Бөек педагог Каюм Насыйриның якты эзе буйлап

БӨЕК ПЕДАГОГ КАЮМ НАСЫЙРИНЫҢ ЯКТЫ ЭЗЕ БУЙЛАП.

Чараның максаты:

Балалар һәм ата-аналар арасында конструктив аралашу өчен шартлар тудыру, күренекле

педагог һәм галим Каюм Насыйри казанышларын популярлаштыру.

Катнашучылар:

- Мәктәпкәчә яшьтәге (5 яшьтән өлкәнрәк) балалар;

- Ата-аналар;

- Тәрбиячеләр һәм балалар бакчасы хезмәткәрләре.

Чара театраль миниатюрадан башлана

Дәвамлылыгы: 10-15 минут.

Катнашучылар саны: 1 алып баручы (Каюм Насыйри ролендә), 4-6 бала (укучылар

ролендә).

Материаллар: укытучы костюмы (халат, күзлек, баш киеме); уку кирәк-яраклары (иске

китаплар, дәфтәрләр, каләм, лампа); Сыйныф тактасы һәм акбур; декорацияләр (парталар,

урындыклар, эскәмияләр).

Каюм Насыйри керә, халатын төзәтә, күзлеген кия һәм каләм ала.

Каюм Насыйри: Әссәламү галәйкүм, кадерле укучыларым!

Балалар барысы бергә: Вә-гәләйкүм әс-сәлам, мөгәллим!

Каюм Насыйри: Зинһар, утырыгыз да дәфтәрләрегезне, каләмнәрегезне әзерләп куегыз.

Бүген без ̶өлкәннәргә карата ихтирам турында фикер алышачакбыз.

Каюм Насыйри: Әйт әле, Алсу, олыларга «Әссәламү галәйкүм», ягъни исәнмемесз дип

әйтүнең ни өчен әһәмиятле икәнен беләсеңме?

Алсу: Олылар игътибарлы һәм ихтирамлы балаларны яраталар. Татарларда яхшы сүз уңыш

китерә дип ышаналар.

Каюм Насыйри: Яхшы әйттең, Алсу. Ә син, Ләйсән, әйт, сез тиздән мәктәпкә барачаксыз,

сыйныфта үз-үзеңне тоту кагыйдәләре нинди?

Ләйсән: Тыныч кына утырырга, кулын күтәререп, төгәл җавап бирергә, укытучыны тыңларга

һәм иптәшләрен бүлдермәскә кирәк.

Каюм Насыйри: Шәп, Ләйсән! Син барысын да беләсең. Шулай итеп, икенче биремгә

керешик. Монда сезнең өчен бер табышмак бар...

Табышмак: Теле юк − үзе аңлата. Бу нәрсә?

Фәрхәд: Бу китап!

Каюм Насыйри: Бик яхшы, Фәрхәд! Китап чыннан да белем йортына охшаган. Игътибар

белән укысаң, ул синең акылыңа ишек ачар.

Каюм Насыйри: Ә хәзер математикага күчик. Мин тактага гади тигезләмә язармын. Сез

барыгыз бергә җавап бирерсез.

Каюм тактага яза:

3+2=?

Укучылар: Биш!

Каюм Насыйри: Бик дөрес! Димәк, математика шулай ук укыган һәм уйлаган һәркемгә

аңлаешлы. Беләсезме, балалар, музыка да акыл һәм йөрәк өчен мөһим. Әйдәгез туган

телебездә бер бик матур җыр җырлыйбыз.

(Балалар җыр җырлыйлар, башларын иеп кереп китәләр, тәрбияче чараны дәвам итә.)

Тәрбияче: Хәерле көн хөрмәтле әти-әниләребез, килгән кунаклар! Бүген без XIX гасырның

күренекле фикер иясе, педагогы Каюм Насыйри иҗатына һәм фәнни эшчәнлегенә

багышланган чарага җыелдык.

Каюм Насыйри (тулы исеме — Каюм Мөхәммәдгариф улы Насыйри) 1825 елда

Югары Шырдан авылында туа. Каюмның бөтен тормышы һәм иҗаты татар халкының мәдәнияте, теле һәм язмышы белән тыгыз бәйләнгән була.

Каюм мулла гаиләсендә үсә, башлангыч белемне әтисеннән ала, соңрак укуын мәдрәсәдә дәвам итә, гарәп, фарсы һәм төрек телләрен өйрәнә. Ләкин соңрак ул Казанга укырга китә.

Насыйри, татар халкының мәдәнияте һәм тарихы турындагы белемнәрне популярлаштырып, бик күп дәреслекләр, әсбаплар һәм әдәби әсәрләр яза, үлән атамаларын,дарулар өйрәнә. Каюм Насыйри, фән, мәгариф һәм сәнгать өлкәсендә бай мирас калдырып, 1902 елда вафат була.

Каюм Насыйрирның иҗади мирасы бүгенге көнгә кадәр актуаль һәм кирәкле булып

кала, язучылар, тикшеренүчеләр һәм педагоглар буынын татар халкының мәдәни байлыгын өйрәнергә, сакларга һәм үстерергә рухландыра. (Каюм Насыйри турында сөйләгәндә параллель рәвештә текстка бәйле фотосурәтләр белән презентация бара).

Алга таба чара «Зирәклек китабы» арт-проекты белән дәвам ителә

(Танылган татар галиме һәм мәгърифәтчесе Каюм Насыйриның мәкальләре һәм әйтемнәре язылган кечкенә китапчыкны балалар һәм ата-аналар белән бергәләп төзү гаиләне берләштерергә, укуга кызыксыну уятырга һәм халкыңа һәм аның тарихына хөрмәт

тәрбияләргә мөмкинлек бирә.)

Әти-әниләр балалары белән К. Насыйриның мәкалләрен кулланып кечкенә генә китапчык ясарга тиеш булалар.

1 Этап: Материаллар әзерләү

Балалар Каюм Насыйриның мәкалләре белән алдан танышкан булалар, өйдә алар әтиәниләре белән үзләренә ошаган берничә мәкаль сайлап киләләр. Чара барышында балалар

әти-әниләре белән берлектә әлеге мәкалләр арасыннан иң ошаганнарын сайлыйлар, китап

эшләү өчен битләр һәм тышлык шаблоннарын әзерлиләр.

2 Этап: Тышлыкны һәм эчке битләрне булдыру

2-3 бала тәрбиясе белән берлектә китапның тышлыгын әзерлиләр. Каюм Насыйри портретын

яисә аның мәкалләре белән бәйле символика ясарга була. Аннары әзер тышлыкны тыгыз

картонга ябыштыралар. Бу вакытта калган балалар әти-әниләре белән китапның эчке өлешен

эшлиләр.

Һәрбер биттә Каюм Насыйриның бер гыйбарәсе яки әйтеме булырга тиеш.

- Битнең өске яртысы язма сүзләрдән торачак.

- Аскы өлешен мәкальнең эчтәлеге белән бәйле рәсем тутырачак.

Балалар хәрефләрнең төсләрен һәм формаларын мөстәкыйль сайлыйлар, үз рәсемнәре астына

имза куялар.

3 Этап: Китап җыю

Барлык битләр әзер булгач, аларны пөхтә итеп бер-берсе өстенә урнаштыралар, кырыйларын

тигезлиләр һәм җепләр, резинкалар яки махсус үргеч белән бергә беркетәләр. Әзер китапны

матур тасмалар яки аппликацияләр белән бизиләр.

4 Этап: Презентация һәм фикер алышу

Иң ахырдан чарада катнашучыларның барысын да җыеп, әзер китапны тәкъдир итү этабы була. Һәр бала үзенең яраткан сүзләрен укый һәм аның нинди сабак алып баруын аңлата.

Алынган тәэсирләр һәм уртак иҗат хезмәтенең кыйммәте турында фикер алышу белән чара тәмамлана.

Тәрбияче: Хөрмәтле балалар һәм әти-әниләр! Бүген без Каюм Насыйри калдырган

гаҗәеп мирас белән таныштык. Катнашуыгыз, игътибарыгыз һәм бүген безгә бүләк иткән илһамыгыз өчен сезгә зур рәхмәт. Бу китап безнең дуслык һәм үзара аңлашу символы, сезнең һәрберегез өчен шатлык һәм горурлык чыганагы булсын. Каюм Насыйри иҗаты Сезне яңа казанышларга һәм ачышларга рухландырсын, һәр көнгә шатлык һәм җылылык бирсен. Бу искиткеч күңел һәм йөрәк бәйрәме өчен рәхмәт сезгә! Яңа очрашуларга кадәр!

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/649257-bek-pedagog-kajum-nasyjriny-jakty-jeze-bujl