Читек бизәү

Тема: Татар орнаменты белән читек бизәү.

Программа эчтәлеге: 1. Төрле татар орнамент элементлары белән кисү алымына өйрәтүне дәвам итү; эстетик күзаллауны үстерү.

2. Читек бизәү өчен катлаулы булмаган композиция төзүне ныгыту.

3. Балаларда татар халык иҗаты үрнәкләре буенча орнамент төзү теләге уяту.

Күрсәтү материалы: татар халык милли кмемнәре кигән кыз белән малай курчаклары, милли бизәк үрнәкләре(ләла, ак чәчәк, кыңгырау, йөрәксыман бизәкләр), алъяпкыч һәм түбәтәй үрнәкләре.

Тарату материалы: клей, кайчы, кисточка, клеенкалар, салфеткалар, төсле кәгазьләр, читек шаблоннары.

Сүзлек өстендә эш: татар халык милли киемнәрен(түбәтәй, калфак, алъяпкыч, камзол, читек), бизәү өчен кулланылучы чәчәк атамаларын(кыңгырау, ләла, ак чәчәк, йөрәксыман) татар телендә дөрес әйтү һәм истә калдыру.

Алдан үткәрелгән эш: үрнәкләрне карау, бизәкләрдән композиця төзү.

Индивидуаль эш: иртә, кич вакытларда кисү күнекмәләрен ныгыту.

Шөгыль төзелеше.

1.Кереш өлеше.

Оештыру моменты.

2.Төп өлеш..

1) Татар халкының милли киемнәрен кигән курчакларны карау

2)Милли бизәк үрнәкләре белән таныштыру

3)Эш тәртибе белән танышу

4)Балаларның аңлауларын тикшерү

5)Физ минутка

6)Кайчы белән эшләү кагыйдәләрен, кисү, ябыштыру алымнарын искә төшерү

7)Балаларның эшләре.

3. Йомгаклау өлеше.

Балаларның эшләреннән күргәзмә.

Шөгыль барышы.

Урыннарыбызга матур итеп утырабыз. Без сезнең белән кисеп ябыштыру шөгыленә әзерләндек.

-Балалар, карагыз әле безгә кунакка нинди матур курчаклар килгәннәр. Бу курчаклар нинди киемнәр кигәннәр?

-Татар халык киемнәре кигәннр.

-Бу курчаклар безгә татар халык киемнәрен күрсәтергә килгәннәр.

-Кем сөйләп күрсәтер икән, нәрсәләр кигәннәр алар?(бер бала чыгып сөйли).

-Кыз курчак башына калфак, өстенә күлмәк, аягына читек кигән.

-Малай курчак башына түбәтәй, өстенә күлмәк белән камзол, аягына читек кигән.

-Бик дөрес, рәхмәт сезгә балалар. Карагыз әле, аларның киемнәре матур итеп төрле бизәкләр белән чигелгән.

- Әйдәгез әле искә төшерик татар халкының милли киемнәрен бизәү өчен кулланыла торган нинди бизәкләрне беләбез? (лалә, ак чәчәк, кыңгырау, йөрәксыман).

- Менә мин сезгә яңа төр бизәкләр алып килдем. Бу бизәкләр бер-берсе эченә куеп бизәү дип атала. Зуррак бизәк өстенә кечкенәрәк бизәк урнаштырыла.

-Балалар, без сезнең белән бүген татар халкының милли киемнәреннән берсе - читек бизәрбез. Читек элек-электән татар халкының күркәм киемнәреннән саналган. Аларны тегү өчен осталар иң яхшы тиреләрне сайлап алып теккәннәр, төрле ачык төсләрдә бизәкләр төшергәннәр. Чәчәкләрнең төп бизәкләре чәчәкләрдән һәм бизәкләрдән торган.

Хәзерге вакытта читекләрне Татарстанның Арча районында тегәләр. Анда читекләр тегүче фабрика эшли.

-Читек өч өлештән тора. Балтыры, алгы һәм арткы өлешләре. Бизәкләр дә нәкъ шул урыннарда төшерелә.

-Ә хәзер игътибар белән тыңлагыз, эш тәртибе белән танышабыз.

- Иң беренче йөрәкләр кисәбез. Моның өчен квадратны икегә бөклибез, бөкләнгән урынны бармаклар белән тигезлибез. Кәгазьне сул кулга, кайчыны уң кулга тотабыз. Бөкләнгән ягыннан йөрәкнең түгәрәк өлешен астан өскә таба кисәбез. Хәзер икенче йөрәкне кисәбез, ләкин кечерәк итеп. Менә безнең балтыр бизәү өчен бизәгебез әзер. Алга таба алгы һәм арткы өлешләренә бизәк әзерлибез. Моның өчен турыпочмаклыкны икегә бөклибез. Бөкләнгән урыннан элементны кисеп алабыз. Киселгән элементларыбызны читеккә урнаштырабыз.

Ял минуты.

-Йөрәкне кисү өчен кәгазьне нишләтәбез?

-Икегә бөклибез.

-Әйдәгез әле кайчы белән эшләү кагыйдәләрен искә төшерәбез.

1. Кайчыны тоткычыннан гына тотып кисәргә.

2. Иптшеңә кайчы белән төртмәскә.

3. Кайчы белән уйнарга ярамый.

-Хәзер эшне башлыйбыз. Башта барлык элементларыбызны кисәбез, аннан соң бизәк төзибез һәм ябыштырабыз. Күргәзмә ясыйбыз, чиста-пөхтә эшләнгән эшләрне сайлап алабыз.(Балалар эшлиләр).

-Эшләрне тәмамлыйбыз. Өстәлләребезне тәртипкә китерәбез.

Адрес публикации: https://www.prodlenka.org/metodicheskie-razrabotki/41825-chitek-biz