЕП ТОРА ЭЧ СУЗЕ,

( Светофорда кызыл ут яна. Бер эби, оныкларын житэклэп, юл аша чыга. Эби хэм оныклар ролен балалар уйный).

СВЕТОФОР.

Энэ теге эбигэ сез игьтибар итегез, Чыгып бара юл аркылы бер гамьсез!

Светофорда кызыл ут, бераз гына кэтегез! Ул бара, туктамый, бераз гына кэтегез?

ЮЛ ХӘРӘКЭТЕ ХЕЗМӘТКЭРЕ. Исэнмесез, эби!

Сез юл кагыйдэлэрен тупас боздыгыз. Светофорда бит кызыл ут яна.

ЭБИ. И, улым, зинхар, ачуланма, гафу итэ кур. Оныкларым балалар бакчасына сонга кала, шуна ашыгуым.

Юл хэрэкэте хезмэткэре. Эгэр машина килеп чыкса?

ЭБИ. Эйе, эйе, мин ул хакта бэтенлэй уйламаганмын. Бит анын ахыры, тьфу, тьфу, фажига белэн бетэр иде. Ашыкмаска, юлда сак булырга кирэген дэ белэм, эмма шул ашыгу аркасында барында онытам.

ЮЛ ХЕЗМӘТКЭРЕ. Шулай, эби, юлны аркылы чыкканчы ин элек светофорга карарга хэм яшел ут куренгэнче туземле генэ кэтеп торырга кирэк. Анладынмы инде, эби, минем сузлэремне?

ӘБИ. Анладым, анладым, улым. Сина барысы эчендэ рэхмэт!

ЮЛ ХЭРЭКЭТЕ ХЕЗМЭТКЭРЕ. Балалар сездэ тынлагыз: машинаны бик тиз генэ туктатып булмый. Шуна курэ жэяулелэр дэ юл йэру кагыйдэлэрен белергэ тиеш. Ягез эле, бергэлэп кагыйдэлэрне искэ тэшерик.

( Балаларнын кулларында- юл билгелэре, алар билгеле бер кэйгэ жырлыйлар.)

ЮЛ ЙӨРУ КАГЫЙДЭЛЭРЕН

ҺӘРБЕР КЕШЕДЭ БЕЛСЕН.

ҖӘЯУЛЕЛЭР ТРОТУАРНЫН

ТИК УҢ ЯГЫННАН ЙӨРСЕН.

ҖЭЯУЛЕЛЭР ЮЛЫ АША
ЧЫГЫГЫЗ КАРШЫ ЯККА

“ ЗЕБРА” СЫЗЫКЛАРЫ КЕБЕК

БУЯЛГАН УЛ ЮЛ АККА.

ХЭРЭКЭТ КУП УРАМНАРДА,

ЯЛГЫЗЫН ГЫНА ЙӨРМЭ.

КЫЗЫЛ УТ ЯНЫП ТОРГАНДА

КАРШЫ ЯККА ЙӨГЕРМӘ!

ЮЛ ХӘРӘКЭТЕ ХЕЗМӘТКЭРЕ.

Балалар, эле тагын бер- берегезгэ игҗтибарлы, ихтирамлы да булырга һэм

“ юл кемнеке?” дип бэхэслэшмэскэ кирэк.

1 нче бала.

МАШИНАЛАР: “ ТУ-ту-тут,- ди,

БУ БИТ БЕЗНЕН ЮЛЫБЫЗ,

БЕЗ БИК_ БИК АШЫГАБЫЗ,

СЕЗ ЧИТТЭРЭК ТОРЫГЫЗ”.

2 нче бала.

ӘТЭЧ КАРШЫ : “ ЮЛНЫН- ДИ УЛ,-

БУЕ ГЫНА СЕЗНЕКЕ,

ТЕГЕ ЯККА ЧЫГАР ӨЧЕН

АРКЫЛЫСЫ БЕЗНЕКЕ,

3 нче бала.

“ АРКЫЛЫСЫ- БЕЗНЕКЕ!”-ДИП,

ТИК БЕР СУЗНЕ БЕЛЭЛЭР,

АРКЫЛЫГА, БУЙГА ДИЕП,

УРТАК ЮЛНЫ БУЛЭЛЭР.....

УЗУ ДА ЮК, ЧЫГУ ДА ЮК, МАШИНАЛАР ТУКТАЛДЫ,

ШОФЕРЛАРЫ ҢИРГЭ ТЭШТЕ ,

БАРЫ БЕРГЭ БУТАЛДЫ.

4 нче бала.

ИНДЕ НИ ХЭЛ ИТИК ДИЕП,

КАЛДЫ БАР ДА БОРЧУГА.

СВЕТОФОР АБЗЫЙ КИЛДЕ,

ТУЗӘЛМИЧЭ ЧЫР- ЧУГА,

КЫЗЫЛ КУЗГЭ КАРАУ БЕЛЭН

МАШИНАЛАР АНЛАДЫ:

КОШ-КОРТ ЯШЕЛ КУЗ ЯГЫНА

ЧЫККАНЧЫ КУЗГАЛМАДЫ.

5 нче бала.

ИНДЕ ЮЛНЫ БУЛЕШМИБЕЗ,

БУЛСА ДА УЛ БЕР ГЕНӘ-

ТИЗРЭК ЙЭРЕП БУЛА ИКЭН,

ЮЛ БИРСЭК БЕР- БЕРЕНӘ.

ЭБИ. И, балалар, шэһэрегездэ узегез генэ торыгыз.

Менә мин монда оныкларыма куз- колак булырга дип кенэ килдем. Э бит яшел утлы светофор безнен авылдада бар:

УРАМДАГЫ ЯШЕЛ ЧИРЭМ

СВЕТОФОР КЕБЕК АНДА

НЭКЬ СВЕТОФОР ШИКЕЛЛЕ

ЧАКЫРА БЕЗНЕ АЛГА!

1 нче бала.

Авылда рэхэт, ә менэ шәһәрдэ куркыныч. Кышын эти мина роликлы тимераяк алып кайткан иде, э мин , кагыйдэне белмичә , урамга, олы юлга чыктым. Чак кына уземне машина бәреп китмэде, бу мина зур сабак булды. Шуннан бирле малайларныда: “ Юлда шумагыз!” – дип кисэтэм.

2 нче бала.

Әйе, юлдан транспорт йэри,ә без, шаяннар, шунда ук уйныйбыз, кыен хэлдэ калырбыз дип һич уйламыйбыз.

3 нче бала.

Карагыз эле, карагыз! Минем көчегем Акбай юлга таба чаба,

Машина дими, юлга йөгерә. Ах, көчегем тапталды, койрыксыз калды. Юлда йөру кагыйдэсен бозу бердэ юньлегэ илтми шул.

ОНЫК. Әйе, әбекэй, без буген купне белдек. Инде юл йэргәндэ сак булыйк!

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/177798-zanatija-s-detmi-5-6-let-pravilam-dorozhnogo-